فولاد ایرانیان
کرملین خبرساز شد؛ پزشکیان برای ترامپ پیامی به پوتین نداد / روسیه وارد میانجیگری جنگ ایران و آمریکا می‌شود؟
یک روز پس از دیدار مسعود پزشکیان و ولادیمیر پوتین در ترکمنستان، کرملین گمانه‌زنی‌ها درباره انتقال پیام تهران به دونالد ترامپ از مسیر مسکو را رد کرد. دمیتری پسکوف، سخنگوی ریاست‌جمهوری روسیه، در پاسخ به پرسش تاس صریحاً گفت پزشکیان «هیچ پیامی» برای رئیس‌جمهور آمریکا به پوتین نداده است. این تکذیب در شرایطی منتشر شده که پوتین همزمان از پیشنهادهای تازه ایران برای پایان جنگ سخن گفته و وعده داده روسیه «هر کاری در توانش باشد» برای حل بحران از مسیر دیپلماتیک انجام دهد. در سوی دیگر، ترامپ نیز از «گفت‌وگوهای سازنده» با تهران سخن گفته و اعلام کرده آمریکا تا انتخابات میان‌دوره‌ای سوم نوامبر حمله تازه‌ای علیه ایران انجام نخواهد داد. مجموعه این تحولات نشان می‌دهد کانال‌های دیپلماتیک فعال‌تر شده‌اند، اما هنوز نشانه‌ای از مأموریت رسمی پوتین برای انتقال پیام میان تهران و واشنگتن وجود ندارد.
۱۶:۱۳ - ۱۷ مهر ۱۴۰۵
وانانیوز|
مهم‌ترین خبر امروز از یک پاسخ بسیار کوتاه دمیتری پسکوف بیرون آمد.
خبرگزاری تاس از سخنگوی کرملین پرسید آیا مسعود پزشکیان در دیدار پنجشنبه با ولادیمیر پوتین پیامی برای دونالد ترامپ داده است تا رئیس‌جمهور روسیه آن را به واشنگتن منتقل کند؟
پاسخ پسکوف فقط این بود: «نه، منتقل نکرد.»
رسانه‌های روسی از جمله RBC نیز همین موضع را بازتاب داده‌اند و تأکید کرده‌اند دیدار دو رئیس‌جمهور در ترکمنستان حاوی هیچ پیام مستقیم از طرف پزشکیان برای ترامپ نبوده است.
این تکذیب از آن جهت اهمیت دارد که روسیه همزمان با تهران و واشنگتن کانال ارتباطی دارد و هر دیدار سطح بالای ایران و روسیه در شرایط فعلی می‌تواند فوراً به گمانه‌زنی درباره میانجیگری منجر شود.
اما آنچه فعلاً به‌صورت رسمی می‌دانیم این است که پوتین حامل پیام شخصی پزشکیان برای ترامپ نیست.
پس پزشکیان و پوتین درباره چه چیزی صحبت کردند؟
دیدار پنجشنبه در ترکمن‌باشی و در حاشیه نشست سران کشورهای مستقل مشترک‌المنافع و نشست محیط‌زیستی دریای خزر برگزار شد. وزارت خارجه ترکمنستان نیز حضور پزشکیان به‌عنوان میهمان ویژه این نشست را تأیید کرده است.
پوتین در ابتدای دیدار گفت مهم‌ترین مسئله فعلی منطقه، پایان بحران جاری است و از نگاه مسکو ایران برای خاتمه دادن به آن «تلاش‌های واقعی» انجام داده است.
رئیس‌جمهور روسیه همچنین گفت ایران پیشنهادهای تازه‌ای برای حل مسالمت‌آمیز بحران ارائه کرده و افزود مسکو حاضر است هر کاری که در توان دارد برای کمک به حل‌وفصل اوضاع انجام دهد. این موضع در حساب رسمی وزارت خارجه روسیه نیز منتشر شده است.
بنابراین اگرچه «پیام محرمانه برای ترامپ» وجود نداشته، موضوع آمریکا و راه‌های پایان جنگ عملاً یکی از محورهای اصلی گفت‌وگو بوده است.
پیشنهادهای تازه ایران برای پایان جنگ چیست؟
پزشکیان در دیدار با پوتین اعلام کرده تهران و واشنگتن پیشنهادهای تازه‌ای را درباره پایان جنگ و مسئله تنگه هرمز ردوبدل کرده‌اند.
