جنجال داوری در بازی پرسپولیس و خیبر؛ پنالتی اورونوف چرا با VAR لغو شد؟

دیدار تیم‌های فوتبال پرسپولیس و خیبر خرم‌آباد عصر چهارشنبه ۲۲ مهر ۱۴۰۵ در ورزشگاه تختی خرم‌آباد با تساوی بدون گل به پایان رسید؛ مسابقه‌ای که علاوه بر رقابت فنی دو تیم، عملکرد تیم داوری و به‌ویژه نحوه استفاده از فناوری کمک‌داور ویدیویی در آن مورد توجه قرار گرفت.

بیژن حیدری قضاوت این مسابقه را بر عهده داشت و حسین زمانی نیز داور VAR بود. بررسی گزارش‌های منتشرشده از مسابقه نشان می‌دهد که مهم‌ترین اتفاق داوری، اعلام پنالتی به سود پرسپولیس و لغو آن پس از مراجعه داور به مانیتور کنار زمین بوده است. البته منابع خبری درباره زمان دقیق این اتفاق اختلاف دارند؛ خبرگزاری تسنیم آن را حوالی دقیقه ۳۵ و برخی گزارش‌های دیگر دقیقه ۳۷ ثبت کرده‌اند. بنابراین برخلاف متن اولیه که دقیقه ۲۴ ذکر شده، زمان دقیق این صحنه نیازمند تطبیق با فیلم رسمی مسابقه است. 

برخورد ابرقویی و صفرزاده؛ کارت زردی که داده نشد

نخستین صحنه مورد اعتراض در دقیقه ۲۱ و هنگام برخورد حسین ابرقویی، مدافع پرسپولیس، با ابوذر صفرزاده، بازیکن خیبر خرم‌آباد، اتفاق افتاد. در این صحنه داور خطا را اعلام کرد، اما از نشان دادن کارت زرد خودداری کرد؛ تصمیمی که با انتقاد کارشناسان داوری همراه شد.

مهدی عالیقدر در ارزیابی این برخورد معتقد است بازیکن پرسپولیس با اقدامی مستوجب اخطار روی کفش بازیکن خیبر خطا کرده و علاوه بر اعلام ضربه آزاد مستقیم، باید با کارت زرد جریمه می‌شد.

حسین عسگری نیز نظر مشابهی دارد و معتقد است نحوه ورود بازیکن پرسپولیس و برخورد کف پای او با بازیکن خیبر، مستوجب اعلام خطا و نشان دادن کارت زرد بوده است.

با توجه به هم‌نظر بودن این دو کارشناس، تصمیم بیژن حیدری برای اعلام خطا بدون جریمه انضباطی، از دیدگاه آنان صحیح نبوده است. البته تشخیص دقیق نوع خطا و شدت برخورد به بررسی تصاویر مسابقه وابسته است و این نظرات نباید به‌عنوان رأی رسمی کمیته داوران تلقی شود.

پنالتی جنجالی اورونوف؛ تصمیمی که با VAR تغییر کرد

مهم‌ترین اتفاق داوری مسابقه زمانی رخ داد که اوستون اورونوف، بازیکن ازبکستانی پرسپولیس، پس از برخورد با مدافع خیبر در محوطه جریمه سرنگون شد. بیژن حیدری که به صحنه نزدیک بود، بلافاصله اعلام پنالتی کرد؛ تصمیمی که با اعتراض بازیکنان خیبر همراه شد.

پس از بررسی صحنه توسط اتاق VAR، داور برای بازبینی تصاویر به کنار زمین رفت و در نهایت تصمیم اولیه خود را تغییر داد. به این ترتیب، پنالتی پرسپولیس لغو شد و مسابقه بدون گل ادامه پیدا کرد.

این اتفاق در حالی رخ داد که کیفیت پایین تصاویر تلویزیونی و نبود زاویه مناسب برای تشخیص دقیق برخورد، از مهم‌ترین نکات مورد انتقاد کارشناسان بود.

مهدی عالیقدر درباره این صحنه اعلام کرده است که تصاویر موجود برای قضاوت دقیق کافی نیستند. به اعتقاد او، نه دلیل اولیه اعلام پنالتی کاملاً مشخص است و نه می‌توان با اتکا به تصاویر منتشرشده توضیح داد که چرا داور پس از گفت‌وگو با اتاق VAR تصمیم خود را تغییر داده است.

حسین عسگری نیز با انتقاد از کیفیت تصویربرداری مسابقه، موضوع را از زاویه پروتکل‌های کمک‌داور ویدیویی بررسی کرده است.

از نگاه عسگری، VAR زمانی باید برای تغییر تصمیم داور مداخله کند که شواهد تصویری روشن و قابل اتکایی از اشتباه او وجود داشته باشد. وی معتقد است با توجه به اینکه داور مسابقه از فاصله نزدیک برخورد را مشاهده کرده و پنالتی اعلام کرده بود، تغییر این تصمیم باید بر اساس تصاویر مستند صورت می‌گرفت.

