جنجال تازه دربی ۱۰۷؛ عکس خونآلود آقاسی علیه کنعانیزادگان / VAR باید پرسپولیس را ۱۰ نفره میکرد؟
اتفاق در دقیقه ۱+۴۵ نیمه نخست رخ داد. یاسر آسانی در سمت راست زمین با خطای مهدی تیکدری متوقف شد و استقلال صاحب ضربه ایستگاهی شد. قبل از ارسال توپ، در محوطه جریمه پرسپولیس تنش میان محمدحسین کنعانیزادگان و سامان فلاح بالا گرفت و کنعانی، فلاح را هل داد. عارف آقاسی که در ابتدا مستقیماً درگیر تنش نبود، برای جدا کردن بازیکنان به صحنه نزدیک شد.
طبق تصاویر منتشرشده، در همین شلوغی دست کنعانیزادگان به ناحیه گلوی آقاسی برخورد کرد. ورزش سه در گزارش تصویری خود نوشته یک فریم واضح از عکاس این رسانه نشان میدهد دست مدافع پرسپولیس با فشار زیر گلوی آقاسی قرار گرفته و پوست گردن او را جمع کرده است. آقاسی نیز در همان لحظه واکنش فیزیکی متقابلی نشان نداده است.
این صحنه در پخش اصلی تلویزیونی با زاویهای واضح دیده نشد و همین مسئله احتمالاً یکی از دلایلی بود که در جریان مسابقه کمتر مورد توجه قرار گرفت.
خون روی گردن آقاسی؛ استقلال بلافاصله اعتراض کرد
شدت ماجرا زمانی بیشتر مشخص شد که نیمه اول به پایان رسید.
آقاسی هنگام خروج از زمین ابتدا متوجه جراحت خود نبود، اما بیژن طاهری و دیگر اعضای کادر استقلال با دیدن خون روی گردن او به موضوع واکنش نشان دادند. تصاویر گرفتهشده در تونل ورزشگاه نیز رد جراحت و خونریزی در ناحیه گردن بازیکن استقلال را نشان میدهد. کادر پزشکی زخم او را پاک و مداوا کرد و آقاسی توانست در نیمه دوم نیز به بازی ادامه دهد.
باشگاه استقلال همان زمان با انتشار ویدئو اعلام کرد کنعانیزادگان «در اقدامی غیرورزشی» به گلوی مدافع این تیم ضربه زده و این صحنه از دید داوران دور مانده است. ایسنا نیز انتشار این تصویر و اعتراض رسمی رسانهای باشگاه استقلال را بازتاب داده است.
البته تا زمان تنظیم این گزارش، در منابع بررسیشده خبر معتبری درباره ثبت یک شکایت انضباطی جداگانه و رسمی از سوی استقلال علیه کنعانیزادگان منتشر نشده و آنچه فعلاً قطعی است، اعتراض رسانهای باشگاه است.
آیا بنیادیفرد صحنه را دید؟
این بخش هنوز محل ابهام است.
ورزش سه گزارش داده موعود بنیادیفرد هل دادن سامان فلاح توسط کنعانیزادگان را دیده، اما تماس بعدی با آقاسی در میان شلوغی ظاهراً از زاویه دید او خارج مانده است. استقلال در مقابل با انتشار تصویری تأکید کرده داور بعدتر در فاصلهای نزدیک آثار خونریزی گردن آقاسی را مشاهده کرده اما برخورد انضباطی انجام نشده است.
صرف دیدن آثار جراحت البته برای دادن کارت کافی نیست؛ داور باید بداند جراحت چگونه ایجاد شده و عامل آن چه رفتاری بوده است.
اینجاست که نقش کمکداوران و خصوصاً VAR اهمیت پیدا میکند.
قانون چه میگوید؛ این حرکت میتوانست کارت قرمز باشد؟
قانون ۱۲ IFAB بین برخوردهای معمول، رفتار بیملاحظه و «رفتار خشونتآمیز» تفاوت قائل میشود.
