فولاد ایرانیان
ریزش سنگین قیمت روغن موتور در راه است؟ افشای گرانی ۵ برابری و وعده بازگشت قیمت‌ها به نرخ مصوب
بازار روغن موتور ایران پس از ماه‌ها افزایش قیمت و کمبود عرضه، در آستانه تغییرات تازه‌ای قرار گرفته است. رئیس انجمن پالایشگاه‌های روغن‌سازی ایران از رفع مشکلات تولید و افزایش عرضه در روزهای آینده خبر داده و اعلام کرده است که قیمت برخی روغن موتورها در شبکه فروش به چهار تا پنج برابر نرخ مصوب رسیده بود. اکنون با وعده بازگشت تولید به شرایط پایدار، این پرسش مطرح شده که آیا قیمت روغن موتور واقعاً کاهش چشمگیری پیدا می‌کند و مصرف‌کنندگان چه زمانی می‌توانند محصولات مورد نیاز خود را با نرخ مصوب خریداری کنند؟
۱۵:۰۹ - ۱۳ آبان ۱۴۰۵
وانانیوز|
بازار روغن موتور در ماه‌های گذشته یکی از پرالتهاب‌ترین بخش‌های بازار لوازم مصرفی خودرو بوده است. افزایش هزینه نگهداری خودرو، محدودیت عرضه برخی محصولات و فاصله قابل‌توجه میان قیمت درج‌شده روی بسته‌بندی و نرخ فروش در بازار، فشار مضاعفی بر مالکان خودروهای شخصی، رانندگان تاکسی و فعالان حمل‌ونقل وارد کرده است.
در تازه‌ترین تحول، علی کاظمی، رئیس انجمن پالایشگاه‌های روغن‌سازی ایران، روز چهارشنبه ۱۳ آبان ۱۴۰۵ اعلام کرد قیمت کارخانه‌ای روغن موتور در ماه‌های اخیر افزایش نداشته و گرانی شدید بازار عمدتاً ناشی از کاهش عرضه و فعالیت‌های سوداگرانه در شبکه توزیع بوده است.
به گفته او، مشکلات تأمین خوراک پالایشگاه‌ها و تخصیص ارز برای مواد اولیه با همکاری بانک مرکزی و ستاد تنظیم بازار برطرف شده و انتظار می‌رود تولیدکنندگان طی روزهای آینده به شرایط پایدار بازگردند.
پشت پرده گرانی ۵ برابری روغن موتور چه بود؟
مهم‌ترین بخش اظهارات رئیس انجمن پالایشگاه‌های روغن‌سازی به فاصله غیرمتعارف میان قیمت مصوب و نرخ فروش محصولات مربوط می‌شود.
کاظمی اعلام کرده است که کاهش تولید در ماه‌های ابتدایی سال باعث محدود شدن عرضه شد و برخی فعالان شبکه فروش با استفاده از این وضعیت، روغن موتور را با قیمت‌هایی چهار تا پنج برابر نرخ درج‌شده روی محصول عرضه کردند.
این اظهارات نشان می‌دهد مشکل بازار صرفاً به افزایش هزینه تولید محدود نبوده، بلکه اختلال در زنجیره توزیع نیز نقش مهمی در شکل‌گیری قیمت‌های غیرمتعارف داشته است.
با این حال، رقم چهار تا پنج برابر هنوز به‌عنوان یک ارزیابی از سوی رئیس انجمن مطرح شده و آمار مستقلی درباره میزان فراگیری چنین قیمت‌هایی در تمام برندها و مناطق کشور منتشر نشده است.
بنابراین نمی‌توان نتیجه گرفت که تمامی روغن موتورهای موجود در بازار با چنین اختلاف قیمتی معامله شده‌اند.
چرا روغن موتور کمیاب شد و قیمت‌ها افزایش یافت؟
بررسی شرایط صنعت روانکار نشان می‌دهد دو عامل مهم در کاهش تولید ماه‌های گذشته نقش داشته‌اند؛ اختلال در تأمین خوراک پالایشگاه‌ها و مشکلات تخصیص ارز برای خرید مواد اولیه.
تولید روغن موتور علاوه بر روغن پایه، به مواد افزودنی ویژه‌ای نیاز دارد که کیفیت، گرانروی و عملکرد نهایی محصول را تعیین می‌کنند.
هرگونه اختلال در تأمین این مواد می‌تواند ظرفیت تولید شرکت‌ها را کاهش دهد و در ادامه، عرضه محصولات نهایی به شبکه فروش را محدود کند.
از سوی دیگر، زمانی که عرضه کاهش پیدا می‌کند اما نیاز مصرف‌کنندگان همچنان پابرجاست، زمینه برای افزایش قیمت و فعالیت واسطه‌ها فراهم می‌شود.
