دوگانگی در میزبانی فوتبال آسیا؛ چرا عربستان و کره جنوبی در دوحه بازی کردند اما تیمهای ایرانی از میزبانی محروم شدند؟
دیدار دوستانه تیمهای ملی عربستان و کره جنوبی روز جمعه ۲۲ آبان ۱۴۰۵، برابر با ۱۳ نوامبر ۲۰۲۶، در ورزشگاه جاسم بن حمد شهر الریان در نزدیکی دوحه برگزار شد؛ مسابقهای که با پیروزی ۳ بر ۲ عربستان به پایان رسید.
مهمترین موضوع این دیدار، فراتر از نتیجه مسابقه، محل برگزاری آن بود. براساس گزارش خبرگزاری رسمی یونهاپ در ۲۲ اکتبر، فدراسیون فوتبال کره جنوبی ابتدا قصد داشت مسابقه مقابل عربستان را در خاک این کشور برگزار کند، اما به دنبال حملات حوثیهای یمن به عربستان، محل برگزاری به قطر تغییر یافت.
این تغییر زمانی اهمیت بیشتری پیدا میکند که بدانیم وزارت خارجه کره جنوبی در ۱۱ اکتبر سطح هشدار سفر به عربستان را به درجه سه افزایش داده بود. این هشدار به شهروندان کرهای توصیه میکرد سفرهای غیرضروری به عربستان را لغو کنند یا به تعویق بیندازند.
بنابراین، ارتباط انتقال مسابقه با نگرانیهای امنیتی، صرفاً یک گمانهزنی رسانهای نیست و در گزارشهای معتبر کره جنوبی نیز تأیید شده است.
با این حال، درباره اینکه محل اولیه مسابقه دقیقاً ریاض یا جده بوده، روایتهای متفاوتی وجود دارد. گزارش تسنیم از جده نام برده، در حالی که برخی گزارشهای دیگر به ریاض اشاره کردهاند. منبع رسمی کرهای صرفاً برنامه اولیه برگزاری در عربستان را تأیید میکند.
بازی عربستان و کره جنوبی چرا در دوحه برگزار شد؟
برنامه نهایی مسابقات دوستانه آبان در قالب مجموعهای از چهار دیدار بینالمللی با حضور عربستان، قطر، کره جنوبی، استرالیا و ازبکستان تنظیم شد.
بر اساس اعلام خبرگزاری رسمی عربستان، تیم ملی این کشور قرار بود ۱۳ نوامبر با کره جنوبی و ۱۷ نوامبر با ازبکستان در قطر بازی کند. همزمان، کره جنوبی نیز مسابقه دوم خود را مقابل قطر برنامهریزی کرد.
به این ترتیب، نگرانی امنیتی یکی از عوامل مهم جابهجایی محل مسابقه بوده، اما برگزاری مجموعهای از دیدارهای دوستانه در دوحه نیز بخشی از ساختار اجرایی برنامه جدید محسوب میشود.
از سوی دیگر، مسابقات دوستانه ملی مستقیماً با همان مقررات میزبانی رقابتهای باشگاهی AFC اداره نمیشوند. بنابراین ادعای اینکه کنفدراسیون فوتبال آسیا از ارائه تضمین امنیتی به کره جنوبی خودداری کرده، در منابع رسمی بررسیشده تأیید نشده است.
با وجود این تفاوت حقوقی، تصمیم کره جنوبی یک واقعیت مهم را آشکار میکند: نگرانی درباره امنیت سفر و برگزاری مسابقه در منطقه، تنها به ایران محدود نیست.
سلب میزبانی استقلال، تراکتور و گلگهر؛ نمایندگان ایران کجا بازی میکنند؟
تفاوت شرایط میزبانی ایران و عربستان زمانی بیشتر مورد توجه قرار میگیرد که برنامه مسابقات باشگاهی آسیا بررسی شود.
در فصل ۲۰۲۶-۲۰۲۷ لیگ نخبگان آسیا، استقلال و تراکتور بهعنوان نمایندگان ایران حضور دارند، در حالی که گلگهر سیرجان در لیگ قهرمانان آسیا ۲ شرکت میکند.
با تصمیم کنفدراسیون فوتبال آسیا، تیمهای ایرانی امکان برگزاری مسابقات خانگی آسیایی در ورزشگاههای داخل کشور را ندارند و باید از ورزشگاههای مورد تأیید در کشورهای دیگر استفاده کنند.
استقلال ورزشگاه بینالمللی بصره عراق را برای مسابقات خانگی انتخاب کرده است. تراکتور نیز بازیهای خانگی خود را در عمان برگزار میکند و گلگهر برای میزبانی در سطح دوم لیگ قهرمانان آسیا، ورزشگاه حصار تاجیکستان را معرفی کرده است.
این شرایط باعث شده باشگاههای ایرانی بخشی از امتیاز میزبانی، از جمله حضور گسترده تماشاگران در ورزشگاه خانگی و آشنایی با زمین مسابقه را از دست بدهند.
