رکورد عجیب لیگ برتر شکست؛ ۶ گل به خودی در فقط ۵ هفته!

لیگ بیست‌وششم فوتبال ایران در شرایطی وارد هفته ششم شده که یکی از نخستین رکوردهای فصل خیلی زود شکسته است.

آمار گل‌های به خودی تا پایان هفته پنجم به ۶ مورد رسید؛ در حالی که در پنج هفته نخست لیگ بیست‌وپنجم تنها دو گل به خودی به ثبت رسیده بود. جالب‌تر اینکه کل فصل گذشته با هشت گل به خودی تمام شد و لیگ فعلی تنها پس از پنج هفته به فاصله دو گل با مجموع یک فصل کامل رسیده است.

این آمار زمانی عجیب‌تر می‌شود که بدانیم رکورد قبلی شروع فصل متعلق به لیگ‌های هجدهم و نوزدهم بود؛ دو فصلی که تا پایان هفته پنجم پنج گل به خودی داشتند.

لیگ بیست‌وششم حالا با شش مورد، به‌تنهایی صاحب رکورد شده است.

۶ گل به خودی لیگ بیست‌وششم را چه کسانی زدند؟

گل‌های به خودی فصل جدید اتفاقاً به شکل منظمی در طول پنج هفته توزیع شده‌اند.

هفته اول؛ مسعود محبی

در مسابقه خیبر خرم‌آباد و فجر سپاسی، ضربه یادگار رستمی پس از برخورد به مسعود محبی تغییر مسیر داد و وارد دروازه خیبر شد. این گل به‌عنوان نخستین گل به خودی لیگ بیست‌وششم به نام مدافع خیبر ثبت شد.

هفته اول؛ علیرضا آرتا

همان هفته یک گل به خودی دیگر نیز رقم خورد. علیرضا آرتا، مدافع چادرملو، هنگام تلاش برای دفع ارسال سپاهان توپ را وارد دروازه تیم خودش کرد تا سپاهان دومین گل مسابقه را به شکلی غیرمنتظره به دست آورد.

بنابراین لیگ جدید در همان هفته نخست با دو گل به خودی شروع شد.

پیام نیازمند عجیب‌ترین گل به خودی فصل را زد

هفته دوم نوبت به یکی از متفاوت‌ترین صحنه‌های فصل رسید.

در دیدار پرسپولیس و استقلال خوزستان، ضربه سر بازیکن استقلال خوزستان ابتدا به تیر دروازه برخورد کرد. توپ در برگشت به پشت پیام نیازمند خورد و سپس از خط دروازه عبور کرد.

گل به نام دروازه‌بان پرسپولیس ثبت شد و اولین گل خورده سرخ‌ها در فصل جدید، یک گل به خودی بود.

همین صحنه یکی از نمونه‌هایی است که بحث درباره شیوه ثبت گل‌های به خودی را پررنگ کرده است.

در گذشته در آمارهای رایج فوتبال ایران گاهی چنین گل‌هایی به بازیکن زننده ضربه اولیه نسبت داده می‌شد، اما اکنون وقتی ضربه‌ای که مستقیماً در چارچوب نیست، پس از برخورد با تیر و سپس بدن دروازه‌بان وارد دروازه شود، امکان ثبت آن به‌عنوان گل به خودی وجود دارد.

به همین دلیل مقایسه خام تعداد گل‌های به خودی امروز با دهه‌های قبل باید با کمی احتیاط انجام شود.

هفته سوم؛ اشتباه حسینی‌فرد به سود مس شهر بابک

روند گل‌های به خودی در هفته سوم نیز قطع نشد.

در دیدار ذوب‌آهن و مس شهر بابک، ابوالفضل حسینی‌فرد در دقیقه ۴۶ به اشتباه دروازه تیم خودی را باز کرد و مس شهر بابک از این اتفاق به گل رسید.

ذوب‌آهن بعدتر با گل سعید کریمی مسابقه را یک بر یک کرد.

به این ترتیب پس از سه هفته تعداد گل‌های به خودی لیگ به چهار رسید؛ عددی که به‌تنهایی از آمار پنج هفته نخست بسیاری از دوره‌های لیگ بیشتر بود.

هفته چهارم؛ محمد پاپی دروازه ملوان را باز کرد

هفته چهارم یکی از گل‌های تاثیرگذار به خودی در مسابقه پرسپولیس و ملوان ثبت شد.

