افزایش فعالیت پروژه‌های ساختمانی و عمرانی در ماه‌های گرم‌تر سال می‌تواند تقاضا برای میلگرد را افزایش دهد و در صورت هم‌زمانی با محدودیت عرضه، به رشد قیمت منجر شود. پیش‌خرید و ذخیره‌سازی مصالح توسط پیمانکاران نیز می‌تواند در دوره‌های پرتقاضا، فشار بیشتری بر بازار وارد کند.

چرا قیمت میلگرد در فصل ساخت‌وساز افزایش می‌یابد؟

بازار میلگرد تا حد زیادی با نبض صنعت ساخت‌وساز حرکت می‌کند. هر زمان تعداد پروژه‌های فعال بیشتر شود و عملیات عمرانی با سرعت بالاتری ادامه پیدا کند، نیاز به مصالحی مانند میلگرد نیز افزایش می‌یابد. از آنجا که میزان تولید و عرضه فولاد در کوتاه‌مدت انعطاف محدودی دارد، رشد تقاضا به افزایش قیمت میلگرد منجر خواهد شد. البته قیمت میلگرد فقط تابع فصل ساخت‌وساز نیست و عواملی مانند نرخ ارز، هزینه تولید، قیمت مواد اولیه و شرایط بازار فولاد نیز هم‌زمان بر آن اثر می‌گذارند.

رابطه تقاضای فصلی پروژه‌های عمرانی با نوسان قیمت

میلگرد یکی از مصالح اصلی در اجرای سازه‌های بتنی است و میزان مصرف آن با پیشرفت پروژه‌های ساختمانی و عمرانی ارتباط مستقیمی دارد. به همین دلیل، وقتی فعالیت پروژه‌ها افزایش پیدا می‌کند، سفارش میلگرد از سوی سازندگان، پیمانکاران و آهن‌فروشان هم بیشتر خواهد شد.

در بازاری متعادل، افزایش تقاضا همیشه به افزایش شدید قیمت منجر نمی‌شود؛ زیرا تولیدکنندگان و توزیع‌کنندگان می‌توانند با افزایش عرضه به بخشی از نیاز بازار پاسخ دهند. اما اگر رشد تقاضا سریع‌تر از افزایش عرضه باشد، رقابت برای خرید محصول بیشتر می‌شود و قیمت‌ها می‌توانند تحت فشار افزایشی قرار بگیرند.

می‌توان این رابطه را در آمار مصرف محصولات فولادی هم مشاهده کرد.

البته نباید هر افزایش قیمت میلگرد را به فصل ساخت‌وساز نسبت داد. نرخ ارز، قیمت جهانی فولاد، هزینه انرژی و مواد اولیه و میزان عرضه کارخانه‌ها نیز می‌توانند هم‌زمان بازار را تحت تاثیر قرار دهند.

در ایران، فعالیت‌های ساختمانی و عمرانی در ماه‌های گرم و خشک سال شرایط مساعدتری دارند. با پایان سرمای زمستان و تعطیلات نوروز، بسیاری از پروژه‌ها دوباره فعال می‌شوند و عملیات اجرایی با سرعت بیشتری ادامه پیدا می‌کند.

ماه‌های اوج مصرف میلگرد در چرخه ساخت‌وساز

به همین دلیل می‌توان بهار و تابستان را دوره‌ای مهم برای فعالیت ساخت‌وساز در نظر گرفت؛ هرچند الگوی مصرف میلگرد در تمام پروژه‌ها یکسان نیست. امکان دارد پروژه در مرحله اجرای فونداسیون و به حجم زیادی میلگرد نیاز داشته باشد، در حالی که پروژه دیگری در همان زمان در مرحله نازک‌کاری قرار دارد و مصرف میلگرد آن بسیار پایین است.

بنابراین، بهتر است به جای تعیین مقطعی برای اوج قیمت میلگرد، چرخه پروژه و مرحله‌ای را که بیشترین نیاز به آرماتور دارد نیز در نظر گرفت. از طرف دیگر، شرایط اقلیمی مناطق مختلف کشور نیز می‌تواند زمان‌بندی فعالیت‌های عمرانی را تغییر دهد.

نقش پیش‌خرید و ذخیره‌سازی پیمانکاران در افزایش تقاضا

تمام تقاضای بازار میلگرد تحت تاثیر عامل مصرف فوری قرار ندارد. بخشی از خریدها با هدف تامین موجودی موردنیاز آینده انجام می‌شود. زمانی که پیمانکاران یا سازندگان احتمال افزایش قیمت یا کمبود محصول را بدهند، بخشی از میلگرد موردنیاز پروژه را زودتر خریداری و در محل مناسب ذخیره می‌کنند.

