ماجرا از برگزاری کارگاه تخصصی صدور مجوز حرفه‌ای باشگاه‌ها در روز شنبه ۲۳ آبان ۱۴۰۵ آغاز شد؛ نشستی که با حضور مهدی تاج، مدیران فوتبال و مسئولان باشگاه‌ها در مرکز ملی فوتبال برگزار شد.
رئیس فدراسیون در این کارگاه بر ضرورت شفافیت مالی، کاهش وابستگی اقتصادی باشگاه‌ها و ارتقای استاندارد ورزشگاه‌های کشور تأکید کرد.
تاج همچنین اعلام کرد که ورزشگاه‌های ایران برای میزبانی از مسابقات مهم آسیایی باید به سطوح بالاتری از استانداردهای زیرساختی برسند. به گفته او، ورزشگاه پارس شیراز احتمالاً در سطح B قرار می‌گیرد و بیشتر ورزشگاه‌های دیگر در سطح C ارزیابی می‌شوند.
این سخنان با انتقاد تابناک مواجه شد. محور اصلی نقد این رسانه آن بود که مهدی تاج خود در بخش قابل‌توجهی از سال‌های گذشته در رأس مدیریت فوتبال ایران حضور داشته و باید درباره میزان تحقق برنامه‌هایی که اکنون اجرای آنها را ضروری می‌داند، توضیح دهد.
در پاسخ منسوب به روابط عمومی فدراسیون که تابناک منتشر کرده، بر سابقه پیگیری استانداردسازی و وجود گزارش‌ها و تصاویر آرشیوی تأکید شده است.
اختلاف اصلی میان دو طرف، انکار یا تأیید اصل اقدامات انجام‌شده نیست؛ بلکه بر سر میزان تحقق عملی وعده‌ها و مسئولیت مدیران در قبال نتایج آنها است.
مهدی تاج چند سال رئیس فدراسیون فوتبال بوده است؟
یکی از نکات مهم در بررسی انتقادهای مطرح‌شده، سابقه مدیریت مهدی تاج است.
تاج در اردیبهشت ۱۳۹۵ برای نخستین بار به ریاست فدراسیون فوتبال رسید و تا دی ۱۳۹۸ در این سمت فعالیت کرد. او پس از کناره‌گیری از ریاست، در شهریور ۱۴۰۱ دوباره به این سمت بازگشت و در انتخابات بعدی نیز ریاست فدراسیون را حفظ کرد.
بنابراین تعبیر ریاست پیوسته تاج در تمام ۱۰ سال گذشته دقیق نیست، اما او در بخش عمده این دوره مسئولیت مستقیم مدیریتی داشته و پیش از ریاست فدراسیون نیز در سازمان لیگ فعالیت کرده است.
از این منظر، بررسی عملکرد دوره‌های مدیریتی مختلف و میزان تحقق برنامه‌های زیرساختی می‌تواند تصویر روشن‌تری از مسئولیت هر بخش ارائه دهد.
البته استانداردسازی ورزشگاه‌ها تنها در اختیار فدراسیون فوتبال نیست و باشگاه‌ها، مالکان ورزشگاه‌ها، وزارت ورزش و دستگاه‌های اجرایی نیز در این فرآیند نقش دارند.
بااین‌حال، فدراسیون به‌عنوان نهاد تنظیم‌گر مسابقات و مسئول نظارت بر اجرای مقررات، باید درباره نحوه اعمال الزامات و نتیجه پیگیری‌های خود پاسخگو باشد.
وعده‌های تاج درباره گیت الکترونیکی و دوربین چهره‌زن چه شد؟
یکی از محورهای مهم انتقاد تابناک، سابقه وعده‌های مهدی تاج درباره ایمن‌سازی ورزشگاه‌ها و شناسایی تماشاگران متخلف است.
بررسی آرشیو اخبار نشان می‌دهد این موضوع تازگی ندارد.
در خرداد ۱۳۹۸، سازمان لیگ فوتبال ایران با انتشار اطلاعیه‌ای رسمی، فروش الکترونیکی بلیت، احراز هویت تماشاگران با کد ملی، شماره‌گذاری صندلی‌ها، نصب دوربین‌های مداربسته و تجهیز ورودی ورزشگاه‌ها به گیت‌های کنترل را از الزامات برگزاری مسابقات فصل آینده اعلام کرده بود.
چند سال بعد، در اردیبهشت ۱۴۰۴، تاج بار دیگر بر ضرورت اجرای بلیت‌فروشی الکترونیکی و نصب دوربین‌های شناسایی تأکید کرد.
