پیام مهم مجمع والیبال برای ناگویا؛ از قهرمانی جهان تا هوش مصنوعی و پروژه تازه زنان ایران

مجمع عمومی سالیانه فدراسیون والیبال امروز شنبه ۱۴ شهریور با ریاست محمدشروین اسبقیان، معاون توسعه ورزش قهرمانی و حرفه‌ای وزارت ورزش، و با حضور میلاد تقوی، رئیس فدراسیون، مهین فرهادی‌زاد، نایب‌رئیس کمیته ملی المپیک و دیگر اعضای مجمع در وزارت ورزش برگزار شد. نمایندگان استان‌ها نیز به‌صورت آنلاین در این نشست حضور داشتند؛ مدلی که فدراسیون پیش از برگزاری مجمع نیز با هدف کاهش رفت‌وآمد و توسعه خدمات الکترونیکی اعلام کرده بود.

اما اهمیت این جلسه بیشتر از تصویب چند گزارش اداری و مالی بود. نتایج هفته‌های اخیر والیبال ایران باعث شده بود مجمع سالیانه عملاً به محلی برای بررسی مسیر آینده رشته‌ای تبدیل شود که هم در رده‌های پایه و هم در بخش زنان نشانه‌هایی جدی از پیشرفت داشته است.

میلاد تقوی: سال دشواری بود، اما والیبال نتیجه گرفت

میلاد تقوی در گزارش عملکرد فدراسیون، سال ۱۴۰۴ را سالی «بسیار دشوار و سخت» توصیف کرد و تأکید داشت اتفاقات مثبت این دوره حاصل عملکرد مجموعه خانواده والیبال بوده است.

بخشی از دشواری مورد اشاره رئیس فدراسیون به شرایط خاص کشور و پیچیدگی اعزام تیم‌های ملی بازمی‌گردد. مسئله دریافت ویزا و برگزاری اردوها و سفرهای خارجی در ماه‌های گذشته به یکی از چالش‌های رشته‌های مختلف تبدیل شده، اما به گفته تقوی، همکاری وزارت ورزش، کمیته ملی المپیک و حامی مالی فدراسیون باعث شده اعزام‌های والیبال در موعد مقرر انجام شود.

این سخنان وقتی در کنار نتایج اخیر قرار می‌گیرد، معنای بیشتری پیدا می‌کند. تیم ملی والیبال پسران زیر ۱۷ سال ایران هفتم شهریور در دوحه با شکست سه بر یک فرانسه برای نخستین بار قهرمان جهان شد. ایران این مسابقات را با هفت پیروزی متوالی به پایان رساند؛ موفقیتی که فقط یک مدال طلا نیست و می‌تواند نشانه‌ای از شکل‌گیری نسل جدیدی برای والیبال مردان ایران باشد.

قهرمانی زیر ۱۷ سال؛ مهم‌ترین سند برای دفاع از استعدادیابی

شاید به همین دلیل بود که اسبقیان در بخش مهمی از صحبت‌های خود بر استعدادیابی تأکید کرد. معاون وزیر ورزش خواستار افزایش تعداد ورزشکاران سازمان‌یافته در استان‌ها و استمرار چرخه کشف و پرورش استعداد شد و پیشنهاد داد پس از بازی‌های آسیایی ناگویا، والیبال نیز المپیاد استعدادیابی خود را به شکل جدی دنبال کند.

قهرمانی تیم زیر ۱۷ سال بهترین استدلال برای این سیاست است. فوتبال و بسیاری از رشته‌های پرطرفدار ایران بارها به دلیل قطع شدن زنجیره استعدادیابی با فاصله نسلی مواجه شده‌اند؛ اما یک تیم پایه موفق زمانی ارزش واقعی خود را نشان می‌دهد که بازیکنانش طی چهار تا هشت سال آینده به تیم بزرگسالان برسند.

بنابراین چالش بعدی فدراسیون دیگر پیدا کردن استعداد نیست؛ حفظ استعداد است.