در دقیقه ۲۰، ارسال بلند محمدحسین کنعانی‌زادگان پشت مدافعان ملوان فرود آمد. محمد پاپی در شرایطی که دروازه‌بان ملوان از دروازه خارج شده بود قصد دفع توپ را داشت اما ضربه سر او مستقیماً وارد دروازه شد.

این گل قفل مسابقه را شکست و پرسپولیس در نهایت با نتیجه سه بر صفر ملوان را شکست داد.

این نمونه نشان می‌دهد گل به خودی همیشه صرفاً یک عدد آماری نیست؛ گاهی مسیر کامل مسابقه را تغییر می‌دهد.

شاهین توکلی رکورد را در هفته پنجم شکست

ششمین گل به خودی فصل را شاهین توکلی مدافع فجر سپاسی به ثمر رساند.

فجر در مسابقه هفته پنجم مقابل مس شهر بابک با گل سعید مهری پیش افتاده بود، اما دقیقه ۵۱ ارسال همایون افتخاری با دخالت توکلی همراه شد و تکل مدافع فجر توپ را به درون دروازه خودی فرستاد.

مس شهر بابک با همین گل به بازی برگشت و مسابقه در نهایت یک بر یک تمام شد.

بنابراین این گل نه‌تنها ششمین گل به خودی فصل و عامل شکسته شدن رکورد تاریخی بود، بلکه مستقیماً دو امتیاز احتمالی فجر را نیز از بین برد.

لیگ بیست‌وششم در هر هفته گل به خودی داشته است

الگوی ثبت این شش گل نیز قابل توجه است:

• هفته اول: ۲ گل به خودی

• هفته دوم: یک گل

• هفته سوم: یک گل

• هفته چهارم: یک گل

• هفته پنجم: یک گل

یعنی تاکنون هیچ هفته‌ای بدون گل به خودی سپری نشده است.

لیگ بیست‌وششم با ۱۸ تیم برگزار می‌شود و تا پایان هفته پنجم ۴۵ مسابقه انجام شده است. بر اساس جدول رسمی نتایج، مجموع گل‌های زده تیم‌ها به ۸۱ گل می‌رسد؛ میانگین فقط ۱.۸ گل در هر مسابقه.

شش گل به خودی از ۸۱ گل یعنی حدود ۷.۴ درصد تمام گل‌های پنج هفته نخست با دخالت نهایی بازیکن تیم مدافع وارد دروازه شده است.

به بیان دیگر، تقریباً از هر ۱۳ تا ۱۴ گل لیگ، یکی گل به خودی بوده است.

رکورد قبلی در اختیار لیگ‌های هجدهم و نوزدهم بود

تا پیش از فصل جاری، لیگ‌های هجدهم و نوزدهم با پنج گل به خودی در پنج هفته اول، رکورد مشترک این بخش را در اختیار داشتند.

لیگ بیست‌وششم اکنون با شش گل این رکورد را پشت سر گذاشته است.

در سوی مقابل، عجیب‌ترین آمار متعلق به لیگ بیست‌ویکم است؛ فصلی که در پنج هفته نخست حتی یک گل به خودی هم ثبت نشد.

اختلاف صفر گل در لیگ بیست‌ویکم با شش گل در فصل جاری نشان می‌دهد این اتفاق تا چه اندازه می‌تواند از فصلی به فصل دیگر نوسان داشته باشد.

فصل گذشته فقط ۸ گل به خودی داشت

مقایسه با فصل قبل حتی هشداردهنده‌تر است.

تا پایان هفته پنجم لیگ بیست‌وپنجم فقط دو گل به خودی ثبت شده بود و در پایان کل فصل تعداد آنها به هشت رسید.

فصل جاری اکنون با شش گل، تنها دو گل با مجموع فصل گذشته فاصله دارد.

اگر روند پنج هفته اول به شکل خطی ادامه پیدا کند، عدد نهایی می‌تواند بسیار بالا برود؛ اما چنین برون‌یابی‌ای از نظر آماری قابل اتکا نیست. گل به خودی اتفاقی نسبتاً کم‌تکرار و وابسته به شرایط مسابقه است و ممکن است لیگ چند هفته متوالی بدون حتی یک مورد ادامه پیدا کند.

بنابراین نمی‌توان از اکنون پیش‌بینی کرد رکورد نهایی فصل چند گل خواهد بود.

