بازگشت روسیه به فوتبال جهان پس از ۴ سال؛ فیفا U15 را به جام جهانی دعوت کرد | محرومیت بزرگسالان چه می‌شود؟

تصمیم فیفا درباره حضور تیم زیر ۱۵ سال روسیه یکی از قابل‌توجه‌ترین تغییرات در وضعیت فوتبال این کشور از فوریه ۲۰۲۲ تاکنون محسوب می‌شود.

فیفا و یوفا در ۲۸ فوریه ۲۰۲۲ تمامی تیم‌های ملی و باشگاهی روسیه را تا اطلاع ثانوی از مسابقات خود کنار گذاشتند. این تصمیم بعداً با اعتراض فدراسیون فوتبال روسیه و چند باشگاه این کشور مواجه شد، اما دادگاه حکمیت ورزش در ژوئیه همان سال اعتراض‌ها را رد و اصل محرومیت را تأیید کرد.

حالا چهار سال بعد، روسیه در یکی از مسابقات رسمی جدید فیفا دوباره حضور خواهد داشت؛ هرچند این بازگشت فعلاً فقط به فوتبال نوجوانان محدود شده است.

روسیه با چه تیم‌هایی همگروه شد؟

طبق برنامه رسمی اتحادیه فوتبال روسیه، تیم زیر ۱۵ سال این کشور در گروه AE قرار گرفته است.

رقبای روسیه عبارتند از:

• ترکیه

• افغانستان

• جیبوتی

• سیرالئون

• سودان

روسیه در مرحله نخست پنج مسابقه برگزار خواهد کرد. برنامه اعلام‌شده نشان می‌دهد دیدار با سودان در ۲۴ اکتبر، دو مسابقه مقابل سیرالئون و جیبوتی در ۲۵ اکتبر و بازی‌های افغانستان و ترکیه در ۲۶ اکتبر برگزار می‌شود.

بعد از مرحله گروهی نیز تیم‌ها بر اساس جایگاه خود وارد یکی از شش سطح رقابتی A تا F می‌شوند و چند مسابقه دیگر برگزار می‌کنند.

روسیه با پرچم و سرود ملی برمی‌گردد

این بخش از تصمیم فیفا اهمیت بیشتری دارد.

اتحادیه فوتبال روسیه اعلام کرده تیم U15 این کشور در آذربایجان با پرچم و سرود رسمی روسیه حضور خواهد داشت. این نخستین تورنمنت رسمی زیر نظر فیفا از سال ۲۰۲۲ است که یک تیم روسی با نمادهای رسمی کشور وارد مسابقات می‌شود.

همین موضوع باعث شده حضور روسیه در این رقابت فقط یک شرکت معمولی در مسابقات نوجوانان تلقی نشود.

در سال‌های گذشته حتی زمانی که ایده بازگرداندن تیم‌های پایه روسیه مطرح شد، یکی از گزینه‌های مورد بحث حضور بدون پرچم، بدون سرود و بدون لباس رسمی ملی بود.

در تورنمنت آذربایجان چنین محدودیتی برای U15 روسیه اعلام نشده است.

آیا فیفا محرومیت روسیه را لغو کرده است؟

خیر.

در شرایط فعلی تصمیم فقط مربوط به این تورنمنت زیر ۱۵ سال است و نمی‌توان آن را رفع کلی محرومیت فوتبال روسیه دانست.

تیم ملی بزرگسالان روسیه و باشگاه‌های این کشور همچنان از مسابقات اصلی یوفا کنار گذاشته شده‌اند. تصمیم اولیه سال ۲۰۲۲ نیز رسماً همه تیم‌های روسی را تا اطلاع ثانوی از رقابت‌های فیفا و یوفا محروم کرده بود.

بنابراین حضور U15 بیشتر یک استثنا یا گشایش محدود در سطح پایه است.

این تفاوت از آن جهت اهمیت دارد که ممکن است حضور نوجوانان روسیه به عنوان نشانه‌ای برای تغییر احتمالی سیاست‌های آینده فیفا تفسیر شود، اما در حال حاضر هیچ تصمیم رسمی برای بازگشت تیم ملی بزرگسالان یا باشگاه‌های این کشور اعلام نشده است.