او هشدار داد که در صورت فراهم نبودن این امکانات، ادامه برگزاری مسابقات لیگ به شکل موجود ممکن است با محدودیت مواجه شود.
تکرار چنین الزاماتی در فاصله چند سال، پرسش مهمی درباره میزان اجرای آنها ایجاد می‌کند.
آیا تمام ورزشگاه‌های لیگ برتر به سامانه یکپارچه بلیت‌فروشی مجهز شده‌اند؟ چند درصد صندلی‌ها به شکل واقعی و قابل کنترل شماره‌گذاری شده‌اند؟ و آیا سیستم‌های نظارتی توانسته‌اند در حوادث مهم به شناسایی عوامل تخلف کمک کنند؟
پاسخ دقیق به این پرسش‌ها نیازمند انتشار گزارش عملکرد ورزشگاه‌ها و نتایج ارزیابی‌های رسمی است.
ماجرای نابینا شدن هوادار پرسپولیس در بازی با تراکتور
یکی از تلخ‌ترین نمونه‌های مطرح‌شده در انتقادهای رسانه‌ای، حادثه دیدار پرسپولیس و تراکتور در لیگ بیست‌وچهارم است.
در این مسابقه که در بهمن ۱۴۰۳ در ورزشگاه آزادی برگزار شد، پرتاب اشیا میان سکوها به مصدومیت تعدادی از تماشاگران منجر شد.
محمدجواد عبده، هوادار پرسپولیس، بر اثر برخورد یک جسم به ناحیه صورت و چشم دچار آسیب شدید شد و بینایی یکی از چشمانش را از دست داد.
گزارش‌های بعدی نشان داد او برای پیگیری خسارت و دیه، از باشگاه‌های پرسپولیس و تراکتور شکایت کرده بود.
همچنین گزارش‌هایی درباره آسیب جدی یک هوادار نوجوان دیگر منتشر شد که اهمیت موضوع ایمنی تماشاگران را بیشتر نشان می‌داد.
این حادثه ضرورت اجرای مقررات پیشگیرانه، کنترل ورودی‌ها و شناسایی عوامل خشونت را برجسته کرد.
بااین‌حال، برای انتساب مسئولیت حقوقی به شخص یا نهاد مشخص باید به نتایج رسیدگی قضایی و گزارش‌های رسمی استناد کرد. در منابع بررسی‌شده، نتیجه قطعی شناسایی عامل مستقیم آسیب چشم این هوادار احراز نشد.
پرونده پاداش کارلوس کی‌روش؛ اختلاف ۱۰ و ۲۰ درصدی از کجا آمد؟
بخش دیگری از انتقاد تابناک به پرداخت پاداش کارلوس کی‌روش، سرمربی پیشین تیم ملی فوتبال ایران، پس از جام جهانی ۲۰۱۸ روسیه مربوط می‌شود.
این رسانه مدعی شده که بر اساس قرارداد، سهم کی‌روش از پاداش مربوط به جام جهانی ۱۰ درصد بوده، اما مبلغ پرداختی از این نسبت فراتر رفته است.
بررسی گزارش‌های منتشرشده در فروردین ۱۳۹۹ نشان می‌دهد این موضوع پیش‌تر نیز مطرح شده بود.
طبق گزارش رادیوفردا با استناد به اسناد مالی منتشرشده از فیفا، مبلغ یک میلیون و ۶۱۷ هزار دلار به‌عنوان پاداش کی‌روش از محل درآمد هشت میلیون دلاری تیم ملی در جام جهانی روسیه ثبت شده بود.
این مبلغ به‌تنهایی بیش از ۲۰ درصد رقم هشت میلیون دلاری است؛ درحالی‌که در گزارش‌های مربوط به قرارداد اولیه، سهم ۱۰ درصدی برای پاداش مربیگری مطرح شده بود.
بااین‌حال، دو موضوع باید از یکدیگر تفکیک شوند: نخست اینکه اسناد منتشرشده درباره میزان پرداخت چه نشان می‌دهند و دوم اینکه چه شخص یا نهادی اختیار قانونی تصویب این پرداخت‌ها را داشته است.
برای اثبات ادعای افزایش غیرمجاز پاداش یا پرداخت بدون تأیید هیئت‌رئیسه، بررسی قرارداد کامل، مصوبات احتمالی و اسناد تسویه ضروری است.
در نتیجه، وجود اختلاف میان درصد قراردادی گزارش‌شده و مبلغ ثبت‌شده، پرسشی مستند درباره شفافیت مالی ایجاد می‌کند؛ اما به‌تنهایی برای نتیجه‌گیری درباره تخلف شخصی کافی نیست.
