فولاد ایرانیان
پیشنهاد مهم عارف در اجلاس شانگهای؛ ایران خواستار بانک توسعه و تجارت با پول‌های ملی شد | هشدار درباره پیامدهای جنگ
محمدرضا عارف، معاون اول رئیس‌جمهور، در اجلاس نخست‌وزیران سازمان همکاری شانگهای در دوشنبه تاجیکستان، ضمن انتقاد شدید از اقدامات نظامی آمریکا و اسرائیل علیه ایران، خواستار تبدیل ظرفیت‌های اقتصادی این سازمان به همکاری‌های عملی شد. عارف در سخنرانی روز سه‌شنبه ۲۸ مهر ۱۴۰۵ تأکید کرد که توسعه تجارت با پول‌های ملی، اتصال شبکه‌های بانکی، ایجاد بانک توسعه شانگهای و تقویت همکاری‌های سرمایه‌گذاری می‌تواند به افزایش تاب‌آوری اقتصادی کشورهای عضو کمک کند. او همچنین اعلام کرد ایران بانک کشاورزی را برای عضویت در کنسرسیوم بین‌بانکی این سازمان پیشنهاد داده است؛ موضوعی که در صورت تحقق، می‌تواند مسیر تازه‌ای برای تأمین مالی پروژه‌های مشترک ایجاد کند.
۱۳:۵۱ - ۲۸ مهر ۱۴۰۵
وانانیوز|
نشست شورای نخست‌وزیران کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای روز سه‌شنبه ۲۸ مهر ۱۴۰۵ در شهر دوشنبه، پایتخت تاجیکستان، برگزار شد. محمدرضا عارف به نمایندگی از ایران در این اجلاس حضور یافت و در نشست‌های محدود و گسترده سخنرانی کرد.
دستور کار اجلاس شامل بررسی اثربخشی همکاری‌های تجاری، اقتصادی و بشردوستانه، بهبود سازوکارهای اجرایی سازمان و بررسی بودجه سال ۲۰۲۷ بود.
معاون اول رئیس‌جمهور در نشست گسترده، با قدردانی از میزبانی قاهر رسول‌زاده، نخست‌وزیر تاجیکستان، بر ضرورت عبور از همکاری‌های صرفاً سیاسی و حرکت به سوی طرح‌های مشترک اقتصادی تأکید کرد.
عارف معتقد است ظرفیت کشورهای عضو در حوزه‌های تجارت، انرژی، حمل‌ونقل، فناوری و سرمایه‌گذاری باید به نتایجی ملموس برای اقتصاد و زندگی مردم تبدیل شود.
او اعلام کرد ایران آماده است در پروژه‌های مشترک اقتصادی، مالی و زیرساختی نقش فعال‌تری ایفا کند.
هشدار عارف درباره جنگ و پیامدهای اقتصادی آن
یکی از محورهای اصلی سخنرانی عارف، انتقاد از عملیات نظامی آمریکا و اسرائیل علیه ایران در فوریه ۲۰۲۶ بود.
معاون اول رئیس‌جمهور این اقدامات را مغایر با اصول منشور ملل متحد و حاکمیت ملی کشورها دانست و گفت تداوم چنین رویدادهایی می‌تواند امنیت اقتصادی منطقه را با مشکلات گسترده روبه‌رو کند.
او با اشاره به حمله به مدرسه‌ای در میناب و دیگر زیرساخت‌های غیرنظامی، تأکید کرد که آثار جنگ تنها به مرزهای کشور درگیر محدود نمی‌ماند.
سازمان ملل نیز در گزارش ششم مارس ۲۰۲۶، به نقل از یونیسف اعلام کرده بود که ۱۶۸ دختر در حمله گزارش‌شده به مدرسه میناب جان باخته‌اند و بارها خواستار حفاظت از غیرنظامیان و زیرساخت‌های غیرنظامی شده است. بااین‌حال، تعیین مسئولیت حقوقی هر حمله موضوعی جداگانه است و اظهارات عارف درباره عاملان و غیرقانونی بودن اقدامات، موضع رسمی دولت ایران محسوب می‌شود.
از منظر اقتصادی، اختلال در صادرات انرژی، حمل‌ونقل دریایی، زنجیره‌های تأمین و خدمات بانکی می‌تواند هزینه تجارت را برای کشورهای مختلف افزایش دهد.
