کنعانی‌زادگان باید در دربی اخراج می‌شد؟ کلاتنبرگ کارت قرمز را تأیید کرد / VAR چرا وارد نشد؟

ماجرا در وقت‌های تلف‌شده نیمه نخست و زمانی آغاز شد که استقلال در دقیقه ۴۵+۱ از سمت راست صاحب ضربه آزاد شده بود.

پیش از ارسال توپ، محمدحسین کنعانی‌زادگان و سامان فلاح در جریان یارگیری با یکدیگر درگیر شدند. بنیادی‌فر این تنش را دید، اما در ادامه و زمانی که سایر بازیکنان برای جدا کردن آنها وارد صحنه شدند، عارف آقاسی نیز نزدیک شد.

تصاویر منتشرشده نشان می‌دهد آقاسی در ابتدا مستقیماً طرف درگیری کنعانی نبود و برای جدا کردن بازیکنان به صحنه نزدیک شده بود. در همان لحظه دست کنعانی‌زادگان به ناحیه گردن او برخورد کرد و پس از پایان نیمه مشخص شد پوست گردن مدافع استقلال زخم شده و خون‌ریزی داشته است.

آقاسی پس از مداوای کادر پزشکی توانست برای نیمه دوم به زمین برگردد.

بنابراین آسیب او آن‌قدر شدید نبود که ادامه مسابقه را غیرممکن کند، اما عکس نزدیک از گردنش خیلی سریع به یکی از مهم‌ترین تصاویر دربی تبدیل شد.

استقلال همان بین دو نیمه اعتراض کرد

باشگاه استقلال حتی منتظر پایان مسابقه نماند.

رسانه رسمی آبی‌ها بین دو نیمه ویدئو و عکس آسیب آقاسی را منتشر کرد و مدعی شد کنعانی‌زادگان با حرکتی غیرورزشی به گلوی مدافع استقلال ضربه زده است. استقلال همچنین معتقد بود داور بعداً جراحت را دیده اما واکنش انضباطی نشان نداده است.

البته این بخش باید با دقت روایت شود.

عکس زخم ثابت می‌کند آقاسی در آن صحنه دچار آسیب شده است، اما خود جراحت به تنهایی نوع مجازات را تعیین نمی‌کند. برای تصمیم درباره کارت قرمز، داور و VAR باید حرکت منتهی به آسیب را بررسی کنند: آیا حرکت عمدی بوده؟ آیا ارتباطی با تلاش برای بازی با توپ داشته؟ شدت و ماهیت آن چه اندازه بوده است؟

همین‌جاست که نظر کلاتنبرگ اهمیت پیدا می‌کند.

کلاتنبرگ: کنعانی‌زادگان مستحق کارت قرمز بود

مارک کلاتنبرگ پس از مسابقه این صحنه را در گفت‌وگو با عادل فردوسی‌پور بررسی کرد و اعلام کرد محمدحسین کنعانی‌زادگان باید به دلیل این حرکت از زمین اخراج می‌شد.

این نظر امروز توسط چند رسانه داخلی نیز بازتاب پیدا کرده است.

اهمیت نظر کلاتنبرگ در این است که موضوع را از سطح اعتراض هواداری و باشگاهی خارج می‌کند.

استقلال طبیعتاً ذی‌نفع این صحنه است و اعتراضش قابل پیش‌بینی بود؛ اما وقتی یک داور بین‌المللی سابق پس از مشاهده تصاویر حرکت را مستحق قرمز تشخیص می‌دهد، بحث درباره تصمیم بنیادی‌فر جدی‌تر می‌شود.

با این حال حتی نظر یک داور سرشناس هم «حکم رسمی» نیست. تصمیم رسمی مسابقه همان تصمیم تیم داوری است، مگر اینکه نهادهای داوری یا انضباطی فدراسیون بعداً ارزیابی متفاوتی ارائه کنند.

قانون درباره چنین حرکتی چه می‌گوید؟

قانون ۱۲ فوتبال میان برخورد عادی، رفتار بی‌ملاحظه، استفاده از نیروی بیش از حد و رفتار خشونت‌آمیز تفاوت قائل است.

طبق متن رسمی IFAB، اگر بازیکنی زمانی که در حال رقابت برای توپ نیست، از نیروی بیش از حد یا خشونت علیه حریف استفاده کند، مرتکب Violent Conduct یا رفتار خشونت‌آمیز شده و باید اخراج شود. قانون همچنین تأکید می‌کند برای رفتار خشونت‌آمیز حتی همیشه لازم نیست برخورد موفقی هم رخ دهد؛ تلاش برای استفاده از خشونت نیز می‌تواند کافی باشد.

