فولاد ایرانیان
شوک به بازار روغن موتور؛ سازمان حمایت افزایش قیمتهای جدید را غیرقانونی اعلام کرد
بازار روغن موتور در شهریور ۱۴۰۵ با یک تناقض جدی روبهرو شده است؛ قیمت برخی محصولات در بازار بالا رفته و گزارشهایی از افزایش ۳۰ تا ۴۰ درصدی نرخها منتشر شده، اما سازمان حمایت مصرفکنندگان و تولیدکنندگان میگوید هیچ مجوز تازهای برای افزایش قیمت صادر نکرده است. داریوش بهنود قاسمی، مدیرکل بازرسی سازمان حمایت، افزایشهای فعلی را فاقد وجاهت قانونی دانسته و علت التهاب بازار را ترکیبی از کاهش تولید و انتظارات تورمی اعلام کرده است. نکته مهم اینجاست که افزایش ۳۰ درصدی اردیبهشت امسال با تأیید نهادهای نظارتی انجام شده بود؛ بنابراین هشدار تازه سازمان حمایت مربوط به موج جدید قیمتهاست، نه آن افزایش رسمی قبلی.
۱۳:۴۱ - ۲۲ شهريور ۱۴۰۵
وانانیوز|
بازار روانکار خودرو در روزهای اخیر یکی از خبرسازترین بخشهای بازار قطعات و لوازم مصرفی خودرو بوده است. از یک سو فروشندگان از بالا رفتن قیمت خرید و کاهش عرضه برخی محصولات صحبت میکنند و از سوی دیگر نهاد نظارتی تأکید دارد که تولیدکنندگان مجوزی برای موج تازه افزایش نرخ دریافت نکردهاند.
این اختلاف میان «قیمت رسمی» و «قیمت بازار» حالا مصرفکننده را با یک سؤال مهم روبهرو کرده است: قیمت واقعی روغن موتور کدام است و آیا فروشنده میتواند صرفاً به دلیل کمبود یا انتظار گرانی، محصول را با نرخ بالاتر عرضه کند؟
سازمان حمایت: مجوز جدیدی برای گرانی روغن موتور صادر نشده است
داریوش بهنود قاسمی با اشاره به افزایش قیمتها در روزهای اخیر اعلام کرده که سازمان حمایت هیچ مجوز تازهای برای افزایش نرخ به شرکتهای تولیدکننده روغن موتور نداده است.
به گفته او، دو عامل در شرایط فعلی نقش مهمی دارند؛ کاهش تولید و شکلگیری انتظارات تورمی در بازار.
این موضع زمانی اهمیت بیشتری پیدا میکند که در یک هفته گذشته گزارشهای متعددی درباره افزایش ۳۰ تا ۴۰ درصدی روغن موتور منتشر شده بود. در مقابل، جواد نجمالدین، مدیرعامل نفت ایرانول و نایبرئیس هیأتمدیره انجمن پالایشگاههای روغنسازی ایران، در ۱۶ شهریور صراحتاً افزایش جدید نرخ را تکذیب کرده و گفته بود تا آن زمان نرخ تازهای برای محصولات روغن موتور اعمال نشده است.
بنابراین شواهد فعلی نشان میدهد بخشی از افزایش مشاهدهشده در بازار الزاماً حاصل تغییر رسمی لیست قیمت کارخانهها نیست.
افزایش ۳۰ درصدی اردیبهشت قانونی بود؛ افزایش تازه داستان دیگری دارد
در تحلیل خبر امروز باید یک نکته مهم را از هم تفکیک کرد.
قیمت روغن موتور در ۱۳ اردیبهشت ۱۴۰۵ بهطور رسمی و با تأیید نهادهای نظارتی بهطور میانگین ۳۰ درصد افزایش یافت. انجمن پالایشگاههای روغنسازی ایران در آن مقطع اعلام کرد این تغییر براساس گرید و سطح کیفی محصولات اعمال میشود.
بنابراین نمیتوان گفت همه افزایش قیمتهای سال ۱۴۰۵ غیرقانونی بودهاند.
مسئله مورد اعتراض سازمان حمایت، افزایش جدیدی است که اکنون در شهریور در بازار مشاهده میشود و قاسمی میگوید مجوز مستقلی برای آن صادر نشده است.
همین تفاوت برای مصرفکننده اهمیت زیادی دارد؛ زیرا ممکن است یک فروشنده افزایش رسمی اردیبهشت را با موج جدید بازار مخلوط کرده و قیمت بالاتری مطالبه کند.