به همین دلیل، عارف خواستار همکاری بیشتر اعضای شانگهای برای کاهش آسیب‌پذیری اقتصادی در شرایط بحران شد.
پیشنهاد ایجاد بانک توسعه شانگهای؛ ایران چه هدفی را دنبال می‌کند؟
یکی از مهم‌ترین بخش‌های سخنرانی معاون اول رئیس‌جمهور، تأکید بر تسریع تأسیس بانک توسعه سازمان همکاری شانگهای بود.
عارف خواستار عبور مذاکرات از مرحله گفت‌وگو و نزدیک شدن به طراحی عملیاتی این بانک شد؛ نهادی که در صورت راه‌اندازی می‌تواند در تأمین مالی طرح‌های زیرساختی، حمل‌ونقل، انرژی و سرمایه‌گذاری مشترک نقش داشته باشد.
براساس اطلاعیه رسمی دبیرخانه شانگهای، تصمیم سیاسی برای تأسیس بانک توسعه در اجلاس سران این سازمان در اول سپتامبر ۲۰۲۵ اتخاذ شد.
در روزهای ۱۴ و ۱۵ سپتامبر ۲۰۲۶ نیز پنجمین دور مذاکرات مربوط به تأسیس بانک، با حضور نمایندگان ۲۹ کشور و مسئولان دبیرخانه در شهر هانگژو چین برگزار شد.
در این نشست، درباره سازوکار فعالیت بانک و مسائل اجرایی آن تبادل نظر صورت گرفت.
بااین‌حال، بانک توسعه شانگهای هنوز وارد مرحله عملیاتی نشده است و جزئیات نهایی سرمایه اولیه، ساختار مدیریتی و زمان آغاز فعالیت آن باید مشخص شود.
بنابراین پیشنهاد عارف را باید تلاشی برای سرعت بخشیدن به ایجاد یک نهاد مالی چندجانبه دانست، نه اعلام آغاز فعالیت بانکی جدید.
تجارت با پول‌های ملی؛ آیا وابستگی به دلار کاهش می‌یابد؟
یکی دیگر از محورهای اقتصادی سخنرانی عارف، افزایش استفاده از پول‌های ملی در تجارت کشورهای عضو بود.
معاون اول رئیس‌جمهور خواستار توسعه ارتباط شبکه‌های بانکی، پیام‌رسان‌های مالی و سازوکارهای تسویه مستقل شد.
این پیشنهاد می‌تواند برای کشورهایی که با محدودیت در نقل‌وانتقالات بین‌المللی روبه‌رو هستند اهمیت داشته باشد.
در تجارت مبتنی بر پول‌های ملی، کشورها می‌توانند بخشی از پرداخت‌های متقابل را بدون استفاده مستقیم از دلار یا سایر ارزهای واسطه انجام دهند.
بااین‌حال، تحقق چنین سازوکاری به توافق بانک‌های مرکزی، دسترسی به منابع پولی، نرخ‌های تبدیل قابل اتکا و امکان تسویه نهایی نیاز دارد.
همچنین استفاده از پول ملی به‌تنهایی تحریم‌های مالی را از میان نمی‌برد و نمی‌توان آن را معادل حذف کامل وابستگی تجاری به دلار دانست.
در ژوئن ۲۰۲۶ نیز دبیرکل شانگهای و رئیس بانک حبیب پاکستان درباره تجربه تسویه با پول‌های ملی و گسترش همکاری‌های بانکی گفت‌وگو کرده بودند.
درخواست ایران برای عضویت بانک کشاورزی در کنسرسیوم بین‌بانکی شانگهای
یکی از خبرهای مهم سخنرانی عارف، اعلام پیشنهاد عضویت بانک کشاورزی ایران در کنسرسیوم بین‌بانکی سازمان همکاری شانگهای بود.
معاون اول رئیس‌جمهور گفت روند بررسی این درخواست ادامه دارد و ایران امیدوار است عضویت بانک کشاورزی در آینده نزدیک نهایی شود.
کنسرسیوم بین‌بانکی شانگهای در سال ۲۰۰۵ تشکیل شده و هدف آن کمک به تأمین مالی طرح‌های اقتصادی مورد حمایت دولت‌های عضو است.
