واریزی ماهانه ۳.۵ تا ۴ میلیون تومانی برای مادران تهرانی؛ جزئیات طرح «چشمروشنی» اعلام شد
طرح حمایت ماهانه شهرداری تهران از مادران و نوزادان، امروز یکی از خبرهای مهم حوزه معیشت و جمعیت پایتخت شده است. طبق جزئیاتی که از برنامه «چشمروشنی» منتشر شده، جامعه هدف مادران ساکن تهران هستند که فرزند آنها از ابتدای سال ۱۴۰۵ متولد شده باشد.
شهرداری برای هر کودک واجد شرایط از زمان تولد تا پایان دو سالگی، اعتبار ماهانه در نظر گرفته است؛ به این معنا که در صورت ادامه اجرای برنامه با شرایط فعلی، حمایت یک خانواده میتواند تا ۲۴ ماه ادامه پیدا کند.
این نکته طرح را از یک هدیه مقطعی هنگام تولد جدا میکند؛ «چشمروشنی» در واقع یک بسته مستمر خدماتی برای دو سال نخست زندگی کودک است.
مبلغ طرح چشمروشنی چقدر است؟
اعتبار پایه برای هر مادر مشمول ۳ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان در ماه تعیین شده است.
این اعتبار به سه بخش تقسیم میشود:
| نوع اعتبار | مبلغ ماهانه |
|---|---|
| خرید کالا و اقلام ضروری | ۲ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان |
| خدمات فرهنگی | ۵۰۰ هزار تومان |
| خدمات سلامت و درمان | ۵۰۰ هزار تومان |
| مجموع اعتبار پایه | ۳ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان |
برای مادرانی که در سه دهک پایین درآمدی قرار دارند، ۵۰۰ هزار تومان اعتبار تکمیلی نیز در نظر گرفته شده و در نتیجه حمایت ماهانه این گروه به ۴ میلیون تومان میرسد.
اگر اعتبار پایه ۳.۵ میلیون تومانی برای تمام ۲۴ ماه ادامه داشته باشد، ارزش اسمی حمایت برای هر کودک در دو سال نخست زندگی به حدود ۸۴ میلیون تومان میرسد. برای سه دهک پایین و با فرض دریافت کامل ماهانه ۴ میلیون تومان، این رقم به حدود ۹۶ میلیون تومان خواهد رسید.
البته این محاسبه صرفاً حاصل ضرب مبلغ ماهانه در ۲۴ ماه است و تحقق کامل آن به استمرار طرح، شرایط احراز مشمولیت و ضوابط اجرایی شهرداری بستگی دارد.
این ۳.۵ میلیون تومان پول نقد نیست
یکی از مهمترین نکات درباره این طرح، نحوه پرداخت آن است.
برخلاف بعضی تیترهایی که از «واریز پول» یا «یارانه نقدی» سخن میگویند، اعتبار چشمروشنی قابل برداشت نقدی نیست و به حساب بانکی مادران نیز واریز نمیشود.
این مبلغ در حساب شهرزاد مادر شارژ میشود و فقط در شبکه خدمات و فروشگاههایی که شهرداری برای طرح تعریف کرده قابل استفاده است.
زاکانی نیز تأکید کرده این حمایت یک بسته خدمتی ترکیبی است و خانواده بسته به نیاز خود میتواند از بخش خرید کالا، خدمات فرهنگی، گردشگری یا سلامت استفاده کند.
این طراحی از نگاه سیاستگذار یک هدف مشخص دارد: اطمینان از اینکه اعتبار اختصاصیافته مستقیماً صرف هزینههای مربوط به خانواده، مادر و کودک شود.
با اعتبار چشمروشنی از کجا میتوان خرید کرد؟
در مرحله نخست، اعتبار قابل استفاده در فروشگاههای شهروند و میادین میوه و ترهبار شهرداری تهران است و امکان خرید حضوری و آنلاین نیز پیشبینی شده است.
بخش فرهنگی طرح نیز در ابتدا شامل مجموعههایی مانند پردیسهای سینمایی خواهد بود و قرار است بهتدریج خدمات دیگری از جمله باغ کتاب و برج میلاد به آن اضافه شوند.
خدمات مرتبط با مجموعه «شهر سالم» نیز در بخش سلامت برنامه قرار میگیرند. شهرداری اعلام کرده زمان فعال شدن هر خدمت بهصورت رسمی در اپلیکیشن شهرزاد اعلام خواهد شد.
در نتیجه، سبد استفاده از اعتبار احتمالاً در ماههای آینده گستردهتر خواهد شد و فقط محدود به خرید مواد غذایی یا پوشک و اقلام کودک نخواهد بود.
چه کسانی مشمول طرح چشمروشنی هستند؟
طبق اطلاعات منتشرشده، سه شرط اصلی وجود دارد: کودک باید در سال ۱۴۰۵ متولد شده باشد، خانواده ساکن تهران باشد و اطلاعات مادر و کودک احراز شود.
برای ثبتنام، مادر باید وارد اپلیکیشن شهرزاد شود و بخش مربوط به طرح چشمروشنی را انتخاب کند. سپس اطلاعات هویتی مادر و کودک و محل سکونت بررسی میشود.
برای تأیید سکونت نیز مدارکی مانند سند یا اجارهنامه و برای تولد کودک، مدارک مربوط به بیمارستان یا اطلاعات هویتی بررسی خواهند شد. بعد از تکمیل فرایند احراز هویت، اعتبار در حساب شهرزاد فعال میشود.