یوفا قبلاً هم تلاش کرده بود نوجوانان روسیه را برگرداند

یک نکته تاریخی مهم وجود دارد که باعث می‌شود عبارت «اولین کاهش محرومیت روسیه» نیازمند توضیح باشد.

در سپتامبر ۲۰۲۳، کمیته اجرایی یوفا تصمیم گرفت راهی برای بازگرداندن تیم‌های زیر ۱۷ سال دختران و پسران روسیه پیدا کند. قرار بود این تیم‌ها بدون پرچم، سرود و لباس ملی و خارج از خاک روسیه مسابقه بدهند.

اما این تصمیم هرگز عملاً اجرا نشد.

چندین فدراسیون اروپایی اعلام کردند حاضر نیستند مقابل روسیه بازی کنند و یوفا در نهایت گفت راهکار فنی مناسبی برای اجرای تصمیم پیدا نشده است. برنامه بازگشت U17 روسیه کنار گذاشته شد.

از این جهت، اتفاق سال ۲۰۲۶ متفاوت است: این بار حضور روسیه فقط یک پیشنهاد یا تصمیم روی کاغذ نیست؛ تیم U15 رسماً در قرعه‌کشی قرار گرفته و برای آن برنامه مسابقه اعلام شده است.

تورنمنت عجیب فیفا با ۱۹۱ تیم

مسابقات زیر ۱۵ سال آذربایجان یکی از متفاوت‌ترین تورنمنت‌هایی است که فیفا برگزار کرده است.

از مجموع ۲۱۱ فدراسیون عضو فیفا، ۱۹۱ فدراسیون در نخستین دوره حضور خواهند داشت. فیفا هدف اصلی این مسابقات را فراهم کردن فرصت بازی بین‌المللی برای کشورهایی می‌داند که معمولاً امکان حضور مستمر در مراحل نهایی رقابت‌های جهانی را پیدا نمی‌کنند.

فرمت مسابقات نیز با فوتبال استاندارد تفاوت دارد.

هر تیم با هشت بازیکن بازی می‌کند، زمین مسابقه کوچک‌تر است و هر دیدار شامل دو نیمه ۲۰ دقیقه‌ای خواهد بود. ابعاد زمین حدود ۶۸ در ۴۷ متر اعلام شده، اما دروازه‌ها اندازه استاندارد دارند.

حدود هزار مسابقه نیز طی این جشنواره برگزار خواهد شد.

فیفا برای مدیریت چنین حجمی از بازی‌ها، مجموعه‌ای با ۲۰ زمین در منطقه هووسان باکو در نظر گرفته است.

تاریخ مسابقات؛ چرا ۲۲ و ۲۴ اکتبر هر دو دیده می‌شود؟

در منابع رسمی فیفا دو نوع تاریخ منتشر شده است.

صفحه معرفی جامع مسابقات، آغاز رویداد را ۲۲ اکتبر ذکر می‌کند؛ در حالی که تازه‌ترین بیانیه رسانه‌ای فیفا نخستین روزهای اصلی مسابقه را از ۲۴ تا ۳۰ اکتبر معرفی کرده است. اتحادیه فوتبال روسیه نیز برنامه نخستین بازی تیمش را برای ۲۴ اکتبر اعلام کرده است.

به همین دلیل می‌توان پنجره کلی رویداد را ۲۲ تا ۳۱ اکتبر و بخش اصلی روزهای مسابقه را ۲۴ تا ۳۰ اکتبر در نظر گرفت.

واکنش اوکراین به حضور روسیه

حضور روسیه بدون واکنش سیاسی باقی نمانده است.

وزیر ورزش و جوانان اوکراین روز ۱۹ سپتامبر خواستار تحریم این تورنمنت شد و از سایر فدراسیون‌ها نیز خواست درباره شرکت در مسابقات تجدیدنظر کنند. او به‌ویژه با حضور روسیه همراه با نمادهای رسمی ملی مخالفت کرده است.

این موضع بیانگر ادامه اختلاف درباره نحوه برخورد نهادهای ورزشی بین‌المللی با روسیه است.

فیفا در مقابل، ساختار رقابت زیر ۱۵ سال را بر پایه دعوت از تمام ۲۱۱ عضو خود طراحی کرده و بر ماهیت توسعه‌ای و جهانی این جشنواره تأکید کرده است.

