شوک تازه قیمت برنج پاکستانی در ۱۲ مهر؛ کیسه ۱۰ کیلویی تا مرز ۴ میلیون تومان رسید

بررسی قیمت‌های جدید نشان می‌دهد بخش مهمی از برنج‌های پاکستانی پرتقاضا اکنون در کانال سه تا چهار میلیون تومان برای کیسه ۱۰ کیلویی قرار گرفته‌اند. فاصله قیمتی میان برندها همچنان قابل توجه است و نوع برنج، رقم دانه، برند، کیفیت سورت و محل عرضه روی نرخ نهایی اثر دارد.

در متن اولیه قیمت «۱۱۲۱ یال» به صورت ۳ میلیون و ۳۵۰ هزار تومان برای هر کیلو درج شده بود، اما با توجه به ساختار قیمت این بازار و نرخ سایر محصولات، این عدد منطقی‌تر است که مربوط به بسته ۱۰ کیلویی باشد؛ یعنی حدود ۳۳۵ هزار تومان برای هر کیلو.

این سطح قیمتی با روند روزهای اخیر نیز همخوانی دارد. در گزارش ۱۰ مهر، سوپر باسماتی پاکستانی صافورا گلستان ۱۰ کیلویی ۳ میلیون و ۷۹۹ هزار تومان و نوع ۳۸۶ آراد ۲ میلیون و ۹۵۰ هزار تومان قیمت داشت.

دلار ۲۷۰ هزار تومانی دوباره برنج خارجی را گران کرد

مهم‌ترین متغیر این روزهای بازار برنج وارداتی نرخ ارز است.

دلار آزاد امروز در یکی از سامانه‌های لحظه‌ای با نرخ فروش حدود ۲۷۰ هزار و ۹۵۰ تومان ثبت شده و در به‌روزرسانی دیگر تا حدود ۲۷۲ هزار و ۲۰۰ تومان نیز دیده شده است. نرخ فعلی دلار نسبت به هفته گذشته نیز رشد قابل توجهی دارد.

برای کالایی مانند برنج پاکستانی، رشد ارز تنها به قیمت خرید خارجی محدود نمی‌شود. هزینه حمل بین‌المللی، بیمه، ترخیص، انبارداری، تأمین سرمایه در گردش و هزینه جایگزینی محموله بعدی همگی از افزایش نرخ ارز اثر می‌گیرند.

به همین دلیل حتی واردکننده‌ای که محموله فعلی خود را با نرخ پایین‌تری تأمین کرده، هنگام فروش موجودی به هزینه خرید محموله بعدی نیز توجه می‌کند. همین رفتار باعث می‌شود بازار کالاهای وارداتی اغلب سریع‌تر به افزایش ارز واکنش نشان دهد تا کاهش آن.

چرا برنج ۳۸۶ انجیر به مرز ۴ میلیون تومان رسید؟

رقم ۳۸۶ پاکستانی از انواع شناخته‌شده بازار ایران است و در ماه‌های اخیر دامنه قیمتی وسیعی داشته است.

داده‌های مارکت‌بان نشان می‌دهد در ۲۰ شهریور، یک بسته ۱۰ کیلویی «۳۸۶ انجیر» حدود ۲ میلیون و ۹۹۰ هزار تومان قیمت داشته است. نرخ فعلی ۳ میلیون و ۹۵۰ هزار تومانی، در صورت یکسان بودن مشخصات محصول و فروشنده، بیانگر افزایش قابل توجه قیمت در فاصله کمتر از یک ماه است.

البته مقایسه قیمت محصولات غذایی باید با احتیاط انجام شود؛ زیرا تخفیف فروشگاه، تاریخ تولید، هزینه ارسال و تفاوت موجودی می‌تواند روی نرخ ثبت‌شده اثر بگذارد. با این حال جهت کلی بازار در مهر روشن است: قیمت برنج پاکستانی در بسیاری از برندهای پرمصرف بالاتر رفته است.

