قبض برق از آبان ۱۴۰۵ گران شد؛ افزایش ۷ تا ۲۲ هزار تومانی برای ۹۰ درصد خانوارها + جدول تعرفه جدید

بررسی تازه‌ترین اطلاعیه‌های صنعت برق نشان می‌دهد نحوه محاسبه هزینه سوخت نیروگاهی در قبوض مشترکان از ابتدای آبان تغییر کرده است.

احسان ذبیح‌زاده، سخنگوی صنعت برق، اعلام کرده که این تغییر به دنبال افزایش نرخ سوخت تحویلی به نیروگاه‌ها و تغییر نرخ گواهی سوخت اعلامی وزارت نفت اعمال شده است.

بر همین اساس، سقف قیمت برق در بازار عمده‌فروشی نیز تغییر کرده و هزینه سوخت نیروگاهی بر اساس میزان مصرف مشترکان محاسبه می‌شود.

طبق توضیحات سخنگوی صنعت برق، این مصوبه با تعرفه‌گذاری عمومی سالانه برق تفاوت دارد. تعرفه‌های معمول برق سالانه بازنگری می‌شوند، اما افزایش اخیر به مؤلفه هزینه سوخت نیروگاهی مربوط است.

نکته مهم این است که رقم هفت هزار یا ۲۲ هزار تومان به هزینه ماهانه ناشی از مؤلفه سوخت اشاره دارد؛ بنابراین نباید آن را با کل مبلغ قبض برق یک خانوار اشتباه گرفت.

جدول افزایش هزینه قبض برق در آبان ۱۴۰۵

بر اساس اطلاعیه توانیر در ۱۱ آبان، افزایش هزینه بر مبنای مصرف برق و نسبت آن با الگوی تعیین‌شده برای هر مشترک محاسبه می‌شود.

این جدول نشان می‌دهد حدود ۹۰ درصد مشترکان خانگی در دو گروه نخست قرار دارند و هزینه ماهانه سوخت نیروگاهی آن‌ها به‌طور متوسط در محدوده هفت تا ۲۲ هزار تومان برآورد شده است.

در مقابل، برای خانوارهایی که مصرفشان بیش از یک‌ونیم برابر الگو باشد، رقم ثابت و یکسانی اعلام نشده است. میزان پرداخت این گروه‌ها به مصرف واقعی و پله تعرفه‌ای بستگی دارد.

علت گران شدن قبض برق چیست؟ تغییر قیمت سوخت نیروگاه‌ها

یکی از دلایل اصلی تغییر هزینه برق، وابستگی گسترده تولید برق ایران به نیروگاه‌های حرارتی است.

این نیروگاه‌ها عمدتاً از گاز طبیعی، گازوئیل و در برخی شرایط از نفت کوره یا مازوت استفاده می‌کنند.

بر اساس اظهارات مسئولان شرکت برق حرارتی، حدود ۹۰ درصد برق کشور در نیروگاه‌های حرارتی تولید می‌شود. در نتیجه، تغییر هزینه سوخت این واحدها می‌تواند بر ساختار مالی صنعت برق تأثیر قابل‌توجهی داشته باشد.

در سازوکار جدید، نرخ گواهی سوخت اعلام‌شده از سوی وزارت نفت یکی از مبانی محاسبه هزینه سوخت نیروگاهی است.

بر همین اساس، کارگروهی متشکل از وزارت نیرو، وزارت نفت، وزارت اقتصاد و سازمان برنامه و بودجه درباره نحوه اعمال این هزینه تصمیم‌گیری کرده است.

هدف اعلام‌شده، تأمین بخشی از هزینه‌های صنعت برق و ایجاد منابع مالی برای استمرار تولید است.

البته افزایش هزینه سوخت نیروگاه‌ها به معنای افزایش یکسان قبض تمام خانوارها نیست؛ زیرا مصوبه برای گروه‌های مختلف مصرفی، ضرایب متفاوتی در نظر گرفته است.

سقف جدید قیمت برق در بازار عمده‌فروشی چقدر است؟

هم‌زمان با تغییر نرخ سوخت، سقف قیمت انرژی در بازار عمده‌فروشی برق نیز افزایش یافته است.

بر اساس مصوبه اعلام‌شده در سوم آبان ۱۴۰۵، سقف قیمت برق در بازار عمده‌فروشی با احتساب هزینه سوخت نیروگاه‌ها و حق‌الزحمه کارگزاری به ۷۰۹۵ ریال به ازای هر کیلووات‌ساعت رسیده است.

این عدد معادل ۷۰۹.۵ تومان است، اما نکته مهم آن است که سقف قیمت بازار عمده‌فروشی با تعرفه نهایی برق خانگی یکسان نیست.

در محاسبه قبض خانوار، عوامل دیگری مانند میزان مصرف، تعرفه مربوط به فصل و منطقه جغرافیایی نیز دخالت دارند.

به همین دلیل، نمی‌توان صرفاً با ضرب کردن مصرف ماهانه یک خانه در سقف بازار عمده‌فروشی، مبلغ قبض آن را محاسبه کرد.