در مقابل، بررسی برنامه رسمی لیگ نخبگان نشان میدهد مسابقات خانگی باشگاههایی مانند الهلال، الاتحاد و النصر عربستان همچنان در ورزشگاههای این کشور برنامهریزی شدهاند.
برای مثال، دیدار الاتحاد مقابل پاختاکور در ۲۳ نوامبر در ورزشگاه ملک عبدالله جده و مسابقه النصر مقابل السد در ۲۴ نوامبر در ورزشگاه دانشگاه ملک سعود ریاض قرار دارد.
این تفاوت در برنامه میزبانی، مبنایی واقعی برای طرح پرسش درباره معیارهای ارزیابی امنیتی AFC فراهم میکند.
سفر ۱۸ ساعته تراکتور به عمان؛ هزینه پنهان محرومیت از میزبانی
محرومیت از میزبانی در ایران، تنها به تغییر محل برگزاری مسابقه محدود نشده و مشکلات حملونقل نیز برای نمایندگان کشور ایجاد کرده است.
در مهرماه، کاروان تراکتور برای رسیدن به عمان با مشکلات قابل توجهی مواجه شد. خداداد عزیزی، سرپرست تیم، اعلام کرد سفر کاروان حدود ۱۸ ساعت طول کشیده است.
براساس گزارشهای منتشرشده، اعضای تیم ابتدا با هواپیما به نجف رفتند، سپس مسیر نجف تا بغداد را زمینی طی کردند و از آنجا با پرواز راهی مسقط شدند. بنابراین تمام مسیر زمینی نبود، اما سفر چندمرحلهای فشار بیشتری بر بازیکنان و اعضای کادر فنی وارد کرد.
فدراسیون فوتبال ایران نیز در اطلاعیهای اعلام کرد قطر با ورود پرواز اختصاصی استقلال موافقت کرده، اما عمان مجوز مشابهی برای تراکتور و گلگهر صادر نکرده است.
چنین شرایطی میتواند بر برنامه تمرینی، زمان استراحت، آمادگی جسمانی و هزینههای باشگاهها تأثیر بگذارد.
از سوی دیگر، باشگاهی که روی کاغذ میزبان محسوب میشود، همچنان مسئول بخشی از هزینههای اجرایی مسابقه در کشور ثالث است؛ موضوعی که فشار مالی بیشتری ایجاد میکند.
دوگانگی AFC در میزبانی ایران و عربستان؛ مقررات چه میگویند؟
مهمترین پرسش این است که کنفدراسیون فوتبال آسیا بر چه اساسی اجازه میدهد باشگاههای عربستانی در کشور خود میزبان باشند، اما نمایندگان ایران باید به کشورهای دیگر سفر کنند؟
براساس ماده ۱۴ مقررات لیگ نخبگان آسیا در فصل ۲۰۲۶-۲۰۲۷، دبیرخانه کل AFC اختیار دارد ورزشگاهی را که برای برگزاری مسابقه مناسب تشخیص نمیدهد، رد کند و از باشگاه بخواهد محل دیگری معرفی کند.
در صورت معرفی نشدن محل مناسب، کنفدراسیون حتی میتواند ورزشگاه بیطرف دیگری را برای برگزاری مسابقه تعیین کند. این مقررات همچنین مسئولیت برگزاری و هزینههای مسابقه را همچنان بر عهده باشگاه میزبان قرار میدهد.
بنابراین AFC از نظر مقررات اختیار تغییر محل مسابقات را دارد، اما موضوع مهم، چگونگی استفاده از این اختیار و معیارهای ارزیابی خطر است.
امنیت یک مسابقه ملی دوستانه، مسابقه رسمی باشگاهی و یک ورزشگاه مشخص ممکن است با روشهای متفاوتی بررسی شود. به همین دلیل، انتقال بازی عربستان و کره جنوبی به قطر بهتنهایی اثبات نمیکند AFC در تصمیمهای باشگاهی خود تبعیض اعمال کرده است.
با این حال، وقتی نگرانی امنیتی درباره عربستان در گزارشهای رسمی مطرح شده، مطالبه توضیح درباره تفاوت تصمیمهای میزبانی، قابل بررسی و منطقی است.
آیا نگرانی امنیتی کره جنوبی میتواند بر میزبانی عربستان تأثیر بگذارد؟
تصمیم کره جنوبی برای تغییر محل مسابقه با عربستان نشان میدهد ارزیابیهای امنیتی کشورهای مختلف ممکن است با برنامههای رسمی رقابتهای فوتبال تفاوت داشته باشد.
نهادهای مسئول در کره جنوبی به دلیل تحولات نظامی منطقه، محدودیتهای سفر به عربستان را افزایش دادند. در مقابل، برگزاری مسابقات باشگاهی در این کشور همچنان در برنامه AFC باقی مانده است.
از منظر مدیریت مسابقات، این تفاوت ضرورت بازبینی مستمر شرایط امنیتی را برجسته میکند؛ زیرا وضعیت یک کشور یا شهر ممکن است در فاصله چند هفته تغییر کند.