در بازار روغن موتور، این مسئله اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا تعویض روغن یکی از سرویس‌های ضروری خودرو محسوب می‌شود و مصرف‌کننده نمی‌تواند برای مدت نامحدود خرید آن را به تعویق بیندازد.
همین تقاضای نسبتاً پایدار می‌تواند در شرایط کمبود عرضه، قدرت قیمت‌گذاری فروشندگان را افزایش دهد.
ظرفیت تولید روغن موتور در ایران چقدر است؟
یکی از نکات قابل‌توجه در اظهارات رئیس انجمن پالایشگاه‌های روغن‌سازی، فاصله میان ظرفیت تولید و نیاز داخلی کشور است.
به گفته کاظمی، چهار پالایشگاه تولید روغن پایه در ایران فعالیت دارند که ظرفیت اسمی مجموع آنها به یک میلیون و ۲۰۰ هزار تن در سال می‌رسد.
او نیاز سالانه کشور را حدود ۸۰۰ هزار تن اعلام کرده و گفته است ظرفیت مازاد باید به بازارهای صادراتی اختصاص پیدا کند.
همچنین طبق توضیحات وی، حدود ۶۰۰ هزار تن از ظرفیت سالانه به گروه روغن‌های موتور بنزینی، دیزلی و روغن دنده خودرو مربوط می‌شود.
این ارقام نشان می‌دهد کشور از نظر ظرفیت اسمی تولید، با کمبود ساختاری ظرفیت روبه‌رو نیست؛ اما ظرفیت اسمی با تولید واقعی تفاوت دارد.
برای تأمین پایدار بازار، تنها وجود تجهیزات تولید کافی نیست و دسترسی مستمر به خوراک، مواد افزودنی، منابع ارزی و شبکه توزیع کارآمد نیز ضروری است.
آمار تولید شرکت‌های روغن‌سازی چه می‌گوید؟
بررسی تازه عملکرد هفت‌ماهه چهار شرکت بزرگ روانکار کشور نیز نشان می‌دهد افت تولید در بخشی از صنعت واقعی بوده است.
طبق گزارش منتشرشده در ۱۲ آبان ۱۴۰۵ از عملکرد شرکت‌های نفت بهران، نفت سپاهان، نفت پارس و نفت ایرانول، وضعیت تولید و فروش این مجموعه‌ها یکسان نبوده است.
نفت سپاهان در هفت‌ماهه نخست سال رشد ۱۷.۵ درصدی تولید و ۴۶.۹ درصدی فروش را ثبت کرده است.
در مقابل، تولید نفت بهران در همین دوره حدود ۱۷ درصد کاهش یافته و میزان فروش آن نیز افت ۱۴ درصدی داشته است.
گزارش‌ها همچنین از کاهش حجم تولید و فروش در نفت پارس و ایرانول حکایت دارند.
این تفاوت عملکرد نشان می‌دهد بازگشت بازار به تعادل، به افزایش تولید پایدار در مجموعه صنعت وابسته است و بهبود شرایط یک شرکت به‌تنهایی نمی‌تواند تضمین‌کننده رفع کمبود همه محصولات باشد.
آیا قیمت روغن موتور واقعاً کاهش پیدا می‌کند؟
مهم‌ترین پرسش مصرف‌کنندگان این است که افزایش تولید تا چه اندازه می‌تواند قیمت روغن موتور را کاهش دهد.
از نظر اقتصادی، افزایش عرضه معمولاً قدرت قیمت‌گذاری واسطه‌ها را محدود می‌کند؛ به‌ویژه زمانی که قیمت بازار به دلیل کمبود کالا از نرخ مصوب فاصله گرفته باشد.
اگر تولیدکنندگان بتوانند محصولات بیشتری روانه بازار کنند و شبکه توزیع نیز به‌درستی عمل کند، انتظار می‌رود اختلاف میان قیمت فروش و نرخ درج‌شده روی بسته‌بندی کاهش پیدا کند.
با این حال، باید میان کاهش قیمت بازار و کاهش قیمت رسمی کارخانه تفاوت قائل شد.
رئیس انجمن اعلام کرده نرخ کارخانه‌ای در ماه‌های اخیر ثابت مانده است. بنابراین، وعده کنونی بیش از آنکه به معنای کاهش رسمی قیمت محصولات باشد، به بازگشت نرخ‌های غیرمتعارف بازار به محدوده مصوب اشاره دارد.
همچنین اگر محصولی پنج برابر نرخ مصوب فروخته شده باشد، بازگشت کامل آن به قیمت رسمی مستلزم کاهش بسیار بزرگی از سطح قیمت بازار است؛ اما هنوز شواهد کافی برای پیش‌بینی میزان یا زمان چنین کاهشی وجود ندارد.
هشدار سازمان حمایت درباره گران‌فروشی روغن موتور
موضوع اختلاف قیمت روغن موتور پیش‌تر نیز با واکنش دستگاه‌های نظارتی مواجه شده بود.
