قیمت نفت امروز ۱۴ مهر ۱۴۰۵؛ برنت ۱۰۰ دلاری دوام نیاورد | عرضه ۱۰۰ میلیون بشکه‌ای بازار را برگرداند

نفت معاملات سه‌شنبه را مثبت آغاز کرد. در ساعات اولیه، معاملات آتی برنت با ۲۷ سنت افزایش به ۱۰۰ دلار و ۵۹ سنت در هر بشکه رسید و نفت خام WTI آمریکا نیز با رشد ۳۰ سنتی در ۸۹ دلار و ۷۳ سنت قرار گرفت. نگرانی‌های امنیتی خاورمیانه و افزایش تعداد حملات به نفتکش‌ها مهم‌ترین محرک این رشد بودند.

اما با گذشت چند ساعت جهت بازار تغییر کرد. حوالی ساعت ۰۶:۵۰ به وقت گرینویچ، برنت با افت ۰.۸ درصدی به ۹۹.۴۹ دلار و WTI با کاهش ۱.۱ درصدی به ۸۸.۴۳ دلار رسید. به این ترتیب نفت برنت از اوج ابتدای روز حدود ۱.۱۰ دلار و WTI حدود ۱.۳۰ دلار پایین‌تر آمد.

این تغییر مسیر نشان می‌دهد بازار فعلاً بیش از آنکه با «کمبود فیزیکی نفت» روبه‌رو باشد، میان دو نیروی متضاد امنیت و افزایش عرضه در نوسان است.

صادرات خاورمیانه برخلاف انتظار بالا رفته است

یکی از مهم‌ترین دلایل افت دوباره نفت، آمار حمل‌ونقل دریایی است.

داده‌های کپلر نشان می‌دهد متوسط هفت‌روزه صادرات نفت خام خاورمیانه در پایان سپتامبر به ۱۸.۳ میلیون بشکه در روز رسیده و در ۱۴ روز ماه سپتامبر حتی از سطوح قبل از جنگ عبور کرده است. متوسط صادرات منطقه در ۱۲ ماه پیش از آغاز درگیری حدود ۱۸ میلیون بشکه در روز بود.

رویترز همچنین گزارش کرده جریان نفت کشورهای حاشیه خلیج فارس به‌جز ایران در سپتامبر به بیش از ۸۱ درصد سطح پیش از جنگ بازگشته است. عربستان توانسته با استفاده همزمان از مسیر دریای سرخ، خلیج فارس و انتقال کشتی‌به‌کشتی، بخشی از محدودیت‌های ایجادشده در تنگه هرمز را دور بزند.

این آمار برای بازار یک پیام مهم دارد: بسته بودن یا ناامن بودن هرمز الزاماً به معنی توقف کامل صادرات نیست.

تولیدکنندگان منطقه طی ماه‌های گذشته راه‌هایی برای انتقال محموله‌ها پیدا کرده‌اند و همین انعطاف اکنون بخشی از «پرمیوم کمبود» نفت را کاهش داده است.

حمله به نفتکش‌ها همچنان مهم‌ترین ریسک صعودی است

با این حال صحبت از عادی‌شدن کامل وضعیت زود است.

پریانکا ساچدوا، مدیر تحلیل بازار در فیلیپ نووا، تأکید کرده افزایش صادرات به معنی عادی‌سازی کامل عرضه نیست؛ زیرا حملات تازه به نفتکش‌ها ادامه دارد و هزینه بیمه، مسیریابی و امنیت همچنان بالاست.

داده‌های شرکت اطلاعات کشتیرانی Marisks نشان می‌دهد فقط طی یک هفته دست‌کم هفت حادثه علیه نفتکش‌ها گزارش شده است. نفتکش بسیار بزرگ Kazimah III اول اکتبر در تنگه هرمز هدف قرار گرفت و چند روز بعد نفتکش Lipsi نیز در همان منطقه آسیب دید. خدمه این دو کشتی سالم گزارش شدند.

