شوک تازه در بازار میوه و صیفی؛ خیار رسمی دو برابر شد، زنجبیل به ۴۲۰ هزار تومان رسید

نرخنامه تازه میدان مرکزی تهران تصویر متفاوتی از تصور «گرانی همه محصولات» ارائه می‌کند.

برخی اقلام مهم خانوار تقریباً بدون تغییر مانده‌اند. سیب‌زمینی معمولی همچنان کیلویی ۷۸ هزار تومان، گوجه‌فرنگی بوته‌رس و گلخانه‌ای ۵۷ هزار تومان، سیر تازه بدون برگ ۱۳۹ هزار تومان، سیر خشک ۱۹۵ هزار تومان و لوبیاسبز قیطونی ۹۹ هزار تومان نرخ خورده‌اند. قیمت لیموترش سنگی و مینابی نیز به‌ترتیب روی ۲۴۹ و ۲۸۹ هزار تومان ثابت مانده است.

در مقابل، گروه دیگری از محصولات با افزایش محسوس روبه‌رو شده‌اند.

پیاز سفید، زرد و قرمز همگی از کیلویی ۶۲ هزار تومان در هفته گذشته به ۶۹ هزار تومان رسیده‌اند؛ رشدی حدود ۱۱ درصدی. شلغم نیز از ۶۰ به ۶۸ هزار تومان، فلفل دلمه‌ای رنگی از ۷۵ به ۸۵ هزار تومان و فلفل دلمه‌ای سبز از ۷۵ به ۹۰ هزار تومان افزایش پیدا کرده است.

این تغییرات نشان می‌دهد فشار قیمت در بازار بیشتر به برخی محصولات مشخص منتقل شده و هنوز نمی‌توان از یک موج افزایشی عمومی در تمام سبزی و صیفی‌ها سخن گفت.

خیار رسمی رکورد زد؛ افزایش بیش از ۱۰۷ درصدی در یک هفته

بزرگ‌ترین تغییر نرخنامه این هفته مربوط به خیار رسمی است.

هفته ۶ تا ۱۲ مهر قیمت عمده هر کیلو خیار رسمی ۲۸ هزار تومان اعلام شده بود؛ اما در نرخنامه جدید این محصول به ۵۸ هزار تومان رسیده است. بنابراین قیمت آن در یک هفته ۳۰ هزار تومان افزایش پیدا کرده که معادل رشد بیش از ۱۰۷ درصدی است.

اما نکته عجیب‌تر این است که سایر انواع خیار دقیقاً در جهت مخالف حرکت کرده‌اند.

خیار سالادی از ۴۴ هزار به ۲۸ هزار تومان کاهش یافته؛ یعنی حدود ۳۶ درصد افت. خیار کوتاه بذر اصفهانی نیز از ۵۶ هزار به ۴۴ هزار تومان رسیده و خیار گلخانه‌ای از ۶۲ هزار تومان به ۵۳ هزار تومان کاهش پیدا کرده است.

همین واگرایی نشان می‌دهد افزایش خیار رسمی را نمی‌توان صرفاً به تورم عمومی یا افزایش هزینه‌های کل بازار نسبت داد. اگر تنها عامل، رشد هزینه تولید یا حمل‌ونقل بود، انتظار می‌رفت انواع خیار تقریباً جهت مشترکی داشته باشند.

تفاوت شدید میان ارقام مختلف بیشتر می‌تواند منعکس‌کننده وضعیت متفاوت عرضه هر نوع محصول، کیفیت بار ورودی و تغییر ترکیب محصول موجود در میدان باشد.

زنجبیل ۶۰ هزار تومان گران شد

دومین افزایش مهم این هفته به زنجبیل تازه اختصاص دارد.

نرخ عمده زنجبیل در هفته گذشته ۳۶۰ هزار تومان بود و حالا به ۴۲۰ هزار تومان رسیده است؛ یعنی ۶۰ هزار تومان یا حدود ۱۶.۷ درصد رشد در یک هفته.

با این قیمت، زنجبیل همچنان یکی از گران‌ترین محصولات موجود در نرخنامه میدان مرکزی تهران است.

اگر همین نرخ با حاشیه ۳۰ تا ۳۵ درصدی به خرده‌فروشی منتقل شود، قیمت نظری آن در سطح شهر می‌تواند حدود ۵۴۶ تا ۵۶۷ هزار تومان برای هر کیلو باشد؛ البته کیفیت، محل فروش و هزینه‌های واقعی توزیع می‌توانند نرخ نهایی مغازه‌ها را متفاوت کنند.

قیمت پیاز دوباره بالا رفت

پیاز نیز طی چند هفته گذشته مسیری صعودی داشته است.

در هفته ۳۰ شهریور تا ۵ مهر، پیاز سفید ۵۶ هزار، پیاز زرد ۵۸ هزار و پیاز قرمز ۵۶ هزار تومان قیمت داشت. هفته بعد هر سه نوع به ۶۲ هزار تومان رسیدند و در نرخنامه جدید هر سه ۶۹ هزار تومان شده‌اند.

به این ترتیب پیاز سفید در کمتر از دو هفته حدود ۲۳ درصد افزایش قیمت داشته است.

اگر حاشیه ۳۰ تا ۳۵ درصدی خرده‌فروشی روی نرخ عمده ۶۹ هزار تومانی اعمال شود، قیمت مصرف‌کننده می‌تواند تقریباً در محدوده ۹۰ تا ۹۳ هزار تومان قرار گیرد.