در نشست دوم ژوئیه ۲۰۲۶ این مجموعه در شهر چولپون‌آتای قرقیزستان، راهبرد توسعه کنسرسیوم برای سال‌های ۲۰۲۷ تا ۲۰۳۱ تصویب شد.
همچنین کارگروهی در زمینه تأمین مالی پایدار، مسئولیت اجتماعی و سرمایه‌گذاری فراگیر شکل گرفت. در این نشست نمایندگان یک نهاد مالی ایرانی نیز به‌عنوان مهمان حضور داشتند.
عضویت احتمالی بانک کشاورزی می‌تواند زمینه مشارکت بیشتر در مذاکرات تأمین مالی پروژه‌های مرتبط با کشاورزی، صنایع غذایی و سرمایه‌گذاری منطقه‌ای را فراهم کند.
البته عضویت در کنسرسیوم به معنای دریافت خودکار منابع مالی یا تضمین تأمین اعتبار پروژه‌ها نیست و هر طرح باید شرایط اجرایی و مالی لازم را داشته باشد.
نقش بخش خصوصی در برنامه اقتصادی ایران برای شانگهای
عارف در بخش دیگری از سخنان خود بر تقویت همکاری بخش خصوصی کشورهای عضو تأکید کرد.
او از فعالیت شورای تجاری و کنسرسیوم بین‌بانکی شانگهای حمایت کرد و خواستار افزایش نقش عملیاتی این دو نهاد شد.
از منظر اقتصادی، حضور فعال شرکت‌های خصوصی می‌تواند توافق‌های دولتی را به قراردادهای تجاری و سرمایه‌گذاری تبدیل کند.
بااین‌حال، بنگاه‌های اقتصادی برای ورود به بازارهای جدید نیازمند اطمینان درباره امکان انتقال پول، اعتبار قراردادها، بیمه صادراتی و شرایط حمل‌ونقل هستند.
به همین دلیل، عارف توسعه ابزارهای بیمه صادراتی و پوشش ریسک سرمایه‌گذاری را نیز ضروری دانست.
اگر این ابزارها تقویت شوند، شرکت‌ها ممکن است با اطمینان بیشتری در پروژه‌های مشترک مشارکت کنند.
اما اگر مشکلات بانکی و موانع تجاری پابرجا بمانند، صرف امضای تفاهم‌نامه‌ها نمی‌تواند افزایش پایدار مبادلات را تضمین کند.
سازمان همکاری شانگهای چه فرصت‌هایی برای اقتصاد ایران دارد؟
سازمان همکاری شانگهای ظرفیت همکاری در حوزه‌هایی مانند تجارت، حمل‌ونقل، انرژی، فناوری و سرمایه‌گذاری را در اختیار اعضای خود قرار می‌دهد.
برای ایران، توسعه ارتباطات اقتصادی با کشورهای آسیایی می‌تواند فرصت‌هایی در زمینه صادرات غیرنفتی، ترانزیت کالا و مشارکت در پروژه‌های زیرساختی ایجاد کند.
موقعیت جغرافیایی ایران نیز از منظر اتصال مسیرهای حمل‌ونقل اهمیت دارد؛ به‌ویژه در طرح‌هایی که کشورهای آسیای مرکزی را به بنادر جنوبی پیوند می‌دهند.
بااین‌حال، استفاده از این ظرفیت به توسعه زیرساخت‌های ریلی و جاده‌ای، کاهش هزینه‌های تجاری و هماهنگی مقررات گمرکی وابسته است.
نشست نخست‌وزیران شانگهای نیز بر موضوعاتی مانند همکاری اقتصادی، زیرساخت دیجیتال، سرمایه‌گذاری و مسیرهای حمل‌ونقل تمرکز داشته است.
در نتیجه، فرصت اقتصادی عضویت ایران زمانی ملموس‌تر خواهد شد که مذاکرات به قراردادهای قابل اجرا و افزایش واقعی مبادلات منجر شوند.
پیام سیاسی عارف؛ همکاری منطقه‌ای در برابر بحران‌های بین‌المللی
معاون اول رئیس‌جمهور در سخنرانی خود، افزایش همکاری میان کشورهای عضو را پاسخی به تشدید نااطمینانی‌های سیاسی و اقتصادی معرفی کرد.
