توافق تازه ایران و ارمنستان در ورزش؛ از اردوهای مشترک فوتبال تا همکاری در کشتی و ورزش زنان

احمد دنیامالی، وزیر ورزش و جوانان ایران، امروز پنجشنبه ۱۶ مهر ۱۴۰۵ در ادامه سفر رسمی خود به ایروان با ژانا آندریاسیان، وزیر آموزش، علوم، فرهنگ و ورزش ارمنستان، یادداشت تفاهم همکاری در حوزه ورزش و جوانان امضا کرد.

طبق متن منتشرشده به نقل از پایگاه خبری وزارت ورزش، هدف اصلی این سند توسعه همکاری‌های دوجانبه و فراهم کردن بستر اجرای برنامه‌های مشترک است؛ موضوعی که از ابتدا نشان می‌دهد دامنه توافق صرفاً به برگزاری چند مسابقه دوستانه محدود نشده است.

دنیامالی پیش از امضای این سند تأکید کرد ارمنستان در سیاست همسایگی ایران جایگاه ویژه‌ای دارد و ظرفیت موجود باید به همکاری‌های «عملیاتی» در ورزش و حوزه جوانان تبدیل شود. این تعبیر، مهم‌ترین بخش پیام وزیر ورزش بود؛ چراکه بسیاری از تفاهم‌نامه‌های ورزشی زمانی اهمیت پیدا می‌کنند که فدراسیون‌ها برنامه اجرایی، تقویم مشخص و پروژه مشترک برای آنها تعریف کنند.

کدام رشته‌ها در اولویت همکاری قرار گرفته‌اند؟

در فهرستی که وزیر ورزش ایران مطرح کرده، چند رشته به صورت مشخص نام برده شده‌اند: کشتی، وزنه‌برداری، فوتبال، بوکس، شطرنج و رشته‌های رزمی.

انتخاب این رشته‌ها تصادفی نیست. ایران و ارمنستان در چند مورد از آنها سابقه و ظرفیت فنی قابل توجهی دارند و می‌توانند از حضور یکدیگر برای برگزاری اردوهای مشترک، مسابقات تدارکاتی و تبادل دانش مربیگری استفاده کنند.

دنیامالی همچنین توسعه همکاری میان تیم‌های ملی و باشگاهی، برگزاری مسابقات مشترک، تبادل مربی، داور و کارشناس و برگزاری کارگاه‌های تخصصی را از محورهای مورد نظر ایران عنوان کرده است.

از این منظر، توافق جدید می‌تواند برای فدراسیون‌هایی که به دنبال اردوهای خارجی کم‌هزینه‌تر و در دسترس‌تر هستند اهمیت ویژه‌ای داشته باشد.

آکادمی آوان؛ یک گزینه تازه برای اردوی تیم‌های ملی ایران

یکی از مهم‌ترین بخش‌های سفر دنیامالی به ایروان، بازدید از آکادمی تیم‌های ملی فوتبال آوان بود.

وزیر ورزش ایران از زمین‌های تمرینی، امکانات بدنسازی، بخش اقامتی و مجموعه‌های پشتیبانی این آکادمی بازدید کرده و گفته است آوان ظرفیت میزبانی از اردوهای تیم‌های ملی فوتبال ایران را دارد. او همچنین بر ایجاد ارتباط مستقیم میان این مجموعه و مرکز ملی فوتبال ایران تأکید کرده است.

این موضوع برای فوتبال ایران می‌تواند کاربرد عملی داشته باشد.

با توجه به دشواری‌های برگزاری بعضی اردوهای خارجی، نزدیکی جغرافیایی ارمنستان، هزینه سفر کمتر نسبت به مقاصد اروپای غربی و در دسترس بودن امکانات تمرینی استاندارد می‌تواند ایروان را به یکی از گزینه‌های اردوهای تدارکاتی تیم‌های ملی تبدیل کند.

البته تبدیل این ایده به یک برنامه ثابت، نیازمند توافق مستقیم فدراسیون‌های فوتبال دو کشور و بررسی تقویم مسابقات است.