این نکته برای صحنه آقاسی مهم است.

توپ هنوز ارسال نشده بود و کنعانی‌زادگان و آقاسی برای تصاحب توپ با یکدیگر چلنج نداشتند. در نتیجه اگر حرکت دست کنعانی از سوی داور عمدی و با نیروی بیش از حد یا ماهیت خشونت‌آمیز ارزیابی شود، پرونده از یک هل دادن یا درگیری معمولی فراتر می‌رود و کارت قرمز مستقیم مطرح می‌شود.

به نظر می‌رسد کلاتنبرگ دقیقاً با همین برداشت به قرمز رسیده است.

آیا هر ضربه‌ای به گردن کارت قرمز است؟

خیر؛ و این تفاوت بسیار مهم است.

قانون نمی‌گوید «هر تماس دست با گردن = کارت قرمز».

اگر یک تماس در جریان کشمکش طبیعی، با نیروی ناچیز و بدون ماهیت خشونت‌آمیز رخ دهد، ممکن است داور آن را در حد خطای معمولی، رفتار غیرورزشی یا حتی برخوردی قابل مدیریت بداند.

اما اگر دست بازیکن آگاهانه به سمت حریف حرکت کند و شدت یا شکل آن از مرز یک درگیری عادی عبور کند، کارت قرمز مطرح می‌شود.

بنابراین استدلال درست درباره صحنه کنعانی این نیست که «چون گردن آقاسی خون آمده، حتماً قرمز است».

استدلال دقیق‌تر این است: اگر تصاویر نشان دهند کنعانی خارج از رقابت برای توپ عمداً حرکتی خشونت‌آمیز به گردن آقاسی انجام داده، طبق قانون باید اخراج شود.

کلاتنبرگ پس از دیدن صحنه همین نتیجه را گرفته است.

سؤال بزرگ‌تر؛ VAR چرا بنیادی‌فر را صدا نکرد؟

اینجاست که شاید مهم‌ترین ابهام داوری دربی شکل می‌گیرد.

پروتکل رسمی VAR می‌گوید کمک‌داور ویدیویی می‌تواند در چهار دسته اصلی مداخله کند و یکی از آنها کارت قرمز مستقیم است.

رفتار خشونت‌آمیز نیز صراحتاً در فهرست حوادث قابل بررسی قرار دارد. VAR باید تصاویر تمام اتفاقات احتمالی مربوط به کارت قرمز مستقیم را بررسی کند و اگر یک «اشتباه واضح و آشکار» یا یک «اتفاق مهم ازدست‌رفته» تشخیص دهد، موضوع را به داور اطلاع دهد و امکان بازبینی کنار زمین فراهم شود.

بنابراین از منظر پروتکل، هیچ مانعی برای دخالت VAR در صحنه کنعانی و آقاسی وجود نداشت.

اینکه توپ هنوز به جریان نیفتاده بود نیز VAR را از بررسی کارت قرمز محروم نمی‌کند.

اگر تیم VAR به این نتیجه رسیده که حرکت در حد کارت قرمز نبوده، عدم فراخواندن بنیادی‌فر با همان ارزیابی قابل توضیح است. اما اگر زاویه مناسب حرکت را به‌وضوح نشان می‌داده و آن را رفتار خشونت‌آمیز تشخیص می‌داده، باید داور را از احتمال یک «serious missed incident» مطلع می‌کرد.

پرسش اصلی پس از نظر کلاتنبرگ دقیقاً همین است: اتاق VAR چه چیزی دید که داور را برای بازبینی دعوت نکرد؟

اگر کنعانی اخراج می‌شد، استقلال پنالتی هم می‌گرفت؟

نه.

این نکته در بحث‌های شبکه‌های اجتماعی ممکن است اشتباه فهمیده شود.

صحنه در زمانی رخ داد که بازی برای ضربه آزاد استقلال متوقف بود. قوانین فوتبال می‌گویند ضربه آزاد مستقیم یا پنالتی بابت تخلف علیه حریف زمانی داده می‌شود که تخلف در حالی رخ دهد که توپ در جریان بازی است.

در این صحنه اگر کنعانی‌زادگان به دلیل رفتار خشونت‌آمیز اخراج می‌شد، پرسپولیس ده‌نفره می‌شد اما شروع مجدد مسابقه همان ضربه آزادی بود که استقلال پیش از درگیری در اختیار داشت.

پس بحث این صحنه کارت قرمز است، نه پنالتی برای استقلال.