پیش از جنگ، حدود ۱۲۵ کشتی تجاری بزرگ در روز از تنگه هرمز عبور می‌کردند و این مسیر حدود یک‌پنجم جریان جهانی نفت خام و LNG را در خود جای می‌داد. همین اهمیت راهبردی باعث می‌شود حتی در صورت ادامه صادرات، هر حادثه امنیتی بتواند قیمت نفت را در مدت کوتاهی چند دلار جابه‌جا کند.

گروه ۷ صد میلیون بشکه به بازار تزریق می‌کند

دومین عامل نزولی مهم، تصمیم کشورهای گروه ۷ است.

اعضای گروه ۷ توافق کرده‌اند در مجموع ۱۰۰ میلیون بشکه نفت خام و گازوئیل از ذخایر اضطراری آزاد کنند. اجرای طرح بلافاصله آغاز می‌شود و قرار است طی حدود چهار ماه ادامه داشته باشد؛ بخش قابل توجهی از گازوئیل نیز در ۲۰ روز نخست وارد بازار خواهد شد.

کشورهای گروه ۷ همچنین متعهد شده‌اند محدودیت صادرات انرژی میان خود اعمال نکنند. این تصمیم پس از فشار دولت دونالد ترامپ و بحث درباره احتمال محدودشدن صادرات گازوئیل آمریکا اتخاذ شد.

اما یک نکته مهم وجود دارد: عرضه ۱۰۰ میلیون بشکه از ذخایر راهبردی تولید جدید نفت نیست.

این اقدام فقط بخشی از ذخیره موجود را موقتاً به بازار منتقل می‌کند. اگر زیرساخت تولید و پالایش ترمیم نشود، این ذخایر در آینده باید دوباره پر شوند و همان فرآیند می‌تواند تقاضای تازه‌ای ایجاد کند.

هشدار آرامکو؛ ذخایر جهانی به شدت پایین آمده است

امین ناصر، مدیرعامل آرامکوی سعودی، هشدار داده پر کردن دوباره ذخایر تخلیه‌شده جهانی ممکن است تا دو سال طول بکشد.

براساس اظهارات او در مجمع Energy Intelligence لندن، از زمان آغاز جنگ نزدیک به سه میلیارد بشکه عرضه نفت از دست رفته و حدود یک میلیارد بشکه نیز از ذخایر جهانی برداشت شده است. ناصر گفته تا زمانی که تنگه هرمز کاملاً باز نشود و اعتماد بازار برنگردد، فشار هم بر نفت خام و هم بر فرآورده‌های پالایشی ادامه خواهد داشت.

مدیرعامل شرکت نفت کویت نیز در همین نشست از کمبود حدود شش میلیون بشکه در روز فرآورده پالایشی در بازار جهانی خبر داده و گفته ظرفیت پالایش موجود نمی‌تواند به‌طور کامل تعطیلی و اختلال پالایشگاه‌های خاورمیانه را جبران کند.

بنابراین مسئله بازار فقط تعداد بشکه‌های نفت خام نیست؛ تبدیل نفت خام به دیزل، سوخت جت و سایر فرآورده‌ها نیز به گلوگاهی جدی تبدیل شده است.

هزینه حمل نفتکش‌ها رکورد زد

یکی از مهم‌ترین واقعیت‌های پنهان در قیمت نفت، جهش تاریخی هزینه حمل است.

تحلیل رویترز نشان می‌دهد کرایه روزانه یک نفتکش بسیار بزرگ برای انتقال نفت از خاورمیانه به آسیا اخیراً از ۱.۲ میلیون دلار در روز عبور کرده است؛ در حالی که این رقم در ژانویه حدود ۳۰ هزار دلار بود.

در نتیجه، سهم هزینه حمل از قیمت تحویل‌شده یک بشکه نفت که قبلاً حدود سه درصد بود، اکنون به نزدیک ۲۷ درصد رسیده است.

این عدد توضیح می‌دهد چرا حتی با افزایش صادرات، قیمت برنت همچنان حوالی ۱۰۰ دلار قرار دارد.