کشتی و وزنه‌برداری؛ دو حوزه با ظرفیت جدی‌تر

همکاری در کشتی و وزنه‌برداری شاید حتی از فوتبال نیز سریع‌تر قابلیت اجرایی شدن داشته باشد.

هر دو کشور در این رشته‌ها سابقه بین‌المللی دارند و برگزاری اردوهای مشترک می‌تواند برای آماده‌سازی ورزشکاران پیش از مسابقات جهانی و قاره‌ای مفید باشد. در کشتی، داشتن حریف تمرینی خارجی با سبک متفاوت یکی از مهم‌ترین عوامل آماده‌سازی است و همین مسئله می‌تواند ارزش اردوهای دوجانبه را افزایش دهد.

وزنه‌برداری نیز از رشته‌هایی است که همکاری فنی، تبادل مربی و مسابقات تدارکاتی می‌تواند مستقیماً بر آماده‌سازی ورزشکاران اثر بگذارد.

در صورت اجرای تفاهم‌نامه، این دو رشته احتمالاً جزو نخستین حوزه‌هایی خواهند بود که می‌توانند خروجی ملموس داشته باشند.

ورزش زنان یکی از محورهای اصلی تفاهم جدید

یکی از بخش‌های مهم سند جدید، تأکید دو طرف بر ورزش زنان است.

دنیامالی پیشنهاد برگزاری اردوهای مشترک بانوان را مطرح کرده و طرف ارمنستان نیز آمادگی خود را برای همکاری در این حوزه اعلام کرده است. علاوه بر آن، تبادل تجربه در تربیت مربیان و استفاده از ظرفیت‌های آموزشی نیز در مذاکرات مطرح شده است.

این بخش می‌تواند برای رشته‌هایی که زنان ایران در آنها با محدودیت تعداد مسابقات بین‌المللی یا اردوهای خارجی مواجه هستند اهمیت بیشتری پیدا کند.

اگر تقویم مشخصی برای اردوهای مشترک تعریف شود، ورزشکاران زن می‌توانند بدون نیاز به سفرهای طولانی‌تر، در فاصله زمانی کوتاه‌تری با رقبای خارجی تمرین کنند.

همکاری فقط ورزشی نیست؛ جوانان و سازمان‌های مردم‌نهاد هم وارد تفاهم شدند

تفاهم ایران و ارمنستان صرفاً درباره ورزش حرفه‌ای نیست.

وزیر ورزش ایران خواستار گسترش ارتباط میان سازمان‌های مردم‌نهاد دو کشور، برگزاری برنامه‌های آموزشی و اردوهای مشترک جوانان نیز شده است. آندریاسیان نیز آمادگی ارمنستان را برای سازمان‌دهی چنین برنامه‌هایی اعلام کرده است.

این قسمت از توافق می‌تواند دامنه همکاری را از فدراسیون‌ها به دانشگاه‌ها، مؤسسات آموزشی و سازمان‌های جوانان گسترش دهد.

اگرچه این حوزه معمولاً کمتر از فوتبال یا کشتی مورد توجه رسانه‌ها قرار می‌گیرد، اما از نظر دیپلماسی ورزشی و ارتباطات اجتماعی می‌تواند یکی از بخش‌های پایدارتر همکاری باشد.

هوش مصنوعی و فناوری‌های ورزشی هم وارد مذاکرات شد

یکی از نکات جالب سفر دنیامالی این است که مذاکرات فقط به شیوه‌های سنتی همکاری ورزشی محدود نشده است.

او در بازدید از مؤسسه دولتی تربیت بدنی و ورزش ارمنستان، درباره همکاری علمی در حوزه‌هایی مانند هوش مصنوعی، فناوری‌های نوین و پژوهش‌های مشترک ورزشی صحبت کرده است. طرف ایرانی معتقد است دانشگاه‌ها و مراکز علمی دو کشور می‌توانند در تحلیل عملکرد ورزشکاران، آموزش مربیان و توسعه روش‌های نوین تمرینی همکاری بیشتری داشته باشند.

