ورزشگاه آزادی بالاخره چه زمانی افتتاح می‌شود؟ هزینه ۳۵۰۰ میلیارد تومانی و وعده جدید برای بازگشت فوتبال

تازه‌ترین اظهارات مسئولان پروژه بازسازی ورزشگاه آزادی نشان می‌دهد که برنامه اصلی برای بهره‌برداری اولیه، اواخر آذر یا اوایل دی‌ماه امسال است. محمدعلی ثابت‌قدم اعلام کرده که عملیات بازسازی با وجود مشکلات متعدد ادامه دارد و تلاش می‌شود بخش‌های ضروری، از جمله زمین چمن و صندلی‌های تماشاگران، برای آغاز بهره‌برداری آماده شوند.

هم‌زمان، گزارش‌های منتشرشده در روز یکشنبه سوم آبان ۱۴۰۵ از آغاز عملیات بذرپاشی و کاشت چمن جدید ورزشگاه حکایت دارد. قرار است زمین فوتبال آزادی به چمن هیبریدی مجهز شود؛ اقدامی که یکی از مراحل تعیین‌کننده برای بازگشایی ورزشگاه است.

با این وجود، باید میان بهره‌برداری اولیه و تکمیل تمامی بخش‌های ورزشگاه تفاوت قائل شد. بازگشایی برای مسابقات فوتبال الزاماً به معنای پایان همه فعالیت‌های عمرانی و تجهیزاتی نیست.

چرا بازسازی ورزشگاه آزادی این‌قدر طول کشید؟

پروژه بازسازی اساسی ورزشگاه آزادی در سال‌های گذشته با وعده‌های زمانی متفاوتی همراه بوده است. به گفته ثابت‌قدم، مرحله مورد اشاره او از اوایل مرداد ۱۴۰۳ آغاز شد و در بخش ضلع غربی، حدود ۲۳ درصد از کار پیش رفت.

این عدد مربوط به مرحله اعلام‌شده در ضلع غربی است و نباید آن را درصد پیشرفت فعلی کل ورزشگاه تلقی کرد.

یکی از دلایل طولانی شدن عملیات، ادامه برگزاری مسابقات فوتبال تا پایان خرداد ۱۴۰۴ عنوان شده است. به گفته مدیرعامل شرکت توسعه، حضور تیم‌ها و برگزاری مسابقات امکان انجام هم‌زمان بخشی از فعالیت‌های عمرانی را محدود می‌کرد.

او همچنین تأثیر شرایط جنگی و وقفه‌های ایجادشده در اجرای پروژه را از عوامل عقب‌افتادن برنامه‌ها دانسته است.

با وجود این توضیحات، سابقه تغییر زمان افتتاح نشان می‌دهد که ارزیابی پیشرفت پروژه تنها بر مبنای وعده‌های مدیریتی کافی نیست و باید با وضعیت واقعی بخش‌های آماده‌شده سنجیده شود.

چمن هیبریدی ورزشگاه آزادی؛ مهم‌ترین مانع بازگشایی؟

یکی از حساس‌ترین بخش‌های بازسازی ورزشگاه آزادی، تعویض چمن قدیمی و اجرای زمین جدید است.

ثابت‌قدم اعلام کرده که چمن قبلی حدود ۲۴ سال مورد استفاده قرار گرفته و با مشکلاتی از جمله آلودگی انگلی مواجه بوده است. همین موضوع، ضرورت تعویض و اصلاح ساختار زمین را افزایش داده است.

چمن هیبریدی که برای ورزشگاه آزادی در نظر گرفته شده، ترکیبی از پوشش طبیعی و الیاف مصنوعی تقویت‌کننده است. هدف از استفاده از این فناوری، افزایش مقاومت زمین در برابر فشار مسابقات و بهبود دوام پوشش چمن است.

اما آغاز کاشت چمن به معنای آمادگی فوری برای برگزاری مسابقه نیست. رشد مناسب ریشه‌ها، استقرار پوشش طبیعی و انجام آزمایش‌های کیفی به زمان نیاز دارد.

در نتیجه، موفقیت وعده افتتاح ورزشگاه آزادی در آذر یا دی تا حد زیادی به کیفیت اجرای چمن و زمان آماده شدن آن برای مسابقات رسمی وابسته خواهد بود.

هزینه بازسازی ورزشگاه آزادی چقدر شده است؟

یکی از مهم‌ترین بخش‌های اظهارات جدید مدیرعامل شرکت توسعه، اعلام جزئیات مالی بازسازی ورزشگاه آزادی است.