بنابراین دو رویکرد متفاوت وجود دارد: فیفا بر فرصت مشارکت نوجوانان و پوشش جهانی مسابقات تأکید می‌کند، در حالی که اوکراین معتقد است محدودیت‌های روسیه نباید حتی در این رده سنی کاهش یابد.

یوفا هنوز درباره بزرگسالان موضع متفاوتی دارد

در حوزه فوتبال اروپا، وضعیت همچنان تغییر نکرده است.

یوفا اعلام کرده بود محرومیت تیم‌های بزرگسال روسیه تا پایان شرایطی که منجر به این تصمیم شده ادامه خواهد یافت. در عمل نیز روسیه همچنان در لیگ قهرمانان، لیگ اروپا، رقابت‌های ملی یوفا و مراحل مقدماتی مسابقات بزرگ حضور ندارد.

بنابراین حضور U15 روسیه در یک تورنمنت فیفا الزاماً به معنی همراه شدن یوفا با مسیر مشابه نیست.

این موضوع در ماه‌ها و سال‌های آینده می‌تواند یکی از محورهای اختلاف میان دو نهاد حاکم بر فوتبال جهان و اروپا باشد.

آیا این تصمیم مقدمه بازگشت کامل روسیه است؟

در حال حاضر پاسخ قطعی وجود ندارد.

از یک سو، حضور رسمی تیم زیر ۱۵ سال با پرچم و سرود ملی یک تغییر واقعی نسبت به چهار سال گذشته است و نشان می‌دهد فیفا دست‌کم در رده‌های پایه حاضر شده یک استثنا ایجاد کند.

از سوی دیگر، محرومیت تیم ملی بزرگسالان و باشگاه‌ها هنوز برقرار است و هیچ مسیر رسمی برای بازگشت آنها اعلام نشده است.

به همین دلیل دقیق‌ترین توصیف شرایط کنونی، «بازگشت محدود فوتبال روسیه در رده پایه» است، نه پایان تحریم ورزشی این کشور.

فیفا از ۲۰۲۸ تورنمنت را سالانه می‌کند

رقابت آذربایجان قرار نیست یک پروژه یک‌باره باشد.

فیفا اعلام کرده نخستین دوره مخصوص پسران در سال ۲۰۲۶ برگزار می‌شود، نسخه دختران در سال ۲۰۲۷ آغاز خواهد شد و از سال ۲۰۲۸ هر دو رقابت دختران و پسران به صورت سالانه در تقویم قرار خواهند گرفت.

این تصمیم نشان می‌دهد فیفا قصد دارد مسابقات U15 را به یکی از پایه‌های اصلی برنامه توسعه فوتبال خود تبدیل کند.

برای روسیه نیز این ساختار می‌تواند در صورت ادامه سیاست فعلی، مسیر حضور نسل‌های جوان در فوتبال بین‌المللی را باز نگه دارد؛ حتی اگر تیم‌های بزرگسال همچنان محروم باشند.

بازگشت روسیه؛ کوچک در زمین، بزرگ در سیاست فوتبال

در مجموع، قرار گرفتن تیم زیر ۱۵ سال روسیه در قرعه‌کشی جام جهانی و جشنواره U15 آذربایجان مهم‌ترین حضور رسمی این کشور در مسابقات فیفا از سال ۲۰۲۲ محسوب می‌شود.

روسیه مقابل ترکیه، افغانستان، جیبوتی، سیرالئون و سودان بازی خواهد کرد و برخلاف پیشنهاد ناموفق یوفا در سال ۲۰۲۳، این بار با پرچم و سرود ملی به میدان می‌رود.

با این حال محرومیت فوتبال بزرگسالان و باشگاه‌های روسیه همچنان برقرار است و دادگاه حکمیت ورزش نیز اصل تصمیم سال ۲۰۲۲ را تأیید کرده بود.

بنابراین آذربایجان در ماه اکتبر فقط میزبان یک تورنمنت نوجوانان با ۱۹۱ تیم نیست؛ این مسابقات به آزمونی برای سیاست آینده فوتبال جهان در قبال روسیه تبدیل شده‌اند. نتیجه این آزمون هنوز مشخص نیست، اما یک چیز روشن است: دیوار محرومیت روسیه در فوتبال پایه برای نخستین بار عملاً شکاف برداشته، در حالی که درهای فوتبال بزرگسالان هنوز بسته مانده است.