این سطح برای محصولی مانند پیاز که جزو اقلام پرمصرف روزمره خانوار است، از افزایش محصولات کم‌مصرف‌تری مانند زنجبیل اثر بیشتری بر سبد خوراک خانوار دارد.

سیب‌زمینی ۷۸ هزار تومان ماند؛ گوجه هم ثابت است

در سمت دیگر بازار، دو محصول بسیار پرمصرف فعلاً از موج تازه افزایش قیمت فاصله گرفته‌اند.

سیب‌زمینی معمولی برای دومین هفته متوالی روی ۷۸ هزار تومان و سیب‌زمینی ریز روی ۴۰ هزار تومان ثابت مانده است. گوجه‌فرنگی بوته‌رس و گلخانه‌ای نیز هر دو کیلویی ۵۷ هزار تومان اعلام شده‌اند.

با فرض افزایش ۳۰ تا ۳۵ درصدی تا خرده‌فروشی، نرخ نظری سیب‌زمینی برای مصرف‌کننده حدود ۱۰۱ تا ۱۰۵ هزار تومان و گوجه‌فرنگی حدود ۷۴ تا ۷۷ هزار تومان خواهد بود.

البته این ارقام قیمت قطعی مغازه نیستند و نرخ واقعی می‌تواند براساس کیفیت و محل عرضه متفاوت باشد.

جدول تغییرات مهم قیمت صیفی و سبزیجات

مقایسه براساس نرخنامه‌های دو هفته متوالی میدان بزرگ میوه و تره‌بار تهران انجام شده است.

برخی سبزیجات برخلاف موج گرانی ارزان شدند

نرخنامه این هفته کاهش قیمت در چند قلم را نیز نشان می‌دهد.

بادمجان قلمی از ۹۲ به ۷۹ هزار تومان، کاهو پیچ از ۵۹ به ۵۲ هزار تومان، کلم سفید از ۴۲ به ۳۷ هزار تومان و کلم قرمز از ۷۹ به ۶۹ هزار تومان کاهش یافته‌اند. هویج نیز با افت جزئی از ۷۵ به ۷۳ هزار تومان رسیده است.

این کاهش‌ها اهمیت تحلیلی دارند؛ زیرا نشان می‌دهند با وجود تورم عمومی اقتصاد، قیمت محصولات کشاورزی در کوتاه‌مدت همچنان به‌شدت از میزان ورود بار و تعادل عرضه و تقاضای همان محصول اثر می‌گیرد.

به همین دلیل ممکن است در یک هفته پیاز و فلفل افزایش دو رقمی داشته باشند، اما کاهو و خیار سالادی ارزان شوند.

قیمت واقعی در مغازه‌ها چقدر باید باشد؟

در گزارش نرخنامه‌ها آمده است که قیمت عمده محصولات با افزایش حدود ۳۰ تا ۳۵ درصد در خرده‌فروشی سطح شهر عرضه می‌شود.

بر این اساس، اگر تنها همین دامنه را مبنا بگیریم، سیب‌زمینی ۷۸ هزار تومانی حدود ۱۰۱ تا ۱۰۵ هزار تومان، پیاز ۶۹ هزار تومانی ۹۰ تا ۹۳ هزار تومان، خیار رسمی ۵۸ هزار تومانی ۷۵ تا ۷۸ هزار تومان و سبزی پاک‌کرده ۱۵۰ هزار تومانی حدود ۱۹۵ تا ۲۰۲ هزار تومان خواهد شد.

برای لیموترش مینابی ۲۸۹ هزار تومانی نیز این محاسبه به محدوده حدود ۳۷۶ تا ۳۹۰ هزار تومان می‌رسد.

با این حال، نرخ خرده‌فروشی واقعی ممکن است براساس درجه محصول، ضایعات، هزینه حمل و نوع فروشگاه متفاوت باشد؛ بنابراین قیمت عمده را نباید مستقیماً با نرخ مشاهده‌شده در همه مغازه‌های شهر مقایسه کرد.

بازار هفته آینده به کدام سمت می‌رود؟

رفتار قیمت‌ها در دو هفته اخیر نشان می‌دهد بازار صیفی‌جات بیش از آنکه وارد یک موج سراسری گرانی شده باشد، با نوسان شدید و پراکنده روبه‌رو است.

ثبات گوجه و سیب‌زمینی در کنار دو برابر شدن خیار رسمی و همزمان افت ۳۶ درصدی خیار سالادی بهترین نمونه این وضعیت است.

اگر ورودی بار خیار رسمی افزایش پیدا کند، جهش بیش از ۱۰۰ درصدی آن ظرفیت اصلاح دارد؛ همان‌طور که سایر انواع خیار این هفته کاهش نرخ را تجربه کرده‌اند. در مقابل، استمرار افزایش پیاز در سه نرخنامه متوالی، روندی پایدارتر از یک جهش کوتاه‌مدت را نشان می‌دهد و باید در هفته آینده با دقت بیشتری دنبال شود.

فعلاً مهم‌ترین پیام نرخنامه ۱۳ تا ۱۹ مهر این است که بازار میوه و سبزی تهران یکدست گران نشده؛ اما چند قلم پرمصرف با افزایش جدی روبه‌رو شده‌اند. خیار رسمی با رشد بیش از دو برابری، زنجبیل با قیمت ۴۲۰ هزار تومان و پیاز ۶۹ هزار تومانی در صدر تغییرات افزایشی این هفته قرار دارند، در حالی که سیب‌زمینی و گوجه‌فرنگی فعلاً ثبات خود را حفظ کرده‌اند.