همین روند باعث شده برخی بسته‌های ۱۰ کیلویی که تا چند ماه قبل در محدوده دو تا سه میلیون تومان قرار داشتند، اکنون به کانال چهار میلیون تومان نزدیک شوند.

سوپر باسماتی همچنان مشتری دارد

با وجود افزایش قیمت، تقاضا برای انواع سوپر باسماتی پاکستانی از بازار حذف نشده است.

یکی از دلایل این موضوع فاصله قیمتی آن با برنج ممتاز ایرانی است. در بازار برنج داخلی، برخی انواع هاشمی و طارم ممتاز و کشت دوم اکنون برای کیسه ۱۰ کیلویی بین پنج تا بیش از هفت میلیون تومان عرضه می‌شوند.

در نتیجه، برنج پاکستانی سه تا چهار میلیون تومانی با وجود گرانی محسوس، همچنان برای بخشی از خانوارها گزینه‌ای ارزان‌تر از هاشمی یا طارم ممتاز است.

این مسئله به‌خصوص درباره مصرف‌کنندگان پرمصرف، رستوران‌ها، مراکز تهیه غذا و خانوارهایی که برنج بخش ثابتی از سبد غذایی آنهاست اهمیت بیشتری دارد.

افزایش قیمت برنج ایرانی عملاً بخشی از تقاضا را به سمت محصولات خارجی هدایت کرده و همین افزایش تقاضا می‌تواند در کنار هزینه واردات، از قیمت برنج پاکستانی حمایت کند.

قیمت خوش‌نشاء در کانال ۳.۶ میلیون تومان

سوپر باسماتی خوش‌نشاء امروز با قیمت ۳ میلیون و ۶۰۰ هزار تومان برای کیسه ۱۰ کیلویی در بازار دیده می‌شود.

جالب آنکه همین رقم در ۲۱ مرداد نیز در برخی گزارش‌ها با قیمت ۳ میلیون و ۶۰۰ هزار تومان عرضه می‌شد. در همان مقطع برنج ۱۱۲۱ باسماتی فردین ۳ میلیون و ۴۵۰ هزار تومان و ۱۱۲۱ پارس ۳ میلیون و ۴۰۰ هزار تومان قیمت داشت.

این موضوع نشان می‌دهد افزایش قیمت در بازار برنج پاکستانی کاملاً یکدست نیست. برخی برندها پیش از جهش اخیر ارز نیز در سطوح بالا قرار داشتند، در حالی که بعضی انواع دیگر طی هفته‌های اخیر افزایش بیشتری را تجربه کرده‌اند.

به همین دلیل نمی‌توان یک درصد افزایش واحد را برای کل بازار برنج پاکستانی محاسبه کرد.

واردات برنج چرا همچنان برای بازار ایران حیاتی است؟

ایران برای تنظیم بازار برنج به واردات قابل توجهی نیاز دارد. انجمن واردکنندگان برنج در شهریور امسال تأکید کرده بود که تنظیم بازار نیازمند تسهیل واردات در کنار حمایت از تولید داخلی است. این انجمن همچنین در ماه‌های اخیر درباره محدودیت‌های ارزی و کاهش توان مالی واردکنندگان هشدار داده است.

آمارهای تاریخی گمرک نیز اهمیت پاکستان در این بازار را نشان می‌دهد. برای نمونه در سال ۱۴۰۲ از حدود یک میلیون و ۵۴ هزار تن برنج سفید واردشده به ایران، ۲۹ درصد از پاکستان تأمین شده بود. هند با سهم حدود ۷۰ درصدی مبدأ اصلی بود.

هرگونه اختلال در تأمین ارز، ثبت سفارش، حمل یا ترخیص می‌تواند بنابراین روی تعادل بازار داخلی تأثیر محسوسی بگذارد.