چرا روغن موتور در بازار گران شده است؟
اگر مجوز تازهای صادر نشده، چرا قیمت در بازار بالا میرود؟
پاسخ را باید در سمت عرضه جستوجو کرد.
بازار روغن موتور پیش از این نیز با دورههایی از کاهش عرضه مواجه شده بود. در اردیبهشت، رئیس اتحادیه روغن موتور مشهد از کاهش شدید عرضه و رشد قیمت بازار آزاد خبر داده و مدعی شده بود تولید نسبت به سال قبل افت قابلتوجهی داشته است. همزمان برخی تولیدکنندگان نیز در مقاطعی فروش خود را محدود یا متوقف کرده بودند.
افزایش هزینه مواد اولیه نیز عامل دیگری است.
تولید روغن موتور به روغن پایه، لوبکات، مواد افزودنی و بستهبندی وابسته است و بخشی از مواد افزودنی نیز وابستگی ارزی دارد. گزارشهای ماههای اخیر نشان دادهاند رشد هزینه تأمین مواد اولیه و تغییرات زنجیره محصولات نفتی و پتروشیمی فشار قابلتوجهی روی بازار روانکار ایجاد کرده است.
بنابراین فشار واقعی هزینه وجود دارد؛ اما وجود فشار هزینه بهتنهایی به معنای اجازه قانونی برای افزایش هر میزان قیمت نیست.
انتظارات تورمی چگونه روغن موتور را گران میکند؟
عامل دوم مورد اشاره سازمان حمایت، انتظارات تورمی است.
وقتی فروشنده یا عمدهفروش تصور کند محموله بعدی را با نرخ بالاتری خواهد خرید، تمایلش برای فروش موجودی فعلی با قیمت قبلی کاهش پیدا میکند.
این همان مفهوم «هزینه جایگزینی» است.
برای مثال اگر یک عمدهفروش تصور کند قیمت کارتن بعدی روغن موتور ۳۰ درصد افزایش خواهد یافت، ممکن است حتی پیش از دریافت فاکتور جدید، نرخ فروش را بالا ببرد یا عرضه را محدود کند.
در چنین شرایطی افزایش قیمت ابتدا در شبکه توزیع شکل میگیرد و بعد به مصرفکننده منتقل میشود؛ حتی اگر کارخانه هنوز نرخ رسمی جدیدی اعلام نکرده باشد.
همین رفتار میتواند فاصله میان قیمت رسمی و قیمت خیابانی را بزرگ کند.
گزارشهای افزایش ۳۰ تا ۴۰ درصدی از کجا آمد؟
در هفته گذشته برخی رسانهها و فعالان بازار از احتمال افزایش ۳۰ تا ۴۰ درصدی محصولات چهار تولیدکننده بزرگ یعنی نفت بهران، ایرانول، نفت سپاهان و نفت پارس خبر دادند. حتی بعضی گزارشها از توقف یا محدود شدن ثبت سفارش در انتظار تعیین نرخهای جدید سخن میگفتند.
اما این خبرها با واکنش مدیرعامل ایرانول روبهرو شد.
او اعلام کرد افزایش تازهای برای قیمت روغن موتور اتفاق نیفتاده و فعلاً تصمیمی برای گرانی جدید وجود ندارد. حالا اظهارات سازمان حمایت نیز این موضع را تقویت میکند که حداقل تا این مرحله، مجوز عمومی و رسمی تازهای برای افزایش نرخ صادر نشده است.
بنابراین مصرفکننده نباید صرفاً با استناد به عباراتی مانند «قیمت جدید شرکت» یا «گرانی رسمی از امروز» افزایش قیمت را بپذیرد.
آیا واقعاً روغن موتور کم شده است؟
بازار از نظر عرضه کاملاً یکدست نیست.
در برخی مناطق گزارش کمبود یا عرضه محدود منتشر شده و در برخی دیگر محصول همچنان در دسترس است. حتی شرکت نفت سپاهان از ۱۸ شهریور توزیع مستقیم روغن موتور دیزلی در پایانه امیرکبیر اصفهان را آغاز کرده تا التهاب بازار و نقش واسطهها کاهش پیدا کند. این طرح تا پایان شهریور ادامه دارد.