قبض برق مشترکان پرمصرف چقدر افزایش پیدا می‌کند؟

در مصوبه جدید، چهار سطح مصرف خانگی برای اعمال هزینه سوخت نیروگاهی در نظر گرفته شده است.

مشترکانی که در محدوده الگو قرار دارند، کمترین افزایش را تجربه می‌کنند. پس از آن، خانوارهایی قرار می‌گیرند که مصرفشان تا یک‌ونیم برابر الگو است.

برای مشترکان با مصرف بالاتر از یک‌ونیم برابر و دوونیم برابر الگو، ضرایب بیشتری اعمال می‌شود.

این رویکرد با هدف افزایش سهم مشترکان پرمصرف در پرداخت هزینه سوخت طراحی شده است.

با این حال، اطلاعیه‌های عمومی بررسی‌شده مبلغ متوسط مشخصی برای دو گروه پرمصرف‌تر ارائه نکرده‌اند. بنابراین اعلام رقم قطعی افزایش قبض آن‌ها بدون اطلاع از مصرف و تعرفه مربوط، دقیق نخواهد بود.

از سوی دیگر، بالا بودن مصرف برق همیشه نشانه مصرف غیرضروری نیست. شرایط آب‌وهوایی، تعداد اعضای خانوار و نوع تجهیزات سرمایشی نیز می‌توانند بر میزان مصرف تأثیر بگذارند.

به همین دلیل، تفاوت الگوی مصرف در مناطق مختلف کشور اهمیت ویژه‌ای دارد.

تکلیف قبض برق مناطق گرمسیری چیست؟

یکی از مهم‌ترین نگرانی‌ها درباره تعرفه جدید، وضعیت خانوارهای ساکن مناطق گرمسیری است.

در استان‌هایی مانند خوزستان، بوشهر و هرمزگان، استفاده از وسایل سرمایشی در بخش قابل‌توجهی از سال ضروری است.

به همین دلیل، مقایسه میزان مصرف برق یک خانوار در اهواز با خانواده‌ای در منطقه‌ای معتدل، بدون در نظر گرفتن شرایط اقلیمی، تصویر دقیقی از رفتار مصرفی ارائه نمی‌دهد.

احسان ذبیح‌زاده، سخنگوی صنعت برق، اعلام کرده است که در تعیین هزینه جدید سوخت نیروگاهی، تفاوت الگوی مصرف مناطق گرمسیری و عادی لحاظ شده است.

بنابراین، خانوارهایی که در محدوده الگوی تعیین‌شده برای منطقه اقلیمی خود برق مصرف می‌کنند، لزوماً به دلیل مصرف بالاتر از مناطق معتدل وارد پله‌های سنگین‌تر نمی‌شوند.

البته میزان هزینه نهایی همچنان به مصرف واقعی و شرایط تعرفه‌ای هر منطقه وابسته خواهد بود.

چه کسانی از پرداخت هزینه سوخت نیروگاهی معاف هستند؟

بخش دیگری از مصوبه به حمایت از خانوارهای کم‌برخوردار اختصاص دارد.

بر اساس اعلام سخنگوی صنعت برق، مددجویان واجد شرایط تحت پوشش کمیته امداد امام خمینی و سازمان بهزیستی از پرداخت مؤلفه هزینه سوخت نیروگاهی معاف هستند.

این معافیت اهمیت زیادی دارد؛ زیرا خانوارهای تحت پوشش نهادهای حمایتی ممکن است نسبت به افزایش حتی محدود هزینه‌های زندگی حساسیت بیشتری داشته باشند.

با این حال، باید میان معافیت از هزینه سوخت نیروگاهی و معافیت از کل قبض برق تفاوت گذاشت.

معافیت مورد اشاره به مؤلفه جدید سوخت مربوط است و نمی‌توان نتیجه گرفت تمام خانوارهای تحت پوشش، صرف‌نظر از شرایط مصرف، هیچ مبلغی بابت برق پرداخت نخواهند کرد.

اگر خانواری مشمول حمایت باشد اما این معافیت در قبض آن اعمال نشده باشد، لازم است وضعیت خود را از شرکت توزیع برق مربوط پیگیری کند.

آیا قبض برق در آبان ۱۴۰۵ برای همه خانوارها هفت هزار تومان بیشتر می‌شود؟

پاسخ منفی است.

رقم هفت هزار تومان یک میانگین اعلام‌شده برای مشترکان در محدوده الگوی مصرف است، نه مبلغ ثابت برای تمام خانوارهای کشور.

برای نمونه، ممکن است یک مشترک کم‌مصرف هزینه کمتری داشته باشد و مشترک دیگری که مصرفش به سقف الگو نزدیک است، مبلغ متفاوتی پرداخت کند.

همچنین باید توجه داشت اطلاعیه توانیر ارقام را به‌صورت ماهانه اعلام کرده است.