طبق گزارش‌ها، ایران در هفته‌های گذشته طرح‌هایی را از طریق واسطه‌ها ارائه داده که محورهایی مانند پایان درگیری، بازگشایی یا عادی‌سازی تردد در هرمز و مسائل تحریمی را در بر می‌گرفته است. برخی پیشنهادهای قبلی تهران از سوی ترامپ پذیرفته نشد، اما تبادل پیشنهادها متوقف نشده است.
پزشکیان نیز امروز بار دیگر تأکید کرده ایران میز مذاکره را ترک نخواهد کرد، هرچند تهران معتقد است تداوم فشار و حملات در کنار مذاکره، اعتماد لازم برای دستیابی به توافق را از بین می‌برد.
این یعنی تصویر فعلی نه «قطع کامل مذاکره» است و نه «نزدیک بودن توافق قطعی»؛ بلکه دو طرف همچنان از طریق کانال‌های مستقیم و غیرمستقیم پیشنهاد ردوبدل می‌کنند و همزمان اختلاف‌های بسیار بزرگی باقی مانده است.
ترامپ همزمان چه گفته است؟
تقریباً همزمان با دیدار پزشکیان و پوتین، دونالد ترامپ موضعی مهم درباره ایران مطرح کرد.
رئیس‌جمهور آمریکا گفت ایالات متحده پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای سوم نوامبر حمله نظامی تازه‌ای علیه ایران انجام نخواهد داد و مدعی شد گفت‌وگوهایی «سازنده» با تهران در جریان است. رویترز گزارش داده جنگ و جهش قیمت بنزین به یکی از مسائل مهم سیاسی برای دولت ترامپ در آستانه انتخابات تبدیل شده است.
این اظهارات به معنای آتش‌بس کامل یا توافق نیست. آمریکا همزمان تحریم‌های تازه‌ای علیه شبکه انتقال نفت ایران و ۱۷ کشتی اعمال کرده است؛ یعنی مسیر فشار اقتصادی همچنان ادامه دارد.
در واقع واشنگتن اکنون دو ابزار را به‌طور همزمان به کار گرفته است: کاهش موقت تهدید حمله مستقیم و ادامه فشار اقتصادی.
هزینه جنگ برای ترامپ بالا رفته است
جنگ ایران اکنون فقط یک پرونده سیاست خارجی برای کاخ سفید نیست؛ به مسئله‌ای داخلی در آمریکا نیز تبدیل شده است.
رویترز گزارش داده افزایش قیمت بنزین و هزینه‌های ناشی از درگیری روی افکار عمومی آمریکا اثر گذاشته و میزان رضایت از نحوه مدیریت بحران پایین آمده است. این مسئله برای جمهوری‌خواهان در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای اهمیت زیادی دارد.
در اروپا نیز هزینه بالاتر انرژی و نااطمینانی در بازار نفت فشار اقتصادی ایجاد کرده است. همین شرایط توضیح می‌دهد چرا پایان یا دست‌کم مهار بحران برای واشنگتن و پایتخت‌های اروپایی اهمیت بیشتری پیدا کرده است.
با این حال، توصیف جنگ با عباراتی مانند «جنگ انتخابی و تجاوزکارانه» موضع سیاسی تهران و منتقدان واشنگتن است؛ برای گزارش خبری دقیق‌تر باید میان ارزیابی سیاسی طرف‌ها و واقعیت رخدادها تفکیک کرد. آنچه منابع بین‌المللی گزارش می‌کنند این است که دور فعلی جنگ در ۲۸ فوریه با حملات آمریکا و اسرائیل به ایران آغاز شد و سپس دامنه درگیری گسترش پیدا کرد.
آیا پوتین می‌تواند میان ایران و آمریکا میانجی شود؟
از نظر دیپلماتیک، روسیه یکی از معدود بازیگرانی است که هم با تهران روابط راهبردی دارد و هم کانال تماس مستقیم با دولت ترامپ را حفظ کرده است.
پوتین و ترامپ در ماه‌های گذشته چند بار تلفنی گفت‌وگو کرده‌اند. ترامپ نیز این هفته گفته قصد دارد به‌زودی دوباره با رئیس‌جمهور روسیه صحبت کند؛ هرچند موضوع اصلی تماس احتمالی، جنگ اوکراین عنوان شده است.
