سه قضاوت جنجالی بیژن حیدری برای استقلال؛ از اخراجی که اتفاق نیفتاد تا پنالتی سرنوشت‌ساز VAR

داوری مسابقات حساس فوتبال ایران همواره زیر ذره‌بین هواداران و کارشناسان قرار دارد، اما برخی تصمیم‌ها حتی سال‌ها پس از پایان مسابقات نیز موضوع بحث باقی می‌مانند. قضاوت‌های بیژن حیدری در سه مسابقه استقلال مقابل پرسپولیس، سپاهان و فولاد خوزستان از جمله این موارد هستند.

بررسی گزارش‌های منتشرشده در زمان برگزاری این مسابقات نشان می‌دهد که استقلال در هر سه دیدار شکست خورده، اما ماهیت اعتراض‌ها متفاوت بوده است. در دربی ۸۵ بحث بر سر اخطار یک بازیکن و احتمال اخراج او بود؛ مقابل سپاهان، دو کارشناس داوری از پنالتی اعلام‌نشده استقلال سخن گفتند و برابر فولاد، حتی استفاده از کمک‌داور ویدئویی نیز نتوانست به اختلاف نظر کارشناسان پایان دهد.

نکته مهم این است که نتیجه یک مسابقه، به‌تنهایی نمی‌تواند صحت یا اشتباه بودن تصمیم داور را اثبات کند. برای قضاوت منصفانه باید هر صحنه را جداگانه و بر اساس قوانین، گزارش‌های معتبر و دیدگاه‌های کارشناسی بررسی کرد.

دربی ۸۵؛ کارت زردی که می‌توانست سرنوشت بازی را تغییر دهد

پنجم آبان ۱۳۹۶، پرسپولیس و استقلال در هشتادوپنجمین دربی پایتخت به مصاف یکدیگر رفتند؛ مسابقه‌ای که با پیروزی یک بر صفر شاگردان برانکو ایوانکوویچ به پایان رسید.

یکی از مهم‌ترین صحنه‌های مورد اعتراض استقلال، برخورد کمال کامیابی‌نیا با امید ابراهیمی بود. بیژن حیدری در این صحنه به محسن ربیع‌خواه کارت زرد نشان داد؛ تصمیمی که با واکنش استقلالی‌ها همراه شد.

استدلال معترضان این بود که کامیابی‌نیا باید اخطار می‌گرفت و با توجه به دریافت کارت زرد در ادامه مسابقه، امکان اخراج او وجود داشت. این اعتراض یک روز بعد جنبه رسمی پیدا کرد و باشگاه استقلال در ششم آبان ۱۳۹۶ با ارسال نامه‌ای به حیدر بهاروند، رئیس وقت سازمان لیگ، خواستار رسیدگی به عملکرد داور شد.

پاسخ بیژن حیدری به اعتراض استقلال چه بود؟

بیژن حیدری در مصاحبه‌ای پس از مسابقه، اشتباه در شناسایی بازیکن خطاکار را رد کرد. او توضیح داد که در صحنه مورد بحث، ربیع‌خواه از ناحیه بالاتنه و کامیابی‌نیا از پایین‌تنه مرتکب خطا شده بودند و اخطار ربیع‌خواه به دلیل تکرار خطاهای او صادر شده بود.

فریدون اصفهانیان، رئیس وقت کمیته داوران، نیز از این توضیح دفاع کرد و قضاوت کلی حیدری را مناسب دانست.

بااین‌حال، اعتراض استقلال از یک منظر تاکتیکی اهمیت داشت. اخراج احتمالی کامیابی‌نیا می‌توانست تعادل میانه میدان را تغییر دهد و پرسپولیس را مجبور به عقب‌نشینی یا تغییر آرایش کند.

البته این نتیجه‌گیری قطعی نیست؛ زیرا دریافت کارت زرد در صحنه نخست ممکن بود رفتار کامیابی‌نیا را در ادامه مسابقه تغییر دهد. بنابراین، ادعای قطعی درباره اخراج یا تغییر نتیجه دربی، فراتر از شواهد موجود است.

استقلال و سپاهان؛ پنالتی آرمان رمضانی چگونه جنجالی شد؟

دومین پرونده مهم به ۲۱ مرداد ۱۴۰۱ بازمی‌گردد؛ زمانی که استقلال، مدافع عنوان قهرمانی لیگ برتر، در نخستین مسابقه فصل بیست‌ودوم مقابل سپاهان قرار گرفت و با نتیجه دو بر صفر شکست خورد.

در این مسابقه، ریکاردو ساپینتو نخستین حضور رسمی خود روی نیمکت استقلال را تجربه می‌کرد. شکست در ورزشگاه آزادی و پایان روند شکست‌ناپذیری آبی‌پوشان، فشار قابل‌توجهی بر کادر فنی وارد کرد.

مهم‌ترین اتفاق داوری در دقایق پایانی رخ داد؛ جایی که آرمان رمضانی در محوطه جریمه سپاهان سرنگون شد، اما بیژن حیدری دستور به ادامه بازی داد.

حیدر سلیمانی در ارزیابی خود اعلام کرد که مدافع سپاهان از پشت به مهاجم استقلال فشار وارد کرده و پنالتی باید اعلام می‌شد. نوید مظفری نیز برخورد با رمضانی را خطا دانست و تصمیم حیدری را نادرست ارزیابی کرد.

آیا همه اعتراض‌های استقلال به داوری سپاهان درست بود؟

نکته قابل‌توجه اینکه کارشناسان یادشده، تمام اعتراض‌های استقلال را تأیید نکردند.

برای مثال، اعتراض ساپینتو به صحنه مشکوک برخورد توپ با دست فرشاد احمدزاده، از نگاه این کارشناسان مبنای لازم برای اعلام پنالتی نداشت.