این رفتار می‌تواند در دوره‌ای که تقاضای واقعی در حال افزایش است، تقاضای بازار را بیشتر کند. درواقع بخشی از محصول نه برای مصرف همان روز، بلکه برای استفاده در هفته‌ها یا ماه‌های آینده خریداری می‌شود.

پیش‌خرید البته هزینه‌هایی مانند سرمایه درگیر، حمل‌ونقل، انبارداری و ریسک تغییر قیمت را نیز به همراه دارد. بنابراین ذخیره‌سازی بیش از نیاز پروژه همیشه تصمیم اقتصادی مناسبی نیست و باید با توجه به برنامه اجرایی، نقدینگی و شرایط بازار انجام شود.

از طرف دیگر، خریدهای حجیم می‌توانند بر معاملات عمده در بازار اثر بگذارند. مثلا در بورس کالا حجم قابل‌توجهی از معاملات صنعتی به محصولات فولادی اختصاص دارد و میلگرد یکی از اقلام اصلی معاملات این بخش است.

تاثیر تعطیلات و فصل زمستان بر کاهش تقاضا

در ماه‌های سرد سال، فعالیت عموم پروژه‌های ساختمانی و عمرانی، به‌ویژه در مناطق سردسیر کاهش پیدا می‌کند. بارندگی، یخبندان و شرایط نامناسب کارگاهی می‌تواند اجرای بعضی عملیات عمرانی را کند یا موقتا متوقف کند و در نتیجه، میزان خرید مصالح نیز کاهش یابد.

تعطیلات نوروز نیز وقفه‌ای مشخص در فعالیت بسیاری از کسب‌وکارها و پروژه‌های ساختمانی ایجاد می‌کند. در این دوره، بخشی از معاملات و عملیات اجرایی به حالت انتظار درمی‌آید و تقاضای فوری برای مصالح کاهش خواهد یافت.

البته کاهش فعالیت ساختمانی همیشه به معنی کاهش قطعی قیمت میلگرد نیست. اگر در همین دوره نرخ ارز، هزینه تولید یا قیمت مواد اولیه افزایش پیدا کند، ممکن است قیمت میلگرد حتی با وجود تقاضای ضعیف‌تر نیز بالا بماند. بنابراین باید اثر فصل بر قیمت را همراه با سایر متغیرهای بازار بررسی کنید.

راهکار زمان‌بندی خرید برای کاهش هزینه پروژه

یکی از راه‌های مدیریت هزینه میلگرد، خرید آن بر اساس برنامه زمان‌بندی پروژه است. می‌توانید با مشخص کردن زمان اجرای فونداسیون، ستون‌ها، تیرها و سایر بخش‌های سازه، حجم تقریبی میلگرد موردنیاز هر مرحله را از قبل مشخص کنید.

در پروژه‌های بزرگ، خرید مرحله‌ای راهکاری منطقی است که از وارد کردن تمام سرمایه پروژه به خرید یکباره جلوگیری خواهد کرد. از سوی دیگر، اگر پروژه در آستانه ورود به مرحله‌ای با مصرف بالای میلگرد باشد، تامین بخشی از نیاز پیش از شروع دوره پرتقاضا می‌تواند ریسک افزایش هزینه را کاهش دهد.

یکی از روش‌های عملی کاهش ریسک این است که به‌عنوان پیمانکار پروژه پیش از خرید، سه موضوع زیر را همزمان بررسی کنید:

• زمان واقعی مصرف میلگرد در پروژه
• روند قیمت و شرایط عرضه بازار
• هزینه نگهداری و سرمایه درگیر در صورت پیش‌خرید

در نهایت، فصل ساخت‌وساز می‌تواند یکی از عوامل موثر بر افزایش تقاضا و نوسان قیمت میلگرد باشد، اما به‌تنهایی تعیین‌کننده قیمت نیست. بازار فولاد ایران علاوه بر تقاضای ساختمانی، از نرخ ارز، هزینه تولید، میزان عرضه کارخانه‌ها، قیمت مواد اولیه و شرایط بازار جهانی تاثیر می‌گیرد. بنابراین برای زمان‌بندی خرید، بررسی هم‌زمان این عوامل می‌تواند تصویر دقیق‌تری از شرایط بازار به پیمانکار بدهد.