رفتار خشونتآمیز زمانی رخ میدهد که بازیکن در شرایطی که برای توپ مبارزه نمیکند، از نیروی بیش از حد یا خشونت علیه حریف استفاده کند. چنین رفتاری با کارت قرمز مستقیم مجازات میشود. IFAB حتی تأکید میکند تلاش برای ضربه زدن نیز در صورت تحقق شرایط میتواند رفتار خشونتآمیز تلقی شود.
اما وجود خون بهتنهایی کارت قرمز را قطعی نمیکند.
سؤال فنی این است که داور، یا بعداً VAR، حرکت دست کنعانیزادگان را چگونه ارزیابی میکرد: یک تماس یا درگیری غیرورزشی با شدت پایین؟ رفتار بیملاحظه مستحق کارت زرد؟ یا استفاده عامدانه از نیروی بیش از حد و در نتیجه رفتار خشونتآمیز؟
فریمهای تصویری تماس را نشان میدهند، اما تعیین شدت دقیق حرکت و قصد بازیکن نیازمند مشاهده مجموعه تصاویر و ویدئوهای موجود است. به همین دلیل درست نیست صرفاً از روی عکس حکم قطعی کارت قرمز صادر کرد.
VAR میتوانست وارد شود؟
بله؛ اگر تیم VAR به این نتیجه میرسید که یک کارت قرمز مستقیم جا افتاده است.
طبق پروتکل رسمی VAR برای فصل ۲۰۲۶/۲۷، «کارت قرمز مستقیم» یکی از موارد اصلی قابل بررسی است. رفتار خشونتآمیز نیز صراحتاً در فهرست اتفاقاتی قرار دارد که اگر داور آن را ندیده باشد، VAR میتواند بهعنوان یک «حادثه جدی از دسترفته» وارد بررسی شود.
این نکته اهمیت زیادی دارد، چون توپ در زمان این برخورد هنوز برای ضربه ایستگاهی استقلال به جریان نیفتاده بود.
خارج بودن توپ از جریان، مانع جریمه انضباطی نمیشود. قانون میگوید اگر هنگام توقف بازی رفتار خشونتآمیزی رخ دهد، بازیکن همچنان میتواند اخراج شود و سپس مسابقه با همان تصمیم قبلی — در اینجا ضربه ایستگاهی استقلال — از سر گرفته شود.
بنابراین استدلال «توپ در جریان نبود، پس VAR کاری نمیتوانست بکند» درست نیست.
اگر تصاویر موجود برای VAR نشان میداد که کنعانی مرتکب رفتار خشونتآمیز شده، امکان توصیه بازبینی صحنه و کارت قرمز مستقیم وجود داشت.
پس چرا در کارشناسی داوری قبلی نام این صحنه نبود؟
نکته جالب اینکه در نخستین گزارش جامع کارشناسی داوری منتشرشده پس از مسابقه، چهار صحنه اصلی بررسی شد: برخورد کنعانی با رزاقینیا، درخواست پنالتی کنعانی در دقیقه ۲۵، برخورد زارع و اسلامی و صحنه هند مشکوک در دقایق پایانی.
اما در نسخهای که بلافاصله پس از مسابقه منتشر شده بود، صحنه کنعانیزادگان و آقاسی هنوز در میان موارد کارشناسیشده قرار نداشت.
این مسئله احتمالاً به زمان انتشار تصاویر واضحتر ارتباط دارد؛ فریم نزدیک عکاس ورزش سه بعد از مسابقه منتشر شد و زوایهای را نشان داد که در تصاویر تلویزیونی اولیه چندان روشن نبود.
در نتیجه این صحنه را باید جدا از ارزیابی قبلی حیدر سلیمانی درباره «قضاوت خوب بنیادیفرد» بررسی کرد. آن ارزیابی بر سه درخواست پنالتی و مدیریت عمومی بازی متمرکز بود و لزوماً به معنای تأیید این برخورد نیست.