این تفاوت اهمیت زیادی دارد؛ زیرا نشان می‌دهد نقد یک تصمیم داوری، الزاماً به معنای زیر سؤال رفتن تمام قضاوت مسابقه نیست.

استقلال پس از این دیدار اعتراض رسمی خود را نیز به فدراسیون فوتبال و سازمان لیگ اعلام کرد. بااین‌حال، حتی اگر پنالتی رمضانی گرفته می‌شد، نمی‌توان با اطمینان از تغییر نتیجه دو بر صفر سخن گفت.

استقلال و فولاد؛ پنالتی VAR که نتیجه مسابقه را تغییر داد

سومین و شاید پیچیده‌ترین پرونده به ۲۱ فروردین ۱۴۰۴ مربوط می‌شود. استقلال در هفته بیست‌وششم لیگ بیست‌وچهارم میزبان فولاد خوزستان بود و در نهایت با نتیجه یک بر صفر شکست خورد.

در دقایق پایانی، توپ در محوطه جریمه استقلال به دست ابوالفضل جلالی برخورد کرد. بیژن حیدری ابتدا بازی را ادامه داد، اما پس از اعلام کمک‌داوران ویدئویی، صحنه را بازبینی کرد و به سود فولاد پنالتی گرفت.

امیرمسعود سرآبادانی ضربه پنالتی را زد که سیدحسین حسینی ابتدا مهار کرد، اما سرآبادانی توپ برگشتی را به گل تبدیل کرد. این گل که در حدود دقیقه ۸۳ ثبت شد، نتیجه نهایی مسابقه را رقم زد.

اختلاف سه کارشناس درباره پنالتی ابوالفضل جلالی

تورج حق‌وردی معتقد بود دست جلالی وضعیت طبیعی نداشت و با افزایش حجم بدن، مسیر توپ را مسدود کرده بود؛ بنابراین اعلام پنالتی را صحیح ارزیابی کرد.

سعید علینژادیان نیز تصمیم داور را تأیید کرد و معتقد بود حرکت دست بازیکن استقلال هنگام تکل، شرایط لازم برای تشخیص خطای هند را ایجاد کرده بود.

در مقابل، محمدحسین ترابیان دیدگاه متفاوتی داشت. به اعتقاد او، توپ ابتدا به پا و بدن مدافع برخورد کرده و سپس به دست رسیده بود؛ ضمن اینکه وضعیت دست هنگام برخورد، طبیعی بوده است. از این منظر، ترابیان تصمیم اولیه حیدری برای ادامه بازی را درست می‌دانست.

مطابق اصول قانون دوازدهم فوتبال، هر برخورد توپ با دست خطا نیست و وضعیت دست، طبیعی یا غیرطبیعی بودن آن و شرایط حرکت بازیکن اهمیت دارد.بنابراین، اختلاف کارشناسان درباره این صحنه را نمی‌توان نادیده گرفت. برخلاف مسابقه سپاهان که دو کارشناس درباره یک پنالتی اعلام‌نشده اتفاق نظر داشتند، در مسابقه فولاد برداشت‌ها یکسان نبود.

چرا ورود VAR به اختلاف‌های داوری استقلال پایان نداد؟

مقایسه این سه مسابقه یک تغییر مهم در فوتبال ایران را آشکار می‌کند: دربی ۸۵ و دیدار استقلال و سپاهان بدون بهره‌گیری از VAR برگزار شدند، اما در مسابقه استقلال و فولاد، کمک‌داور ویدئویی مستقیماً در تغییر تصمیم اولیه داور نقش داشت.

این تفاوت نشان می‌دهد که فناوری به‌تنهایی تضمین‌کننده توافق همه کارشناسان نیست. VAR می‌تواند تصاویر بیشتری در اختیار داور قرار دهد، اما در صحنه‌های تفسیری مانند تشخیص وضعیت طبیعی دست، همچنان برداشت داور اهمیت دارد.

از سوی دیگر، میزان تأثیرگذاری احتمالی این سه تصمیم نیز یکسان نبود. در دربی بحث درباره اخراج احتمالی بازیکن مطرح بود، مقابل سپاهان فرصتی برای کاهش اختلاف گل از دست رفت، اما برابر فولاد، تصمیم پنالتی مستقیماً به تنها گل مسابقه انجامید.

جمع‌بندی؛ آیا هر سه قضاوت بیژن حیدری اشتباه بود؟

مرور این سه پرونده نشان می‌دهد که نمی‌توان صرفاً بر اساس اعتراض استقلال یا شکست این تیم، تمام تصمیم‌های بیژن حیدری را اشتباه دانست.

در دربی ۸۵، استقلال معتقد بود کامیابی‌نیا باید اخطار دریافت می‌کرد، اما داور و مسئولان وقت کمیته داوران از تصمیم اتخاذشده دفاع کردند. مقابل سپاهان، دو کارشناس معتبر، پنالتی اعلام‌نشده روی آرمان رمضانی را اشتباه ارزیابی کردند. برابر فولاد نیز با وجود تأثیر مستقیم پنالتی بر نتیجه، میان کارشناسان درباره صحت تصمیم اختلاف وجود داشت.

نتیجه اصلی این بررسی آن است که سه قضاوت بحث‌برانگیز بیژن حیدری برای استقلال، سه وضعیت متفاوت داوری را نشان می‌دهند: اعتراض بر سر اخطار، حمایت کارشناسی از یک پنالتی اعلام‌نشده و اختلاف نظر درباره تصمیمی که با VAR تغییر کرد. تفکیک این موارد، تصویری دقیق‌تر و منصفانه‌تر از واقعیت‌های داوری فوتبال ایران ارائه می‌دهد.