این اقدام نشان میدهد حداقل در بخش روغن دیزلی، مسئله توزیع و فاصله میان کارخانه و مصرفکننده به اندازه ظرفیت تولید اهمیت پیدا کرده است.
به بیان دیگر، «کمبود در بازار» الزاماً همیشه به معنای توقف تولید نیست؛ ممکن است محصول تولید شده باشد اما شبکه توزیع نتواند آن را با سرعت و قیمت مناسب به مصرفکننده برساند.
روغن موتور چقدر از ابتدای سال گران شده است؟
محاسبه یک درصد واحد برای کل بازار دشوار است؛ زیرا قیمت روغن موتور به برند، گرانروی، استاندارد API، حجم بستهبندی و نوع بنزینی یا دیزلی بودن آن وابسته است.
با این حال، افزایش رسمی ۳۰ درصدی اردیبهشت یک نقطه قطعی در روند امسال است.
در هفته گذشته نیز برخی گزارشهای بازاری از رشد دوباره ۳۰ تا ۴۰ درصدی صحبت کردند و حتی بعضی منابع مجموع افزایش پنجماهه برخی محصولات را نزدیک ۷۰ درصد برآورد کردهاند؛ اما این بخش دوم اکنون با تکذیب مدیرعامل ایرانول و هشدار سازمان حمایت روبهرو شده و نباید بهعنوان «افزایش رسمی مصوب» تلقی شود.
این تفاوت برای گزارش قیمت بسیار مهم است.
گرانفروشی روغن موتور را کجا گزارش کنیم؟
سازمان حمایت از مردم خواسته در صورت مشاهده گرانفروشی یا تخلف، موضوع را گزارش کنند.
سامانه ۱۲۴ وزارت صمت مسیر رسمی ثبت گزارشهای مردمی است. پس از ثبت شکایت، برای متقاضی کد رهگیری صادر میشود و نتیجه بررسی نیز قابل پیگیری است.
علاوه بر آن، تخلفات صنفی از طریق سامانه تعزیرات حکومتی نیز قابل پیگیری است. در طرحهای نظارتی اخیر، سامانه ۱۲۴ و سامانه ۱۳۵ تعزیرات بهعنوان دو مسیر رسمی گزارش گرانفروشی، احتکار و امتناع از عرضه معرفی شدهاند.
برای ثبت مؤثر شکایت، داشتن فاکتور، تصویر قیمت کالا و مشخصات واحد فروشنده میتواند فرآیند بررسی را سادهتر کند.
آیا قیمت روغن موتور دوباره افزایش رسمی پیدا میکند؟
این احتمال را نمیتوان رد کرد.
تولیدکنندگان با رشد هزینه مواد اولیه، ارز، بستهبندی، حملونقل و سایر هزینههای تولید مواجهاند و همین عوامل در اردیبهشت نیز مبنای درخواست افزایش قیمت بودند.
اگر مستندات هزینهای شرکتها در مراجع مربوط تأیید شود، احتمال صدور مجوز رسمی جدید در آینده وجود دارد.
اما تا زمان صدور و ابلاغ چنین مجوزی، مصرفکننده باید میان «احتمال گرانی» و «قیمت مصوب جدید» تفاوت قائل شود.
گمانهزنی بازار نمیتواند جای ابلاغ رسمی را بگیرد.
بازار روغن موتور در دوراهی کمبود و نظارت
خبر امروز سازمان حمایت عملاً بازار روغن موتور را وارد مرحله تازهای کرده است.
از یک طرف، تولیدکنندگان و فروشندگان با افزایش هزینه تأمین و نگرانی از کاهش عرضه روبهرو هستند و از طرف دیگر نهاد نظارتی تأکید دارد افزایش تازه قیمت بدون مجوز قانونی قابل قبول نیست.
این تضاد ممکن است در کوتاهمدت باعث احتیاط بیشتر فروشندگان و حتی کاهش عرضه مؤثر شود؛ بنابراین مهمترین عامل روزهای آینده نه فقط قیمت، بلکه میزان واقعی توزیع از سوی چهار تولیدکننده بزرگ خواهد بود.
اگر عرضه به بازار افزایش یابد، بخشی از حباب ناشی از انتظارات تورمی میتواند تخلیه شود. اما اگر توزیع محدود بماند، فاصله میان نرخ رسمی و بازار آزاد بیشتر خواهد شد.
پرونده ویژه
لینک کپی شد
ارسال نظر
جدیدترین اخبار
روی خط