چرا تعداد گل‌های به خودی بیشتر شده است؟

اولین توضیح می‌تواند اشتباهات فردی و ناهماهنگی تیم‌ها در هفته‌های ابتدایی باشد.

بسیاری از تیم‌های لیگ ایران تا روزهای نزدیک آغاز فصل درگیر نقل‌وانتقالات هستند و بعضی بازیکنان دیر به تمرینات اضافه می‌شوند. هماهنگی ناقص میان دروازه‌بان و مدافعان، تصمیم‌گیری تحت فشار و اشتباه در دفع توپ می‌تواند احتمال چنین صحنه‌هایی را افزایش دهد.

اما نباید همه شش گل را با همین یک دلیل توضیح داد.

برای مثال گل پیام نیازمند اساساً نتیجه یک اشتباه کلاسیک دفاعی نبود؛ توپ ابتدا به تیر برخورد کرد و سپس با برخورد اتفاقی به بدن دروازه‌بان وارد دروازه شد.

بنابراین «افزایش گل به خودی» الزاماً به معنای شش اشتباه بزرگ دفاعی نیست.

تغییر شیوه ثبت آمار چه نقشی دارد؟

این بخش شاید مهم‌ترین نکته در مقایسه تاریخی باشد.

گزارش آماری منتشرشده درباره رکورد فصل جدید نیز تأکید کرده است که بخشی از افزایش گل‌های به خودی در سال‌های اخیر می‌تواند ناشی از معیار ثبت گل باشد. صحنه‌ای مانند برخورد توپ به تیر و سپس بدن دروازه‌بان اکنون ممکن است گل به خودی دروازه‌بان ثبت شود، در حالی که در برخی آمارهای قدیمی چنین صحنه‌هایی با شیوه دیگری ثبت می‌شد.

نمونه پیام نیازمند دقیقاً همین مسئله را نشان می‌دهد.

به همین دلیل وقتی گفته می‌شود لیگ بیست‌وششم «رکورد تاریخی» زده، این گزاره براساس آمار رسمی ثبت‌شده درست است؛ اما برای تحلیل کیفیت دفاعی فصل‌ها باید تغییرات در شیوه ثبت داده را هم در نظر گرفت.

گل‌های به خودی در لیگی که کم‌گل شده، بیشتر به چشم می‌آیند

موضوع وقتی برجسته‌تر می‌شود که وضعیت کلی گلزنی لیگ را بررسی کنیم.

هفته پنجم تنها ۱۲ گل در ۹ مسابقه داشت و پنج مسابقه نیز مساوی تمام شد.

در چنین لیگ کم‌گلی، یک گل به خودی وزن بیشتری پیدا می‌کند.

گل شاهین توکلی برای مثال نیمی از گل‌های مسابقه فجر و مس شهر بابک را تشکیل داد و مستقیماً نتیجه را از برد فجر به تساوی تغییر داد.

در هفته چهارم نیز گل محمد پاپی اولین گل مسابقه پرسپولیس و ملوان بود و ساختار بازی را عوض کرد.

بنابراین اهمیت گل به خودی را نباید فقط براساس تعداد آنها سنجید؛ اثر گل بر نتیجه مسابقه نیز اهمیت دارد.

رکوردی که احتمالاً هنوز ادامه دارد

پس از فقط پنج هفته، لیگ بیست‌وششم با ۶ گل به خودی از تمام ادوار قبلی در مقطع مشابه جلو افتاده است.

مسعود محبی، علیرضا آرتا، پیام نیازمند، ابوالفضل حسینی‌فرد، محمد پاپی و شاهین توکلی شش نامی هستند که فعلاً این رکورد عجیب را ساخته‌اند.

این رکورد از یک سو می‌تواند نشانه‌ای از اشتباهات و ناهماهنگی‌های دفاعی هفته‌های آغاز فصل باشد و از سوی دیگر تحت تأثیر دقیق‌تر شدن یا تغییر شیوه ثبت گل‌ها قرار دارد.

اما یک واقعیت تغییر نمی‌کند: شش گل به خودی در ۴۵ مسابقه و فقط پنج هفته، رکوردی است که پیش از این در تاریخ لیگ برتر دیده نشده بود.

حالا باید دید لیگ بیست‌وششم که با چنین آماری شروع شده، در ادامه رکورد کل یک فصل را هم تهدید می‌کند یا پس از این شروع عجیب، روند گل‌های به خودی فروکش خواهد کرد.