ده‌نفره شدن پرسپولیس می‌توانست نتیجه دربی را عوض کند؟

احتمالاً ساختار مسابقه را تغییر می‌داد؛ اما نمی‌توان گفت حتماً نتیجه را عوض می‌کرد.

دربی در نهایت یک بر یک تمام شد. محمدمهدی محبی در دقیقه ۵۰ پرسپولیس را جلو انداخت و یاسر آسانی در ادامه گل تساوی استقلال را به ثمر رساند.

اگر پرسپولیس از انتهای نیمه نخست ده‌نفره می‌شد، مهدی تارتار ناچار بود برنامه تاکتیکی خود را تغییر دهد. احتمالاً یکی از بازیکنان هجومی قربانی می‌شد، خطوط عقب‌تر می‌رفت و استقلال می‌توانست بخش بزرگ‌تری از مالکیت و زمین را در اختیار بگیرد.

اما فوتبال را نمی‌توان به عقب برگرداند و نتیجه فرضی ساخت.

تیم ده‌نفره ممکن است دفاع کند، گل بزند یا حتی برنده شود. بنابراین جمله «اگر کنعانی اخراج می‌شد استقلال حتماً می‌برد» تحلیلی قابل اثبات نیست.

آنچه می‌توان گفت این است که اخراج احتمالی در پایان نیمه اول یک تصمیم مسابقه‌تغییردهنده بود و به همین دلیل اهمیت عدم مداخله VAR بسیار بالا می‌رود.

همه کارشناسان درباره قضاوت بنیادی‌فر هم‌نظر نیستند

جالب اینکه ارزیابی‌های بعد از مسابقه درباره عملکرد کلی بنیادی‌فر کاملاً یکسان نبوده است.

حیدر سلیمانی قضاوت او را در مجموع خوب دانست و حتی آن را بهترین عملکرد بنیادی‌فر در چهار دربی توصیف کرد. او درباره چند صحنه پنالتی مورد اعتراض دو تیم نیز عمدتاً تصمیم داور را صحیح دانست.

در گزارش کارشناسی ورزش سه نیز درباره برخی صحنه‌ها میان کارشناسان اختلاف نظر وجود داشت؛ برای نمونه در برخورد دقیقه ۲۵ حردانی و کنعانی، سه کارشناس ادامه بازی را درست دانستند و تورج حق‌وردی معتقد بود پرسپولیس می‌توانست صاحب پنالتی شود.

اما نکته عجیب این است که صحنه آسیب آقاسی در بخش اصلی کارشناسی‌های منتشرشده اولیه کمتر از صحنه‌های پنالتی مورد بررسی قرار گرفت، در حالی که از منظر اثر احتمالی روی مسابقه، یک کارت قرمز مستقیم اهمیت بسیار بیشتری داشت.

ورود کلاتنبرگ حالا این صحنه را دوباره به مرکز بحث داوری دربی برگردانده است.

جنجال بزرگ دربی ۱۰۷ تازه بعد از سوت پایان شروع شد

دربی ۱۰۷ یک برنده نداشت، اما پرونده داوری آن احتمالاً به این زودی بسته نمی‌شود.

استقلال معتقد است کنعانی‌زادگان باید به دلیل حرکت روی آقاسی با جریمه انضباطی روبه‌رو می‌شد. تصاویر آسیب گردن مدافع آبی‌ها منتشر شده و حالا مارک کلاتنبرگ نیز صراحتاً گفته کارت قرمز تصمیم درست بوده است.

از منظر قانون نیز چنین تصمیمی کاملاً قابل تصور است: اگر حرکت دست خارج از جدال برای توپ، عمدی و با نیروی بیش از حد یا ماهیت خشونت‌آمیز تشخیص داده شود، رفتار خشونت‌آمیز و اخراج مستقیم مطرح است. ضمن اینکه VAR نیز اختیار بررسی همین نوع صحنه را داشته است.

اما مرز مهم تحلیل اینجاست: عکس زخم به تنهایی رأی نهایی داوری نیست و نظر کلاتنبرگ نیز جای گزارش رسمی کمیته داوران را نمی‌گیرد.

آنچه امروز قطعی است این است که بنیادی‌فر کنعانی‌زادگان را اخراج نکرد، پرسپولیس نیمه دوم را یازده‌نفره آغاز کرد و دربی یک بر یک تمام شد؛ آنچه حالا محل سؤال است این است که آیا VAR یک کارت قرمز مستقیم و بالقوه سرنوشت‌ساز را از دست داده است. نظر کلاتنبرگ به این سؤال پاسخ مثبت می‌دهد.