بازار نفت دیگر فقط با سؤال «چند بشکه تولید می‌شود؟» مواجه نیست؛ سؤال مهم‌تر این است که این بشکه‌ها با چه هزینه و چه ریسکی به پالایشگاه مقصد می‌رسند؟

کمبود نفت کمتر شده اما مشکل لجستیک باقی است

برآورد Energy Aspects نشان می‌دهد کسری جهانی نفت که در اوج اختلال‌های ماه مه نزدیک چهار میلیون بشکه در روز بود، حالا به حدود ۱.۶ میلیون بشکه در روز کاهش یافته است. در شرایط عادی، چنین بهبودی باید فشار شدیدی بر قیمت‌ها وارد می‌کرد.

اما برنت هنوز تقریباً ۴۰ درصد بالاتر از سطح قبل از جنگ معامله می‌شود.

علت اصلی را باید در ترکیب هزینه حمل بالا، بیمه، محدودیت پالایشگاهی و ریسک حملات جدید جست‌وجو کرد. حتی افزایش بیشتر صادرات از هرمز ممکن است در کوتاه‌مدت تقاضا برای نفتکش و سیستم انتقال کشتی‌به‌کشتی را بیشتر و هزینه حمل را بالاتر ببرد.

به همین دلیل آزادسازی ذخایر می‌تواند قیمت را موقتاً پایین بیاورد، اما مشکل ساختاری زنجیره تأمین را برطرف نمی‌کند.

پیش‌بینی قیمت نفت؛ مرز ۱۰۰ دلار همچنان تعیین‌کننده است

رفتار امروز برنت نشان داد محدوده ۱۰۰ دلار به یک مرز روانی مهم تبدیل شده است.

نفت در ابتدای روز بالای این سطح معامله شد اما با انتشار نشانه‌های بیشتر از افزایش صادرات و اثر تصمیم گروه ۷، دوباره زیر آن رفت.

اگر صادرات خاورمیانه در سطوح فعلی ادامه پیدا کند و آزادسازی ذخایر بدون اختلال اجرا شود، امکان افزایش فشار نزولی بر نفت وجود دارد. در این سناریو شکسته‌شدن پایدار مرز ۱۰۰ دلار برای برنت می‌تواند بازار را به جست‌وجوی حمایت‌های پایین‌تر وادار کند.

اما در سناریوی مقابل، حمله جدی به نفتکش‌ها، اختلال دوباره در زیرساخت عربستان یا تشدید محدودیت هرمز می‌تواند به سرعت «پرمیوم امنیتی» را به بازار برگرداند.

ذخایر پایین جهانی نیز باعث شده ظرفیت بازار برای جذب یک شوک تازه بسیار محدود باشد.

نفت ۱۰۰ دلاری فعلاً میان عرضه و امنیت گرفتار است

جمع‌بندی معاملات سه‌شنبه نشان می‌دهد بازار نفت با یک تناقض کم‌سابقه روبه‌روست.

از یک طرف، صادرات خاورمیانه به سطح قبل از جنگ نزدیک شده، گروه ۷ ۱۰۰ میلیون بشکه از ذخایر را وارد بازار می‌کند و تولیدکنندگان مسیرهای جایگزین پیدا کرده‌اند. از طرف دیگر، حمله به نفتکش‌ها ادامه دارد، کرایه کشتی‌ها به رکورد تاریخی رسیده و مدیران بزرگ صنعت انرژی هشدار می‌دهند ذخایر جهانی به‌شدت پایین است.

همین تضاد باعث شد برنت صبح از ۱۰۰ دلار و ۵۹ سنت عبور کند و چند ساعت بعد تا ۹۹ دلار و ۴۹ سنت عقب بنشیند.

پیام بازار روشن است: کمبود فیزیکی نفت در حال کاهش است، اما بحران لجستیک و امنیت هنوز حل نشده؛ به همین دلیل سقوط پایدار قیمت نفت به همان اندازه جهش دوباره آن نامطمئن باقی مانده است.

تا زمانی که عبور از هرمز به شرایط عادی بازنگردد و هزینه حمل‌ونقل و بیمه کاهش پیدا نکند، محدوده ۱۰۰ دلار همچنان می‌تواند مرکز نوسان برنت باقی بماند.