اگر دوره صورت‌حساب یک مشترک بیش از یک ماه باشد، هزینه مربوط به آن دوره نیز باید متناسب با مدت و مصرف بررسی شود؛ بنابراین نباید رقم ماهانه را بدون توجه به بازه قبض، مستقیماً با مبلغ نهایی صورت‌حساب مقایسه کرد.

نکته دیگر اینکه هزینه مصرف برق، مؤلفه سوخت و سایر بخش‌های قبض باید جداگانه بررسی شوند تا مشخص شود افزایش مبلغ نهایی دقیقاً از کدام بخش ناشی شده است.

درآمد حاصل از افزایش قبض برق کجا هزینه می‌شود؟

شرکت توانیر اعلام کرده منابع حاصل از دریافت هزینه سوخت نیروگاهی برای تأمین هزینه‌های مرتبط با سوخت‌رسانی و توسعه ظرفیت تولید برق استفاده خواهد شد.

یکی از مهم‌ترین برنامه‌های مطرح‌شده، تکمیل و توسعه نیروگاه‌های سیکل ترکیبی است.

در این نوع نیروگاه‌ها، از حرارت خروجی توربین‌های گازی برای تولید بخار و تولید برق اضافی استفاده می‌شود.

این فناوری می‌تواند با بهره‌گیری از انرژی حرارتی که در نیروگاه‌های گازی ساده هدر می‌رود، برق بیشتری تولید کند.

افزایش راندمان نیروگاه‌ها به معنای کاهش مصرف سوخت به ازای هر واحد برق تولیدشده است؛ موضوعی که در شرایط محدودیت منابع گاز و سوخت مایع اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

بر اساس ابلاغیه وزیر نیرو در ۲۶ مهر نیز دستگاه‌های مسئول موظف شده‌اند درباره اجرای این سازوکار و تسویه هزینه سوخت نیروگاه‌ها گزارش‌های دوره‌ای ارائه کنند.

البته تحقق اهداف اعلام‌شده به نحوه تخصیص منابع و اجرای پروژه‌ها بستگی دارد و صرف افزایش هزینه قبوض به‌تنهایی تضمین‌کننده توسعه ظرفیت تولید برق نیست.

خانوارها چگونه هزینه قبض برق را کنترل کنند؟

با توجه به پلکانی بودن هزینه سوخت نیروگاهی، کاهش مصرف و جلوگیری از عبور از الگوی تعیین‌شده می‌تواند به کنترل هزینه برق کمک کند.

برای این منظور، استفاده از تجهیزات سرمایشی و گرمایشی متناسب با شرایط آب‌وهوایی، سرویس منظم وسایل برقی و کاهش مصرف غیرضروری اهمیت دارد.

همچنین خانوارها می‌توانند مقدار مصرف ثبت‌شده در دوره‌های قبلی را با دوره جدید مقایسه کنند تا مشخص شود افزایش قبض ناشی از رشد مصرف بوده یا تغییر مؤلفه‌های تعرفه‌ای.

در مناطق گرمسیری نیز لازم است الگوی مصرف متناسب با همان منطقه بررسی شود.

از سوی دیگر، برای محاسبه دقیق مبلغ قبض، اطلاع از تعداد کیلووات‌ساعت مصرفی، دوره قرائت کنتور و پله مصرف ضروری است.

جمع‌بندی؛ افزایش قبض برق برای چه کسانی بیشتر خواهد بود؟

تغییر هزینه سوخت نیروگاهی از ابتدای آبان ۱۴۰۵ یکی از تازه‌ترین تصمیم‌های صنعت برق برای بازنگری در ساختار تأمین هزینه‌های تولید است.

بر اساس اعلام توانیر، حدود ۷۵ درصد مشترکان خانگی با میانگین افزایش هزینه ماهانه هفت هزار تومان و حدود ۱۵ درصد دیگر با رقمی نزدیک ۲۲ هزار تومان مواجه خواهند شد.

برای مشترکان پرمصرف، هزینه‌ها با ضرایب بالاتر محاسبه می‌شود و خانوارهای واجد شرایط تحت پوشش کمیته امداد و بهزیستی نیز از پرداخت مؤلفه سوخت معاف هستند.

مهم‌ترین نکته مصوبه جدید این است که افزایش هزینه برق برای همه خانوارها یکسان نیست؛ میزان مصرف و الگوی اقلیمی تعیین می‌کند هر مشترک چه مبلغی پرداخت کند.

با این حال، افزایش هزینه قبوض تنها زمانی می‌تواند به بهبود شرایط صنعت برق کمک کند که منابع حاصل به‌صورت مؤثر صرف ارتقای راندمان نیروگاه‌ها، تأمین سوخت و توسعه زیرساخت‌های تولید شود.

برای مشترکان خانگی نیز مهم‌ترین موضوع در آبان ۱۴۰۵، بررسی جزئیات قبض و مقایسه مصرف واقعی با الگوی تعیین‌شده است؛ زیرا عبور از پله‌های مصرف می‌تواند هزینه برق را بیش از ارقام متوسط اعلام‌شده افزایش دهد.