سازمان حمایت مصرف‌کنندگان و تولیدکنندگان در ۲۲ شهریور ۱۴۰۵ اعلام کرد که مجوزی برای افزایش قیمت روغن موتور در آن مقطع صادر نشده است.
داریوش بهنود قاسمی، مدیرکل بازرسی این سازمان، کاهش تولید و انتظارات تورمی را از عوامل افزایش قیمت بازار معرفی کرد و بر برخورد قانونی با گران‌فروشی تأکید داشت.
این موضع‌گیری نشان می‌دهد نظارت بر شبکه توزیع، در کنار افزایش تولید، یکی از ابزارهای ضروری برای بازگشت قیمت‌ها به شرایط عادی است.
مصرف‌کنندگان نیز می‌توانند موارد گران‌فروشی را همراه با اطلاعات محصول و مستندات خرید از طریق سامانه ۱۲۴ گزارش کنند.
کاهش قیمت روغن موتور چه تأثیری بر هزینه نگهداری خودرو دارد؟
روغن موتور یکی از اقلام ضروری در سرویس‌های دوره‌ای خودرو است و افزایش قیمت آن مستقیماً هزینه نگهداری وسایل نقلیه را بالا می‌برد.
این هزینه تنها شامل مالکان خودروهای شخصی نمی‌شود؛ رانندگان تاکسی، ناوگان حمل‌ونقل کالا و صاحبان خودروهای تجاری نیز از افزایش بهای روانکارها تأثیر می‌پذیرند.
اگر بازار روغن موتور به ثبات برسد، بخشی از فشار هزینه‌ای بر این گروه‌ها کاهش خواهد یافت.
با این حال، مالکان خودرو نباید صرفاً به دلیل گرانی روغن موتور، تعویض آن را بیش از بازه توصیه‌شده سازنده خودرو به تأخیر بیندازند؛ زیرا این تصمیم ممکن است هزینه تعمیرات بیشتری ایجاد کند.
همچنین انتخاب روغن موتور باید متناسب با گرانروی و استاندارد کیفی توصیه‌شده برای خودرو انجام شود، نه صرفاً بر اساس ارزان‌ترین قیمت موجود.
پیش‌بینی قیمت روغن موتور در روزهای آینده
با توجه به اظهارات جدید مسئولان صنعت روانکار، سه سناریو برای آینده بازار قابل تصور است.
در سناریوی نخست، مشکلات تأمین مواد اولیه واقعاً برطرف می‌شود، تولید افزایش می‌یابد و شبکه توزیع نیز محصولات را به‌موقع به فروشندگان می‌رساند. در چنین شرایطی، احتمال کاهش قیمت‌های غیرمتعارف افزایش خواهد یافت.
در سناریوی دوم، تولید بهبود پیدا می‌کند اما اختلال در توزیع ادامه می‌یابد. در این وضعیت ممکن است قیمت بعضی برندها کاهش پیدا کند، اما کمبود و اختلاف قیمت در برخی مناطق باقی بماند.
سناریوی سوم زمانی شکل می‌گیرد که مشکلات ارزی یا تأمین خوراک دوباره تکرار شود. چنین اتفاقی می‌تواند مانع افزایش پایدار عرضه شود و فشار قیمتی را حفظ کند.
بر اساس اطلاعات فعلی، چشم‌انداز کاهش اختلاف قیمت بازار با نرخ مصوب تقویت شده، اما هنوز نمی‌توان زمان دقیق یا میزان کاهش قیمت روغن موتور را قطعی دانست.
جمع‌بندی؛ حباب قیمت روغن موتور چه زمانی می‌شکند؟
بازار روغن موتور در آستانه مرحله‌ای تعیین‌کننده قرار دارد. اظهارات رئیس انجمن پالایشگاه‌های روغن‌سازی درباره رفع موانع تولید، نشانه مثبتی برای افزایش عرضه محسوب می‌شود؛ اما پایان التهاب بازار به تحقق عملی این وعده بستگی دارد.
کاهش تولید در ماه‌های گذشته، مشکلات تخصیص ارز و اختلال در شبکه توزیع، زمینه افزایش غیرمتعارف قیمت برخی محصولات را فراهم کرده است.
اکنون اگر شرکت‌های تولیدکننده به ظرفیت عملیاتی پایدار بازگردند و عرضه با نظارت مؤثر همراه باشد، امکان کاهش قیمت‌های بالاتر از نرخ مصوب وجود خواهد داشت.
نکته تعیین‌کننده این است که افزایش تولید باید در نهایت به دسترسی واقعی مصرف‌کننده به روغن موتور با قیمت مصوب منجر شود.
تا زمانی که این اتفاق در فروشگاه‌ها و مراکز تعویض روغن مشاهده نشود، نمی‌توان وعده شکستن حباب قیمت را به معنای پایان بحران بازار دانست.
لینک کپی شد
ارسال نظر
جدیدترین اخبار
روی خط
پربحث