با این حال، برای بررسی منصفانه تصمیمها باید مشخص شود آیا شرایط امنیتی شهرهای مورد نظر، مسیرهای پروازی، دسترسی تیمهای خارجی و امکان تأمین امنیت ورزشگاهها با یک معیار واحد سنجیده شدهاند یا خیر.
انتشار اطلاعات روشن درباره این ارزیابیها میتواند به کاهش ابهامها و افزایش اعتماد باشگاههای عضو کمک کند.
جام ملتهای آسیا ۲۰۲۷ و نگرانی درباره امنیت میزبانی عربستان
بحث درباره امنیت میزبانی عربستان تنها به مسابقات دوستانه محدود نیست.
عربستان میزبان تعیینشده جام ملتهای آسیا ۲۰۲۷ است؛ مسابقاتی که طبق برنامه اولیه قرار بود در ژانویه و فوریه ۲۰۲۷ برگزار شود.
با این حال، تشدید تنشهای امنیتی باعث شده کنفدراسیون فوتبال آسیا زمان مسابقات را تغییر دهد. براساس گزارشهای منتشرشده در نوامبر ۲۰۲۶، این رقابتها به بازه ۲۳ دسامبر ۲۰۲۷ تا ۲۱ ژانویه ۲۰۲۸ موکول شدهاند.
این تغییر اهمیت بررسی مستمر شرایط میزبانی مسابقات بزرگ را نشان میدهد.
البته تعویق زمان برگزاری جام ملتها لزوماً به معنای سلب حق میزبانی عربستان نیست، همانطور که ادامه برگزاری مسابقات باشگاهی نیز به معنای نبود تمامی خطرات امنیتی نخواهد بود.
تصمیم نهایی درباره چنین موضوعاتی باید براساس ارزیابیهای اجرایی، امنیتی و مقررات مربوط اتخاذ شود.
فدراسیون فوتبال ایران چگونه میتواند به تصمیم AFC اعتراض کند؟
با توجه به شرایط موجود، یکی از مسیرهای قابل بررسی برای فدراسیون فوتبال ایران، درخواست رسمی برای دریافت توضیحات مستند درباره دلایل محرومیت باشگاههای ایرانی از میزبانی است.
ارائه اطلاعات مربوط به امکانات ورزشگاهها، مسیرهای پروازی، برنامههای امنیتی و توانایی تضمین حضور تیمهای میهمان میتواند بخشی از مستندات چنین درخواستی باشد.
همچنین فدراسیون ایران میتواند درخواست کند AFC وضعیت میزبانی کشورهای منطقه را براساس شاخصهای مشخص و قابل مقایسه بررسی کند.
اگر تصمیم به ادامه میزبانی در کشور ثالث باشد، موضوع کاهش هزینههای اضافی باشگاهها و تسهیل سفرهای خارجی نیز میتواند در مذاکرات با کنفدراسیون مطرح شود.
این اقدامات به معنای نادیده گرفتن مخاطرات امنیتی نیست؛ بلکه هدف آن ایجاد فرایندی شفاف برای تصمیمهایی است که پیامدهای ورزشی و اقتصادی قابل توجهی دارند.
آینده میزبانی فوتبال ایران؛ پرسش مهم از کنفدراسیون آسیا
انتقال دیدار عربستان و کره جنوبی به دوحه، در کنار ادامه میزبانی باشگاههای عربستانی در لیگ نخبگان، پرسشی جدی درباره شیوه تصمیمگیری کنفدراسیون فوتبال آسیا ایجاد کرده است.
از یک طرف، نگرانیهای امنیتی کره جنوبی درباره سفر به عربستان در گزارشهای رسمی ثبت شده است. از طرف دیگر، استقلال، تراکتور و گلگهر به دلیل ملاحظات امنیتی امکان بازی خانگی در ایران را ندارند.
این تفاوت بهتنهایی اثباتکننده برخورد تبعیضآمیز نیست، اما ضرورت ارائه توضیح شفاف درباره مبنای تصمیمها را افزایش میدهد.
مسئله اصلی این نیست که امنیت مسابقات نادیده گرفته شود؛ بلکه این است که معیارهای امنیتی باید روشن، مستند و برای تمامی اعضای کنفدراسیون قابل ارزیابی باشند.
در مجموع، ادامه محرومیت نمایندگان ایران از میزبانی در شرایطی که باشگاههای کشورهای دیگر منطقه همچنان مسابقات خود را در خانه برگزار میکنند، موضوعی است که میتواند با مطالبه توضیح رسمی و بررسی دوباره شرایط همراه شود.
پاسخ AFC به این پرسش که چرا محدودیتهای میزبانی برای باشگاههای ایرانی ادامه دارد و چه شرایطی برای بازگشت مسابقات به ورزشگاههای داخل کشور لازم است، میتواند نقش مهمی در تعیین آینده حضور نمایندگان ایران در رقابتهای آسیایی داشته باشد.