بحران جهانی حافظه به اپل رسید؛ آیا آیفون و مک دوباره گران‌تر می‌شوند؟

بازار جهانی حافظه در ماه‌های اخیر با شرایطی متفاوت از چرخه‌های معمول عرضه و تقاضا روبه‌رو شده است. عامل اصلی این تغییر، رشد انفجاری سرمایه‌گذاری در حوزه هوش مصنوعی و ساخت دیتاسنترهای بزرگ است.

شرکت‌های فعال در توسعه مدل‌های هوش مصنوعی برای آموزش و اجرای سرویس‌های خود به حجم عظیمی از حافظه نیاز دارند. اگرچه بخش زیادی از این تقاضا مربوط به حافظه‌های پیشرفته مانند HBM برای پردازنده‌های هوش مصنوعی است، اما فشار ایجادشده روی زنجیره تأمین باعث شده ظرفیت تولید دیگر انواع حافظه نیز تحت تأثیر قرار بگیرد.

تولیدکنندگان بزرگ حافظه مانند سامسونگ، SK Hynix و میکرون در سال‌های اخیر بخش قابل توجهی از منابع خود را به سمت محصولات مرتبط با هوش مصنوعی هدایت کرده‌اند. این تغییر اولویت، باعث کاهش انعطاف بازار برای تأمین حافظه مورد استفاده در محصولات مصرفی مانند گوشی‌های هوشمند و لپ‌تاپ‌ها شده است.

افزایش ۳۰ تا ۴۰ درصدی هزینه حافظه؛ زنگ خطر برای سازندگان دستگاه‌ها

طبق گزارش‌های منتشرشده، هزینه تراشه DRAM به حدود ۲ دلار به ازای هر گیگابایت و هزینه NAND به حدود ۰.۳۳ دلار به ازای هر گیگابایت افزایش یافته است.

این ارقام برای شرکت‌هایی که میلیون‌ها دستگاه در سال تولید می‌کنند، اهمیت زیادی دارد. حتی افزایش چند دلاری در هزینه قطعات یک دستگاه، در مقیاس تولید انبوه می‌تواند میلیاردها دلار هزینه اضافی ایجاد کند.

گوشی‌های هوشمند، تبلت‌ها و لپ‌تاپ‌ها از جمله محصولاتی هستند که بیشترین تأثیر را از تغییر قیمت حافظه دریافت می‌کنند؛ زیرا ظرفیت RAM و فضای ذخیره‌سازی یکی از اجزای اصلی هزینه ساخت آنها محسوب می‌شود.

برای شرکت‌هایی مانند اپل که سالانه میلیون‌ها دستگاه آیفون و مک تولید می‌کنند، مدیریت این افزایش هزینه به یک تصمیم استراتژیک تبدیل می‌شود.

آیا اپل قیمت آیفون و مک را افزایش می‌دهد؟

هنوز مشخص نیست افزایش هزینه حافظه به طور مستقیم باعث افزایش قیمت تمام محصولات اپل شود. این شرکت معمولاً در برابر تغییرات هزینه تولید، چند راهکار مختلف دارد.

اپل می‌تواند بخشی از افزایش هزینه را در حاشیه سود خود جذب کند، قراردادهای بلندمدت با تأمین‌کنندگان ببندد، ظرفیت خرید خود را مدیریت کند یا بخشی از هزینه را به مصرف‌کننده منتقل کند.

با این حال، تجربه سال‌های اخیر نشان می‌دهد قیمت محصولات اپل در بسیاری از بازارها روندی افزایشی داشته است.

این شرکت در سال‌های اخیر قیمت برخی محصولات خود مانند مک، آیپد، اپل تی‌وی، هوم‌پاد و ویژن پرو را افزایش داده است. همچنین برخی گزارش‌ها از افزایش قیمت مدل‌های حرفه‌ای آیفون نسبت به نسل‌های قبلی حکایت داشته‌اند.

به همین دلیل، فشار جدید در بازار حافظه می‌تواند یکی از عوامل مؤثر در تصمیم‌های قیمتی آینده اپل باشد.

هوش مصنوعی؛ عامل تغییر معادلات صنعت سخت‌افزار

رشد هوش مصنوعی فقط نرم‌افزارها را تغییر نداده، بلکه ساختار صنعت سخت‌افزار را نیز دگرگون کرده است.

تا چند سال قبل، بازار گوشی‌های هوشمند و رایانه‌های شخصی یکی از بزرگ‌ترین مصرف‌کنندگان تراشه‌های حافظه بود. اما اکنون شرکت‌های فناوری برای ساخت زیرساخت‌های هوش مصنوعی به منابع بسیار بیشتری نیاز دارند.