بازیکنی که در ۱۶ یا ۱۷ سالگی قهرمان جهان می‌شود باید مسیر مشخصی برای ورود به لیگ، دریافت آموزش تخصصی، بدنسازی، حمایت پزشکی و نهایتاً حضور در تیم ملی بزرگسالان داشته باشد. در غیر این صورت، طلای جهانی رده پایه می‌تواند به خاطره‌ای درخشان اما بدون اثر بلندمدت تبدیل شود.

زنان، مهم‌ترین پروژه جدید والیبال ایران؟

یکی دیگر از بخش‌های قابل توجه مجمع به والیبال زنان اختصاص داشت. مهین فرهادی‌زاد اعلام کرد بیش از ۳۰ درصد افراد فعال در والیبال کشور را زنان تشکیل می‌دهند و مسیر فدراسیون برای افزایش توانمندی زنان را مثبت ارزیابی کرد.

این عدد زمانی مهم‌تر می‌شود که نتیجه تازه تیم ملی زنان را نیز در نظر بگیریم. زنان ایران در قهرمانی آسیا ۲۰۲۶ برای نخستین بار در تاریخ به نیمه‌نهایی رسیدند و در نهایت پس از شکست مقابل ژاپن در مسابقه رده‌بندی، چهارم آسیا شدند. ایران برای رسیدن به جمع چهار تیم برتر، اندونزی را سه بر یک شکست داده بود.

چهارمی آسیا شاید در نگاه نخست مدال نباشد، اما از منظر روند توسعه، اتفاق کوچکی نیست. والیبال زنان ایران مدت‌ها با قدرت‌های اصلی آسیا فاصله قابل توجهی داشت و حالا حضور در جمع چهار تیم پایانی نشان می‌دهد بخشی از این فاصله کاهش پیدا کرده است.

اتفاقاً برنامه‌ریزی فدراسیون برای سال ۲۰۲۶ نیز حضور زنان در مسابقات قهرمانی آسیا و بازی‌های آسیایی ناگویا را در دستور کار قرار داده بود. سرمایه‌گذاری این بخش از سال‌های قبل با پروژه‌های توسعه‌ای و جوان‌گرایی آغاز شده و قهرمانی آسیای مرکزی و صعود در رده‌بندی جهانی از نتایج قبلی آن بوده است.

رأی اعتماد به ندا پاکدامن؛ مسئولیتی سنگین‌تر بعد از تاریخ‌سازی زنان

اعضای مجمع در بخش دیگری از جلسه به ندا پاکدامن برای سمت نایب‌رئیسی زنان رأی اعتماد دادند.

پاکدامن پیش از این به‌عنوان سرپرست نایب‌رئیسی بخش زنان منصوب شده بود و در ماه‌های اخیر همراه تیم‌های ملی این بخش فعالیت داشت. فدراسیون والیبال انتصاب او را پیش‌تر به صورت رسمی اعلام کرده بود و حالا رأی مجمع جایگاه مدیریتی او را تثبیت می‌کند.

این رأی در مقطعی صادر شده که انتظارات از والیبال زنان به‌شدت افزایش یافته است. چهارمی آسیا سطح مطالبه را تغییر می‌دهد. اگر در گذشته رسیدن به مراحل بالاتر یک موفقیت استثنایی محسوب می‌شد، از این پس فدراسیون باید نشان دهد که این نتیجه محصول یک دوره کوتاه نبوده است.

خود پاکدامن نیز پس از مسابقات قهرمانی آسیا بر ضرورت ایجاد یک «سیستم پایدار» تأکید کرده بود؛ نکته‌ای که شاید کلید اصلی ادامه مسیر زنان باشد.

ورود هوش مصنوعی به والیبال؛ شعار یا پروژه عملیاتی؟

یکی از متفاوت‌ترین موضوعات مجمع امسال تأکید وزارت ورزش بر استفاده از هوش مصنوعی بود. اسبقیان خواستار پیگیری عملی این موضوع شد و تقوی نیز گزارشی درباره روند اجرایی شدن آن در فدراسیون ارائه کرد. قرار است پس از بازی‌های ناگویا نیز نشست ویژه‌ای برای بررسی عملکرد والیبال در این حوزه برگزار شود.