شهرداری همچنین برنامه صدور کارت فیزیکی برای مشمولان را دارد و اعلام شده این کارت در چند ماه آینده به نشانی مادران ارسال خواهد شد؛ اما تا آن زمان استفاده از اعتبار از طریق حساب دیجیتال شهرزاد امکانپذیر است.
طرح فعلاً برای همه یکباره فعال نمیشود
یکی از جزئیات مهمی که در خبرهای کوتاه کمتر دیده شده، مرحلهای بودن اجرای طرح است.
براساس اطلاعات تازه، اجرای چشمروشنی در فاز نخست برای هزار مادر بهصورت آزمایشی و طی دو هفته انجام میشود. بعد از بررسی زیرساختها و نتیجه مرحله آزمایشی، سایر مادران واجد شرایط بهتدریج وارد سامانه خواهند شد.
بنابراین مادرانی که فرزند متولد ۱۴۰۵ دارند اما هنوز اعتبارشان فعال نشده، الزاماً از طرح حذف نشدهاند؛ ممکن است هنوز نوبت ورود آنها به مرحله اجرایی نرسیده باشد.
شهرداری تعداد کودکان متولدشده در تهران طی سال جاری را نهایتاً حدود ۶۰ تا ۷۰ هزار نفر برآورد کرده و گفته تاکنون حدود ۳۰ هزار کودک در جامعه هدف ثبت شدهاند. بهطور متوسط نیز ماهانه حدود پنج هزار نوزاد جدید به جمع مشمولان اضافه میشوند.
هزینه اجرای طرح برای شهرداری چقدر میشود؟
اگر تعداد مشمولان نهایی را بین ۶۰ تا ۷۰ هزار کودک در نظر بگیریم، ابعاد مالی طرح قابل توجه خواهد بود.
تنها با اعتبار پایه ۳.۵ میلیون تومانی و در صورت برخورداری کامل هر کودک برای ۲۴ ماه، ارزش اسمی حمایت از ۶۰ هزار کودک به حدود ۵ هزار و ۴۰ میلیارد تومان و برای ۷۰ هزار کودک به حدود ۵ هزار و ۸۸۰ میلیارد تومان میرسد.
البته این یک محاسبه تقریبی است؛ زیرا کودکان در ماههای متفاوت سال متولد میشوند، بخشی از خانوادهها مشمول اعتبار چهار میلیون تومانی هستند و هزینه واقعی استفاده از خدمات ممکن است با ارزش اسمی اعتبار متفاوت باشد.
با این حال، همین محاسبه نشان میدهد چشمروشنی اگر در مقیاس کامل اجرا شود، یک برنامه کوچک مناسبتی نیست و به یکی از طرحهای مالی قابل توجه شهرداری تهران تبدیل خواهد شد.
چشمروشنی با «کارت امید مادر» چه تفاوتی دارد؟
نکته دیگری که ممکن است باعث سردرگمی خانوادهها شود، وجود همزمان طرح ملی «کارت امید مادر» است.
کارت امید مادر یک برنامه سراسری است که از ابتدای سال ۱۴۰۵ برای مادران ایرانی دارای کودک متولد از اول فروردین ۱۴۰۵ آغاز شده و تا پایان دو سالگی کودک ادامه دارد. جامعه هدف آن تمام دهکهای درآمدی کشور است.
اما «چشمروشنی» طرح شهرداری تهران است و به مادران ساکن پایتخت مربوط میشود؛ بنابراین این دو برنامه از نظر دستگاه اجراکننده و سازوکار پرداخت، طرحهای جداگانه هستند.
حمایت ۴ میلیونی چقدر از هزینه نوزاد را پوشش میدهد؟
افزایش قیمت پوشک، شیرخشک، مواد غذایی، پوشاک کودک و خدمات درمانی در سالهای اخیر باعث شده هزینه نگهداری نوزاد به یکی از دغدغههای اصلی خانوادههای جوان تبدیل شود.
در چنین شرایطی، اعتبار ۳.۵ تا چهار میلیون تومانی نمیتواند تمام هزینههای یک کودک را پوشش دهد، اما اگر امکان استفاده گسترده و منظم از آن وجود داشته باشد، میتواند بخشی از مخارج ثابت ماهانه خانواده را کاهش دهد.
اثر طرح برای سه دهک پایین بیشتر خواهد بود؛ زیرا در این گروهها سهم هزینه کالاهای ضروری از درآمد خانوار بالاتر است.
با این حال، موفقیت واقعی برنامه به سه عامل وابسته است: تداوم شارژ ماهانه، گستردگی شبکه پذیرندگان و حفظ ارزش واقعی اعتبار در برابر تورم.
اگر مبلغ اعتبار ثابت بماند اما قیمت کالاهای کودک با سرعت زیادی افزایش یابد، قدرت خرید همین بسته نیز بهمرور کاهش پیدا خواهد کرد.
طرح چشمروشنی در حال حاضر با اعتبار ماهانه ۳.۵ میلیون تومان برای مادران تهرانی و چهار میلیون تومان برای سه دهک پایین آغاز شده است؛ اما مهمترین نکته برای خانوادهها این است که این مبلغ نقدی نیست، استفاده از آن از طریق حساب شهرزاد انجام میشود و اجرای سراسری طرح نیز بهصورت مرحلهای خواهد بود. اگر شهرداری بتواند این اعتبار را تا دو سالگی کودک بدون وقفه و با شبکه خدمات گسترده ادامه دهد، چشمروشنی میتواند از یک هدیه نمادین تولد به یکی از جدیترین بستههای حمایت شهری از خانوادههای دارای نوزاد تبدیل شود.