این وضعیت به مسکو امکان می‌دهد در صورت موافقت دو طرف نقش تسهیل‌گر داشته باشد.
اما سه مانع جدی وجود دارد.
نخست اینکه تهران فعلاً پیام رسمی برای ترامپ از طریق پوتین نداده است. دوم اینکه اختلاف‌های ایران و آمریکا درباره غنی‌سازی، تحریم‌ها، ذخایر اورانیوم و ترتیبات امنیتی همچنان عمیق است. سوم اینکه روسیه خودش درگیر یک مناقشه بزرگ با غرب بر سر اوکراین است و رابطه مسکو و واشنگتن نیز کاملاً باثبات نیست.
بنابراین تعبیر دقیق‌تر این است که روسیه آماده میانجیگری است، اما هنوز مأموریت رسمی میانجی دریافت نکرده است.
پوتین چرا روی پایان جنگ تأکید دارد؟
روسیه دلایل متعددی برای پایان کنترل‌شده بحران دارد.
از یک سو ایران شریک مهم سیاسی و اقتصادی مسکو است. پوتین در دیدار تازه گفت تجارت دو کشور در سال ۲۰۲۵ بیش از ۲۱ درصد رشد کرده و این روند در هفت ماه نخست امسال نیز ادامه یافته است.
از سوی دیگر، بی‌ثباتی طولانی در خلیج فارس می‌تواند آثار غیرقابل پیش‌بینی اقتصادی و امنیتی ایجاد کند.
مسکو از افزایش قیمت انرژی سود می‌برد، اما بحرانی که مسیرهای حمل‌ونقل، کشورهای آسیای مرکزی و قفقاز یا مناسبات روسیه با کشورهای عربی را بی‌ثبات کند الزاماً به نفع کرملین نیست.
به همین دلیل روسیه تلاش می‌کند همزمان روابط نزدیک خود با تهران را حفظ کند و خود را به‌عنوان یک بازیگر ضروری در هر سازوکار دیپلماتیک آینده معرفی کند.
تکذیب پیام به ترامپ چه معنایی دارد؟
در ظاهر، پاسخ پسکوف یک تکذیب ساده است. اما از منظر دیپلماتیک پیام مهم‌تری دارد.
تهران نمی‌خواهد چنین تصور شود که برای رساندن موضع خود به واشنگتن الزاماً به مسکو وابسته است. روسیه نیز نمی‌خواهد پیش از دریافت مأموریت رسمی، خود را حامل پیام یا واسطه‌ای معرفی کند که ممکن است مسئول شکست احتمالی مذاکرات شناخته شود.
در نتیجه دو طرف فعلاً در موضعی محتاطانه قرار گرفته‌اند: ایران پیشنهادهای خود را از کانال‌های موجود منتقل می‌کند و روسیه می‌گوید حاضر است برای پایان بحران کمک کند.
آیا مسیر دیپلماسی باز شده است؟
نشانه‌های چند روز اخیر نسبت به هفته‌های گذشته اندکی متفاوت است.
ترامپ حمله تازه پیش از انتخابات را منتفی کرده، واشنگتن از «گفت‌وگوهای سازنده» سخن می‌گوید، ایران می‌گوید پیشنهادهای تازه‌ای ردوبدل شده و پوتین نیز برای کمک به حل بحران اعلام آمادگی کرده است.
اما همزمان تحریم‌های جدید آمریکا برقرار شده، اختلاف هسته‌ای حل نشده و هیچ توافق رسمی درباره توقف پایدار جنگ اعلام نشده است.
بنابراین نمی‌توان از «آغاز صلح» سخن گفت؛ آنچه فعلاً مشاهده می‌شود افزایش فعالیت دیپلماتیک در کنار حفظ ابزارهای فشار است.
مهم‌ترین پیام دیدار ترکمنستان شاید همین باشد: پزشکیان برای ترامپ پیامی به پوتین نداده، اما ایران و روسیه درباره راه پایان جنگ گفت‌وگو کرده‌اند و مسکو آشکارا برای ایفای نقش دیپلماتیک اعلام آمادگی کرده است. اینکه این آمادگی به میانجیگری واقعی تبدیل شود، اکنون بیش از هر چیز به تصمیم تهران و واشنگتن و سرنوشت پیشنهادهایی بستگی دارد که میان دو طرف در حال گردش است.
لینک کپی شد
ارسال نظر
جدیدترین اخبار
روی خط