ثابت‌قدم گفته تاکنون حدود ۲ هزار و ۳۰۰ میلیارد تومان برای پروژه صورت‌وضعیت شده، درحالی‌که میزان هزینه انجام‌شده را حدود ۳ هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان اعلام کرده است.

بنابراین، میان دو رقم مطرح‌شده حدود هزار و ۲۰۰ میلیارد تومان فاصله وجود دارد که روشن شدن جزئیات حسابداری، تعهدات قراردادی و وضعیت پرداخت‌های آن برای ارزیابی دقیق پروژه اهمیت دارد.

به گفته این مقام مسئول، هزینه نهایی بازسازی ورزشگاه آزادی احتمالاً به چهار تا پنج هزار میلیارد تومان خواهد رسید.

این برآورد به معنای آن است که در مقایسه با رقم ۳۵۰۰ میلیارد تومان، احتمال نیاز به ۵۰۰ تا ۱۵۰۰ میلیارد تومان هزینه دیگر وجود دارد.

البته مشخص نیست که برآورد نهایی اعلام‌شده تمام اقدامات تکمیلی آینده، از جمله مسقف‌سازی احتمالی، را نیز شامل می‌شود یا خیر.

مقایسه هزینه بازسازی آزادی با ساخت ورزشگاه جدید

ثابت‌قدم در دفاع از انتخاب مسیر بازسازی اعلام کرده ساخت ورزشگاهی مشابه آزادی بیش از ۴۰ هزار میلیارد تومان هزینه خواهد داشت.

بر اساس این برآورد، هزینه چهار تا پنج هزار میلیارد تومانی بازسازی به‌مراتب کمتر از ساخت یک مجموعه جدید است.

با این حال، مقایسه اقتصادی این دو گزینه تنها با بررسی هزینه اولیه کامل نمی‌شود. طول عمر سازه پس از مقاوم‌سازی، هزینه نگهداری، امکانات قابل استفاده و میزان انطباق با استانداردهای جدید نیز اهمیت دارند.

مدیرعامل شرکت توسعه تأکید کرده ورزشگاه آزادی نوساز محسوب نمی‌شود، اما اسکلت آن بازسازی و تقویت شده است.

از این منظر، پرسش مهم این است که سرمایه‌گذاری فعلی تا چه اندازه می‌تواند عمر مفید ورزشگاه را افزایش دهد و نیاز به هزینه‌های سنگین مجدد را کاهش دهد.

ایمن‌سازی ورزشگاه آزادی؛ مهم‌تر از نصب صندلی و چمن

یکی از محورهای اصلی بازسازی، تقویت ایمنی سازه و زیرساخت‌های ورزشگاه است.

ثابت‌قدم گفته مشکلات ایمنی ورزشگاه برای حدود ۱۰ تا ۱۵ سال آن‌طور که لازم بوده مورد توجه قرار نگرفته و بخش مهمی از فعالیت‌های اخیر به برطرف کردن همین مشکلات اختصاص داشته است.

او همچنین از اصلاح تجهیزات روشنایی، بازسازی پست‌های برق و توجه به الزامات کنفدراسیون فوتبال آسیا در بخش‌هایی مانند میکسدزون خبر داده است.

اهمیت ایمن‌سازی زمانی مشخص می‌شود که ورزشگاهی با ظرفیت ده‌ها هزار تماشاگر میزبان مسابقات پرطرفدار باشد.

با این حال، اعلام انجام عملیات مقاوم‌سازی باید از صدور تأییدیه‌های نهایی ایمنی تفکیک شود. بازگشایی پایدار مستلزم اطمینان از ایمنی سازه، مسیرهای خروج اضطراری، تأسیسات و امکانات خدماتی در شرایط حضور گسترده تماشاگران است.

آیا ورزشگاه آزادی برای میزبانی مسابقات آسیایی آماده می‌شود؟

بازگشت ورزشگاه آزادی به چرخه میزبانی بین‌المللی یکی از مهم‌ترین اهداف بازسازی است.

ثابت‌قدم معتقد است این ورزشگاه حتی بدون اجرای کامل طرح مسقف‌سازی می‌تواند شرایط میزبانی مسابقات مرحله یک‌چهارم نهایی رقابت‌های آسیایی را داشته باشد.

او موقعیت ورزشگاه در تهران و دسترسی به زیرساخت‌هایی مانند فرودگاه و هتل را از مزیت‌های آن دانسته است.

با این حال، تصمیم نهایی درباره صلاحیت میزبانی به ارزیابی کنفدراسیون فوتبال آسیا و مقررات مسابقات مربوط بستگی دارد.