این کارشناس تأکید کرده است که تصاویر موجود برای تشخیص قطعی پنالتی بودن یا نبودن صحنه کافی نیست و به همین دلیل، اصل موضوع نه لزوماً درست یا اشتباه بودن اعلام پنالتی، بلکه چگونگی ورود VAR و مبنای تغییر تصمیم داور است.

آیا کمک‌داور ویدیویی اجازه لغو پنالتی را داشت؟

بر اساس پروتکل VAR، مداخله کمک‌داور ویدیویی در تصمیم‌های مربوط به پنالتی زمانی توجیه دارد که احتمال وقوع یک اشتباه واضح و آشکار یا یک اتفاق مهم ازدست‌رفته وجود داشته باشد.

در چنین شرایطی، اگر تصاویر موجود نتوانند اشتباه آشکار داور را نشان دهند، اصل بر باقی ماندن تصمیم اولیه است. با این حال، تشخیص اینکه در مسابقه پرسپولیس و خیبر این معیار رعایت شده یا خیر، بدون دسترسی به تصاویر کامل اتاق VAR و مکالمات تیم داوری امکان‌پذیر نیست.

به همین دلیل، نمی‌توان صرفاً بر اساس تصاویر پخش تلویزیونی نتیجه گرفت که لغو پنالتی حتماً اشتباه بوده است. در مقابل، این پرسش همچنان مطرح است که چه شواهدی باعث شد بیژن حیدری تصمیم اولیه خود را تغییر دهد.

این موضوع اهمیت زیادی دارد؛ زیرا هدف فناوری VAR کاهش اشتباهات آشکار داوری است، نه جایگزین کردن قضاوت داور زمین با تصمیمی که پشتوانه تصویری کافی ندارد.

برخورد یاسین سلمانی و مهرداد قنبری؛ اخراج لازم بود؟

سومین صحنه مورد بحث در دقیقه ۸۲ اتفاق افتاد؛ زمانی که یاسین سلمانی، بازیکن تعویضی پرسپولیس، در جریان یک برخورد با مهرداد قنبری مرتکب خطا شد.

بازیکنان خیبر اعتقاد داشتند شدت برخورد می‌تواند مستوجب کارت قرمز باشد، اما بیژن حیدری به نشان دادن کارت زرد بسنده کرد.

مهدی عالیقدر با تأیید تصمیم داور معتقد است اگرچه محل برخورد پای بازیکن پرسپولیس بالاتر از مچ پای حریف بوده، اما مجموعه عوامل مؤثر در ارزیابی خطا، جریمه‌ای شدیدتر از کارت زرد را توجیه نمی‌کند.

حسین عسگری نیز تصمیم داور را صحیح دانسته و توضیح داده است که برخورد کفش بازیکن پرسپولیس با پای حریف، ماهیتی سایشی داشته و نیروی بیش از حد لازم برای تشخیص خطای شدید در آن مشاهده نمی‌شود.

بر این اساس، برخلاف صحنه دقیقه ۲۱، هر دو کارشناس درباره تصمیم بیژن حیدری در برخورد سلمانی و قنبری اتفاق نظر دارند و کارت زرد را جریمه مناسب می‌دانند.

جمع‌بندی کارشناسی داوری پرسپولیس و خیبر

بررسی سه صحنه مورد اعتراض در دیدار پرسپولیس و خیبر نشان می‌دهد که از نگاه مهدی عالیقدر و حسین عسگری، بیژن حیدری در دو صحنه مربوط به جریمه انضباطی بازیکنان با تصمیم‌های متفاوتی روبه‌رو بوده است.

در برخورد حسین ابرقویی با ابوذر صفرزاده، هر دو کارشناس معتقدند کارت زرد باید صادر می‌شد، اما در برخورد یاسین سلمانی با مهرداد قنبری، تصمیم داور برای نشان دادن کارت زرد مورد تأیید قرار گرفته است.

با این حال، مهم‌ترین ابهام مسابقه همچنان به پنالتی لغوشده پرسپولیس مربوط می‌شود. در این صحنه، کارشناسان مورد اشاره به دلیل نبود تصاویر واضح، درباره پنالتی بودن یا نبودن برخورد نظر قطعی نداده‌اند، اما نحوه مداخله VAR و تغییر تصمیم اولیه داور را نیازمند بررسی دقیق‌تر می‌دانند.

در شرایطی که استفاده از فناوری کمک‌داور ویدیویی با هدف افزایش دقت و کاهش اشتباهات داوری در لیگ برتر ایران دنبال می‌شود، اتفاقات این مسابقه بار دیگر اهمیت کیفیت تصویربرداری، دسترسی به زوایای مناسب و شفافیت در فرایند تصمیم‌گیری داوران را برجسته کرده است.

اکنون پرسش اصلی این است که آیا تصاویر در اختیار اتاق VAR شواهد کافی برای تغییر تصمیم بیژن حیدری داشته‌اند یا خیر؛ موضوعی که پاسخ مستند به آن می‌تواند بخش مهمی از ابهامات داوری دیدار پرسپولیس و خیبر را برطرف کند.