احتیاط واردکنندگان می‌تواند عرضه را شکننده کند

یکی از رفتارهای رایج در دوره‌های نوسان شدید ارز، کاهش تمایل فروشنده به عرضه سریع موجودی است.

وقتی واردکننده یا بنکدار احتمال می‌دهد محموله بعدی را با نرخ دلار بالاتری جایگزین کند، فروش موجودی فعلی با قیمت پایین‌تر برای او ریسک زیان ایجاد می‌کند. نتیجه می‌تواند کاهش حجم عرضه روزانه و افزایش فاصله میان قیمت عمده و خرده باشد.

انجمن واردکنندگان برنج نیز در ماه‌های اخیر موضوع «توان مالی واردکنندگان» و محدودیت‌های ارزی را از مسائل مهم زنجیره تأمین معرفی کرده است.

البته وجود چنین فشاری به معنای کمبود فعلی برنج نیست. آنچه امروز بیشتر دیده می‌شود افزایش قیمت و احتیاط در معامله است، نه ناپدید شدن کامل کالا از بازار.

برنج پاکستانی کیلویی چند شده است؟

با تبدیل قیمت بسته‌های امروز به نرخ هر کیلو، تصویر روشن‌تری از هزینه واقعی خرید برای خانوار به دست می‌آید.

برنج ۳۸۶ انجیر تقریباً کیلویی ۳۹۵ هزار تومان، سوپر باسماتی پلو ۳۷۰ هزار تومان، خوش‌نشاء ۳۶۰ هزار تومان و ۱۱۲۱ یال حدود ۳۳۵ هزار تومان تمام می‌شود.

این ارقام با نرخ حدود ۳۹۰ هزار تومانی برنج پاکستانی که در محاسبات اخیر سبد کالاهای اساسی نیز مورد استفاده قرار گرفته، همخوانی دارد.

در نتیجه، یک خانوار با مصرف ماهانه ۱۰ کیلو برنج پاکستانی اکنون باید بسته به نوع محصول بین حدود ۳.۳ تا چهار میلیون تومان فقط برای این قلم هزینه کند.

پیش‌بینی قیمت برنج پاکستانی در روزهای آینده

مهم‌ترین عامل کوتاه‌مدت بازار همچنان ارز است.

اگر دلار در محدوده ۲۷۰ هزار تومان یا بالاتر تثبیت شود، واردکنندگان با هزینه جایگزینی بیشتری مواجه خواهند شد و کاهش محسوس قیمت برنج پاکستانی دشوار می‌شود. در این شرایط، حتی ثبات قیمت جهانی برنج نیز لزوماً نمی‌تواند بازار داخلی را ارزان کند.

از طرف دیگر، افزایش عرضه از طریق ترخیص منظم محموله‌ها و کاهش محدودیت تأمین ارز می‌تواند مانع جهش شدیدتر قیمت شود.

بازار اکنون بین دو نیروی متضاد قرار گرفته است: تقاضای بالا برای جایگزین ارزان‌تر برنج ایرانی از یک طرف و فشار شدید ارز و هزینه واردات از طرف دیگر.

در مجموع، قیمت‌های ۱۲ مهر نشان می‌دهد برنج پاکستانی دیگر کالای ارزان چند سال قبل نیست. بسته‌های ۱۰ کیلویی پرمصرف اکنون در محدوده ۳.۳ تا نزدیک چهار میلیون تومان قرار گرفته‌اند و اگر نرخ ارز در سطح فعلی باقی بماند، احتمال تداوم این محدوده قیمتی یا حرکت تدریجی به سمت سطوح بالاتر وجود دارد.

برای خانوارهایی که از برنج ایرانی به نمونه پاکستانی مهاجرت کرده‌اند، پیام بازار روشن است: گزینه جایگزین نیز با سرعت در حال گران شدن است و فاصله قیمتی دو بازار، هرچند هنوز محسوس است، به‌تدریج در حال کاهش است.