این موضوع فقط مختص والیبال نیست. وزارت ورزش پیش از این به فدراسیون‌ها اعلام کرده بود که استفاده عملیاتی از هوش مصنوعی در حوزه‌هایی مانند تمرینات علمی و تحلیل عملکرد را پیگیری کنند و اسبقیان نیز در اردیبهشت امسال گفته بود گزارش عملکرد فدراسیون‌ها در این زمینه مطالبه شده است.

اما برای والیبال، هوش مصنوعی ظرفیت مشخص و قابل اندازه‌گیری دارد: تحلیل هزاران رالی، شناسایی الگوی سرویس و حمله حریف، ارزیابی راندمان بازیکنان، کنترل بار تمرینی، پیش‌بینی ریسک مصدومیت و حتی کمک به استعدادیابی.

در نتیجه معیار موفقیت این پروژه نه تعداد جلسات برگزارشده، بلکه میزان استفاده کادرهای فنی از داده‌های تولیدشده خواهد بود.

گزارش‌های مالی تصویب شد؛ حالا نوبت شفافیت اجرایی است

در بخش اداری مجمع، گزارش حسابرس مستقل با رأی اکثریت اعضا به تصویب رسید. گزارش مالی سال ۱۴۰۴ که در قالب گزارشی ۵۱ صفحه‌ای ارائه شده بود نیز رأی اعضا را گرفت و گزارش بازرس فدراسیون مورد تأیید قرار گرفت. تقویم ورزشی ۱۴۰۵ و آیین‌نامه اداری و استخدامی نیز از دیگر مصوبات جلسه بود.

تصویب این گزارش‌ها برای یک فدراسیون پرهزینه و بین‌المللی مانند والیبال اهمیت زیادی دارد، اما چالش اصلی در سال جدید به نحوه تبدیل منابع مالی به دستاورد پایدار مربوط خواهد شد.

اعزام‌های متعدد، اردوهای خارجی، تیم‌های پایه، والیبال زنان و حضور در مسابقات بین‌المللی هر کدام هزینه قابل توجهی دارند. بنابراین هرچه حجم فعالیت فدراسیون افزایش یابد، اهمیت نظام مالی شفاف، جذب اسپانسر و اولویت‌بندی هزینه‌ها نیز بیشتر می‌شود.

ناگویا؛ آزمونی که جهت والیبال ایران را مشخص می‌کند

تقریباً تمام مسیرهای مطرح‌شده در مجمع به یک نقطه مهم می‌رسند: بازی‌های آسیایی ناگویا.

وزارت ورزش این مسابقات را یکی از اولویت‌های اصلی سال می‌داند و اسبقیان نیز بر اهمیت مدال‌آوری و عملکرد والیبال در این رویداد تأکید کرد. بعد از ناگویا نیز قرار است مسائلی مانند استعدادیابی و هوش مصنوعی دوباره مورد ارزیابی قرار گیرند.

مجمع ۱۴ شهریور در نهایت تصویری دوگانه از والیبال ایران ارائه کرد؛ از یک سو قهرمانی تاریخی نوجوانان جهان و صعود بی‌سابقه زنان به جمع چهار تیم برتر آسیا، و از سوی دیگر فهرستی بلند از کارهایی که برای پایدار کردن این موفقیت‌ها باید انجام شود.

اگر پروژه استعدادیابی ادامه پیدا کند، والیبال زنان از حمایت مستمر برخوردار باشد و فناوری از یک شعار مدیریتی به ابزار واقعی کادرهای فنی تبدیل شود، سال ۱۴۰۵ می‌تواند فقط یک سال موفق در تقویم والیبال نباشد؛ بلکه نقطه آغاز یک دوره تازه باشد.