یک نکته مهم؛ زخم، سند تماس است نه حکم داوری
تصاویر گردن آقاسی یک موضوع را تقریباً غیرقابل انکار میکنند: بازیکن استقلال دچار جراحت و خونریزی شده است.
همچنین فریم عکاس ورزش سه دست کنعانیزادگان را روی ناحیه زیر گلوی او نشان میدهد.
اما در روزنامهنگاری ورزشی باید میان سه گزاره تفاوت گذاشت:
تماس رخ داده است؛ تصاویر از آن حمایت میکنند.
آقاسی جراحت داشته است؛ تصاویر و گزارش کادر استقلال این مسئله را نشان میدهد.
اما کنعانیزادگان قطعاً باید اخراج میشد؛ این دیگر یک قضاوت داوری است و بدون ارزیابی کامل تصاویر توسط کارشناسان نمیتوان آن را بهعنوان واقعیت قطعی نوشت.
این تفکیک اهمیت دارد، خصوصاً در مسابقهای مانند دربی که هر تصویر طی چند دقیقه میتواند تبدیل به جدال هواداری شود.
آیا کمیته انضباطی میتواند بعداً وارد شود؟
در فوتبال ایران سابقه دارد که کمیته انضباطی اتفاقات یک مسابقه را بر اساس گزارش مقامات رسمی و مستندات پرونده بررسی و بعداً برای بازیکنان محرومیت یا جریمه صادر کند. برای نمونه در دربی ۹۰، چند بازیکن پس از بررسی حوادث مسابقه با احکام انضباطی مواجه شدند.
بنابراین پایان مسابقه الزاماً به معنای پایان پرونده چنین صحنهای نیست.
اگر باشگاه استقلال شکایت رسمی ثبت کند یا مقامات مسابقه این موضوع را در گزارش خود منعکس کرده باشند، امکان بررسی انضباطی بعدی وجود دارد. با این حال، درباره دربی ۱۰۷ هنوز نباید از «محرومیت قطعی کنعانیزادگان» صحبت کرد؛ تا این لحظه حکمی منتشر نشده است.
حالا یک صحنه تازه روی قضاوت بنیادیفرد سایه انداخت
تا قبل از انتشار این تصاویر، ارزیابی عمومی از داوری دربی نسبتاً مثبت بود. حتی حیدر سلیمانی قضاوت بنیادیفرد را بهترین عملکرد او در چهار شهرآورد دانست.
اما صحنه آقاسی یک سؤال تازه ایجاد کرده است.
اگر بررسی تصاویر کامل نشان دهد حرکت کنعانیزادگان مصداق رفتار خشونتآمیز بوده، آنوقت مسئله فقط اشتباه بنیادیفرد نخواهد بود؛ عملکرد VAR نیز زیر سؤال میرود، چون کارت قرمز مستقیم دقیقاً یکی از مواردی است که فناوری کمکداور ویدئویی برای اصلاح «اتفاق جدی از دسترفته» طراحی شده است.
اگر در مقابل کارشناسان با دیدن فیلم کامل به این نتیجه برسند که شدت حرکت به حد اخراج نمیرسیده، بحث میتواند به یک اخطار از دسترفته محدود شود.
به همین دلیل پرونده هنوز بسته نیست.
دربی ۱۰۷ با تساوی یک بر یک تمام شد، اما تصویر گردن خونآلود عارف آقاسی نشان داد یکی از جنجالیترین اتفاقات مسابقه نه در لحظه گل محبی و نه هنگام شلیک آسانی، بلکه چند ثانیه پیش از پایان نیمه اول و دور از توپ رخ داده است.
حالا سؤال اصلی دیگر این نیست که «آیا کنعانی با آقاسی برخورد کرد؟» تصاویر پاسخ این بخش را تا حد زیادی دادهاند.
سؤال مهم این است: شدت آن برخورد از نظر قانون چه بود و چرا VAR آن را به یک بازبینی احتمالی کارت قرمز تبدیل نکرد؟