آماده بودن زمین مسابقه، تجهیزات رسانه‌ای، روشنایی، امکانات تیم‌ها و زیرساخت‌های ایمنی باید در کنار ظرفیت اسکان و حمل‌ونقل بررسی شود.

بنابراین، وعده میزبانی آسیایی زمانی اعتبار اجرایی پیدا می‌کند که تأییدیه‌های لازم برای مسابقات موردنظر صادر شده باشد.

مسقف کردن ورزشگاه آزادی به کجا رسید؟

موضوع مسقف‌سازی ورزشگاه آزادی همچنان یکی از طرح‌های مهم و در عین حال تعیین‌تکلیف‌نشده این مجموعه است.

مدیرعامل شرکت توسعه اعلام کرده که از نظر فنی مانعی برای اجرای این طرح وجود ندارد و می‌توان عملیات مربوط به آن را هم‌زمان با بهره‌برداری ورزشگاه پیش برد.

به گفته او، موضوع پوشش سقف در الزامات سطح بالای استانداردهای AFC مطرح است و فدراسیون فوتبال نیز بازه زمانی مشخصی برای پیگیری آن در نظر گرفته است.

با این وجود، اجرای چنین طرحی مستلزم طراحی مهندسی، تأمین اعتبار و بررسی تأثیر آن بر سازه موجود خواهد بود.

در نتیجه، مسقف‌سازی را باید پروژه‌ای تکمیلی دانست که زمان‌بندی و هزینه نهایی آن هنوز نیازمند شفاف‌سازی است.

مطالبات کارگران و وضعیت سالن ۱۲ هزار نفری آزادی

در کنار مسائل فنی، وضعیت پرداخت حقوق برخی کارگران پیمانکاری نیز مورد توجه قرار گرفته است.

ثابت‌قدم توضیح داده که نیروهای مورد اشاره، کارکنان مستقیم شرکت توسعه نیستند و به‌عنوان نیروهای قراردادی شرکت‌های خصوصی فعالیت می‌کنند.

او مشکلات حقوقی و محدودیت پرداخت به پیمانکاران را از دلایل تأخیر عنوان کرده و گفته پرداخت مطالبات به‌تدریج در حال انجام است.

با این حال، برای روشن شدن وضعیت واقعی کارگران، میزان مطالبات معوق و زمان تسویه کامل باید مشخص شود.

موضوع دیگر، سالن ۱۲ هزار نفری مجموعه آزادی است که طبق اظهارات مسئولان در جریان حملات نظامی آسیب دیده است. ثابت‌قدم اعلام کرده طراحی اولیه برای بازسازی این سالن انجام شده و موضوع در سطح دولت مطرح شده است.

با وجود این، هنوز برنامه اجرایی و زمان قطعی بهره‌برداری مجدد از سالن اعلام نشده است.

آینده ورزشگاه آزادی؛ آیا وعده جدید افتتاح محقق می‌شود؟

مرور روند بازسازی ورزشگاه آزادی نشان می‌دهد این پروژه طی ماه‌های گذشته با چندین تغییر در زمان بهره‌برداری مواجه بوده است. پیش‌تر از تابستان و سپس پاییز ۱۴۰۵ به‌عنوان زمان احتمالی بازگشایی یاد شده بود و اکنون موعد جدید به اواخر آذر یا اوایل دی منتقل شده است.

آغاز کاشت چمن در سوم آبان تحول مهمی محسوب می‌شود، اما تحقق وعده تازه به آماده شدن زمین، تکمیل بخش‌های ضروری و اخذ تأییدیه‌های بهره‌برداری وابسته است.

از سوی دیگر، افزایش هزینه‌ها و ادامه برخی فعالیت‌های تکمیلی نشان می‌دهد مدیریت مالی و زمان‌بندی پروژه همچنان اهمیت بالایی دارد.

ورزشگاه آزادی اکنون بیش از هر زمان دیگری به یک برنامه روشن، قابل سنجش و قابل تحقق برای بازگشایی نیاز دارد.

در نهایت، موفقیت بازسازی این ورزشگاه نه صرفاً با برگزاری نخستین مسابقه، بلکه با کیفیت زمین، ایمنی تماشاگران، پایداری تجهیزات و توانایی میزبانی مستمر از مسابقات داخلی و بین‌المللی سنجیده خواهد شد. وعده افتتاح در زمستان ۱۴۰۵ می‌تواند نقطه پایان یک دوره طولانی انتظار باشد؛ مشروط بر اینکه شتاب برای بازگشایی، کیفیت و ایمنی پروژه را تحت تأثیر قرار ندهد.