دیتاسنترهای مجهز به پردازنده‌های هوش مصنوعی، به حجم عظیمی از حافظه با سرعت بالا نیاز دارند. این تقاضای جدید باعث شده شرکت‌های تولیدکننده تراشه، سرمایه‌گذاری بیشتری روی محصولات مخصوص هوش مصنوعی انجام دهند.

در نتیجه، بازار مصرفی با رقابتی مواجه شده که بازیگران اصلی آن شرکت‌های بزرگ هوش مصنوعی و ارائه‌دهندگان خدمات ابری هستند.

تشبیه کمبود تراشه به «سیل صدساله»

برخی مدیران صنعت فناوری شرایط فعلی بازار حافظه را بی‌سابقه توصیف کرده‌اند. تیم کوک، مدیرعامل پیشین اپل، پیش‌تر در واکنش به فشارهای زنجیره تأمین، این وضعیت را به یک «سیل صدساله» تشبیه کرده بود؛ عبارتی که نشان‌دهنده شدت اختلال ایجادشده در تأمین قطعات بود.

کمبود تراشه در سال‌های اخیر یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های صنعت فناوری بوده است. در دوره همه‌گیری کرونا، کمبود نیمه‌رساناها باعث تأخیر در تولید خودرو، کنسول بازی، گوشی هوشمند و تجهیزات الکترونیکی شد.

اما شرایط فعلی تفاوتی مهم دارد؛ این بار بخش مهمی از فشار تقاضا از سمت هوش مصنوعی ایجاد شده است، نه صرفاً افزایش مصرف‌کنندگان سنتی.

اپل چگونه با افزایش هزینه‌ها مقابله می‌کند؟

اپل یکی از شرکت‌هایی است که معمولاً در مدیریت زنجیره تأمین عملکرد متفاوتی دارد. این شرکت با تأمین‌کنندگان بزرگ قراردادهای بلندمدت دارد و به دلیل حجم خرید بالا، قدرت مذاکره قابل توجهی دارد.

همچنین اپل در سال‌های اخیر تلاش کرده است وابستگی خود را به برخی تأمین‌کنندگان کاهش دهد و کنترل بیشتری روی طراحی قطعات داشته باشد.

با این حال، حتی قدرت خرید بالای اپل نیز نمی‌تواند کاملاً این شرکت را از موج افزایش قیمت جهانی قطعات جدا کند. وقتی هزینه تولید یک جزء مهم مانند حافظه افزایش پیدا می‌کند، در نهایت شرکت باید بین کاهش حاشیه سود یا افزایش قیمت محصولات تصمیم بگیرد.

کاربران آیفون و مک چه انتظاری داشته باشند؟

در کوتاه‌مدت، افزایش قیمت حافظه الزاماً به معنای افزایش فوری قیمت تمام محصولات اپل نیست. شرکت‌ها معمولاً تغییرات هزینه قطعات را با تأخیر در قیمت نهایی منعکس می‌کنند و ممکن است بخشی از آن را مدیریت کنند.

اما در میان‌مدت، اگر کمبود حافظه ادامه پیدا کند و قیمت‌ها در سطح بالا باقی بماند، احتمال تأثیرگذاری آن بر قیمت محصولات الکترونیکی بیشتر خواهد شد.

کاربران ممکن است شاهد تغییراتی مانند افزایش قیمت مدل‌های دارای حافظه داخلی بالاتر، محدود شدن تخفیف‌ها یا تفاوت بیشتر قیمت میان نسخه‌های مختلف دستگاه‌ها باشند.

آینده بازار؛ رقابت هوش مصنوعی و مصرف‌کنندگان عادی

بازار تراشه‌های حافظه اکنون در نقطه‌ای حساس قرار دارد. از یک سو، شرکت‌های هوش مصنوعی برای توسعه زیرساخت‌های خود به حافظه بیشتری نیاز دارند و از سوی دیگر، میلیون‌ها کاربر در سراسر جهان همچنان به گوشی، لپ‌تاپ و تبلت نیاز دارند.

این رقابت می‌تواند ساختار صنعت فناوری را در سال‌های آینده تغییر دهد. همان‌طور که پردازنده‌های گرافیکی به یکی از مهم‌ترین منابع استراتژیک هوش مصنوعی تبدیل شدند، حافظه نیز اکنون به یکی از قطعات حیاتی این رقابت تبدیل شده است.

برای اپل و دیگر سازندگان دستگاه‌های مصرفی، چالش اصلی این خواهد بود که چگونه بین حفظ قیمت رقابتی، تأمین قطعات و حفظ سودآوری تعادل ایجاد کنند.

در نهایت، افزایش قیمت حافظه هنوز به معنای قطعی شدن گرانی همه محصولات اپل نیست، اما یک هشدار جدی برای آینده بازار سخت‌افزار محسوب می‌شود؛ بازاری که حالا بیش از هر زمان دیگری تحت تأثیر انقلاب هوش مصنوعی قرار گرفته است.