اگر این بخش اجرایی شود، تفاهم جدید می‌تواند از قالب سنتی «اردو و مسابقه دوستانه» فراتر برود و به پروژه‌های علمی مشترک نیز برسد.

ارمنستان از پیشنهاد ایران استقبال کرد

ژانا آندریاسیان نیز در دیدار با دنیامالی از پیشنهادهای طرف ایرانی استقبال کرده است.

او آمادگی ارمنستان را برای برگزاری اردوهای مشترک، توسعه ارتباط میان مراکز آموزشی، تربیت مربیان، همکاری در ورزش زنان و سازمان‌دهی برنامه‌های مشترک جوانان اعلام کرد.

این همراهی اهمیت زیادی دارد؛ زیرا تفاهم زمانی قابلیت اجرا پیدا می‌کند که دو طرف نه فقط سند امضا کنند، بلکه نهادهای اجرایی را نیز وارد فرآیند کنند.

در مرحله بعد، باید دید کدام فدراسیون‌ها زودتر برنامه عملیاتی خود را ارائه می‌کنند.

دنیامالی: تفاهم نباید روی کاغذ بماند

وزیر ورزش ایران در پایان جلسه صریحاً تأکید کرده که امضای یادداشت تفاهم باید به برنامه‌های مشخص منجر شود.

او گفته است پس از بازگشت به ایران، ظرفیت‌های همکاری با ارمنستان در اختیار فدراسیون‌ها قرار خواهد گرفت تا از این فرصت‌ها استفاده کنند.

این جمله می‌تواند معیار اصلی ارزیابی توافق در ماه‌های آینده باشد.

اگر اردوهای مشترک، مسابقات دوستانه، تبادل مربی و پروژه‌های علمی آغاز شوند، توافق ایروان یک تفاهم عملی خواهد بود؛ اما اگر برنامه زمانی مشخصی تدوین نشود، ممکن است مانند بسیاری از تفاهم‌نامه‌های بین‌المللی در حد بیانیه باقی بماند.

چرا ارمنستان می‌تواند برای ورزش ایران مهم باشد؟

ارمنستان از نظر جغرافیایی یکی از نزدیک‌ترین مقاصد خارجی برای ورزش ایران است.

فاصله کم، هزینه سفر پایین‌تر نسبت به اروپا، دسترسی زمینی و هوایی و وجود زیرساخت‌های مناسب در برخی رشته‌ها، این کشور را به گزینه‌ای مناسب برای اردوهای کوتاه‌مدت تبدیل می‌کند.

از سوی دیگر، ارمنستان نیز می‌تواند از ظرفیت‌های گسترده‌تر ایران در مجموعه‌های ورزشی، مربیگری و برگزاری مسابقات استفاده کند.

بنابراین همکاری دو کشور فقط یک رابطه یک‌طرفه نیست؛ هر طرف در رشته‌های مختلف مزیت‌هایی دارد که می‌تواند برای دیگری مفید باشد.

تفاهمی که حالا باید وارد مرحله اجرا شود

سفر ۱۶ مهر احمد دنیامالی به ایروان در نهایت با یک سند نسبتاً گسترده پایان یافت؛ سندی که فوتبال، کشتی، وزنه‌برداری، بوکس، شطرنج، ورزش‌های رزمی، ورزش زنان، آموزش مربیان، جوانان و همکاری علمی را در بر می‌گیرد.

در کنار آن، بازدید از آکادمی آوان نشان داد حتی یکی از اولین پروژه‌های عملی نیز قابل تصور است: برگزاری اردوهای تیم‌های ملی فوتبال ایران در ارمنستان.

اکنون مهم‌ترین مرحله آغاز می‌شود؛ فدراسیون‌های ورزشی باید از ظرفیت ایجادشده استفاده کنند و برای آن برنامه مشخص ارائه دهند.

اگر این اتفاق رخ دهد، تفاهم ایران و ارمنستان می‌تواند از یک امضای رسمی در ایروان فراتر رود و به یکی از فعال‌ترین مسیرهای همکاری ورزشی منطقه تبدیل شود.