او ضمن قدردانی از مواضع کشورهای عضو درباره حملات نظامی علیه ایران، بر ضرورت تقویت اصول چندجانبه‌گرایی و احترام به حاکمیت کشورها تأکید کرد.
این موضع بخشی از سیاست خارجی اعلامی دولت ایران در قبال تحولات منطقه‌ای است.
بااین‌حال، سازمان همکاری شانگهای متشکل از کشورهایی با اولویت‌ها و روابط خارجی متفاوت است. بنابراین، همراهی سیاسی یا اقتصادی همه اعضا در موضوعات مختلف را نمی‌توان از پیش یکسان فرض کرد.
حتی درباره طرح‌های مشترک مالی نیز میزان مشارکت کشورها به منافع اقتصادی، ملاحظات حقوقی و تصمیم‌های مستقل دولت‌های عضو بستگی دارد.
از این منظر، موفقیت پیشنهادهای ایران نیازمند ایجاد توافق عملی میان اعضای علاقه‌مند خواهد بود.
آیا پیشنهادهای عارف به توافق اقتصادی جدید منجر می‌شود؟
مهم‌ترین پرسش پس از سخنرانی عارف این است که برنامه‌های مطرح‌شده چه زمانی می‌توانند به نتایج اقتصادی مشخص تبدیل شوند.
برای بانک توسعه شانگهای، تعیین ساختار سرمایه، مقررات فعالیت و زمان شروع عملیات اهمیت دارد.
در حوزه تجارت با پول‌های ملی، ایجاد مسیرهای قابل استفاده برای تسویه و نقل‌وانتقال پول ضروری است.
عضویت بانک کشاورزی در کنسرسیوم بین‌بانکی نیز باید مراحل بررسی و تأیید را طی کند.
در نهایت، برای سنجش آثار اقتصادی این پیشنهادها باید به شاخص‌هایی مانند حجم تجارت دوجانبه، تعداد پروژه‌های تأمین مالی‌شده و میزان سرمایه‌گذاری واقعی توجه کرد.
تا زمان انتشار تصمیم‌های نهایی و اسناد اجرایی، نمی‌توان پیشنهادهای مطرح‌شده در اجلاس را معادل توافق‌های لازم‌الاجرا یا دستاوردهای مالی قطعی دانست.
جمع‌بندی؛ پیام اصلی ایران از اجلاس شانگهای چه بود؟
سخنرانی محمدرضا عارف در اجلاس نخست‌وزیران سازمان همکاری شانگهای در ۲۸ مهر ۱۴۰۵، دو محور سیاسی و اقتصادی داشت.
در بخش سیاسی، معاون اول رئیس‌جمهور با انتقاد از حملات نظامی آمریکا و اسرائیل علیه ایران، نسبت به پیامدهای گسترش درگیری‌ها برای امنیت منطقه و اقتصاد جهانی هشدار داد.
در بخش اقتصادی، او خواستار تسریع تأسیس بانک توسعه شانگهای، افزایش استفاده از پول‌های ملی، تقویت شبکه‌های بانکی و توسعه همکاری بخش خصوصی شد.
مهم‌ترین پیام اقتصادی سخنان عارف، ضرورت تبدیل ظرفیت‌های سازمان همکاری شانگهای به پروژه‌های اجرایی و دستاوردهای قابل اندازه‌گیری بود.
پیشنهاد عضویت بانک کشاورزی در کنسرسیوم بین‌بانکی نیز نشان می‌دهد ایران به دنبال گسترش حضور خود در سازوکارهای مالی این سازمان است.
بااین‌حال، دستیابی به نتایج ملموس به توافق اعضا، رفع موانع اجرایی و تأمین منابع مالی بستگی دارد.
در نهایت، اهمیت اجلاس دوشنبه برای اقتصاد ایران نه صرفاً در سخنان و پیشنهادهای مطرح‌شده، بلکه در میزان پیشرفت طرح‌هایی مشخص خواهد شد که بتوانند همکاری‌های بانکی، تجاری و زیرساختی میان کشورهای عضو را توسعه دهند.
لینک کپی شد
ارسال نظر
جدیدترین اخبار
روی خط
پربحث