قانون مطبوعات درباره پاسخ فدراسیون فوتبال چه می‌گوید؟
تابناک در گزارش انتقادی خود، نحوه انتشار پاسخ فدراسیون فوتبال را نیز مورد اعتراض قرار داده است.
بر اساس ماده ۲۳ قانون مطبوعات، شخص حقیقی یا حقوقی که نسبت به مطلب منتشرشده اعتراض دارد، می‌تواند در شرایط تعیین‌شده، پاسخ کتبی خود را برای همان نشریه ارسال کند.
این قانون همچنین شرایط درج پاسخ، مهلت ارسال و محدودیت حجم آن را مشخص کرده است.
البته صرف انتشار یک بیانیه از سوی فدراسیون در رسانه رسمی خود، به‌تنهایی اثبات‌کننده نقض قانون مطبوعات نیست.
برای بررسی ادعای تخلف باید مشخص شود آیا پاسخ رسمی با استناد به ماده ۲۳ به نشریه مربوط ارسال شده، چه شرایطی داشته و آیا الزام قانونی مشخصی رعایت نشده است یا خیر.
از منظر حرفه‌ای، انتشار توضیح مستند درباره موضوعات مورد انتقاد می‌تواند به روشن شدن اختلاف‌ها کمک کند؛ به‌ویژه زمانی که گزارش‌ها درباره هزینه‌های عمومی، حقوق تماشاگران یا عملکرد نهادهای ورزشی هستند.
عکس آندرانیک تیموریان و اشکان دژاگه در میان تصاویر دورریخته‌شده
در کنار بحث استانداردسازی ورزشگاه‌ها، انتشار تصاویر قدیمی ملی‌پوشان سابق فوتبال ایران حاشیه تازه‌ای ایجاد کرده است.
بر اساس گزارش‌های منتشرشده در روزهای ۲۳ و ۲۴ آبان، تصاویر چاپ‌شده تعدادی از بازیکنان سابق تیم ملی، از جمله آندرانیک تیموریان و اشکان دژاگه، در نزدیکی ساختمان سابق فدراسیون فوتبال در خیابان سئول مشاهده شده‌اند.
در گزارش تابناک به تصویری از تیموریان با پرچم ایران اشاره شده که روی زمین قرار گرفته است. گزارش‌های دیگری نیز از مشاهده تصاویر بازیکنان در میان اقلام دورریخته‌شده خبر داده‌اند.
این تصاویر پرسش‌هایی درباره نحوه جمع‌آوری و نگهداری یادگارهای ملی‌پوشان سابق ایجاد کرده‌اند.
بااین‌حال، تاکنون از اطلاعات بررسی‌شده نمی‌توان مشخص کرد چه کسی دستور جمع‌آوری تصاویر را داده و آیا این اقدام ارتباطی با اختلافات اخیر در کادر فنی تیم ملی داشته است یا خیر.
آیا کنار گذاشتن عکس تیموریان به اختلاف با قلعه‌نویی مربوط است؟
آندرانیک تیموریان، کاپیتان سابق تیم ملی و عضو پیشین کادر فنی، از چهره‌های شناخته‌شده فوتبال ایران است.
تابناک در گزارش خود به جدایی اخیر او از کادر فنی تیم ملی و اختلاف مطرح‌شده با امیر قلعه‌نویی اشاره کرده است.
هم‌زمانی انتشار تصویر جمع‌آوری‌شده تیموریان با اخبار مربوط به جدایی او، زمینه طرح گمانه‌زنی‌هایی درباره ارتباط این دو موضوع را فراهم کرده است.
بااین‌حال، هیچ سند مستقلی در منابع بررسی‌شده نشان نمی‌دهد جمع‌آوری تصویر تیموریان به دستور مشخصی برای برخورد با این مربی انجام شده است.
ممکن است جابه‌جایی ساختمان، تغییر دکوراسیون یا جمع‌آوری تجهیزات قدیمی در این موضوع نقش داشته باشد؛ احتمال‌هایی که بدون توضیح مسئولان مربوط قابل تأیید نیستند.
بنابراین مسئله قابل بررسی در حال حاضر، نحوه نگهداری و جمع‌آوری تصاویر ملی‌پوشان سابق و علت قرار گرفتن آنها در محل گزارش‌شده است.
فدراسیون فوتبال چگونه می‌تواند به انتقادها پاسخ دهد؟
اختلاف اخیر میان فدراسیون فوتبال و رسانه‌ها تنها به یک سخنرانی یا یک بیانیه محدود نمی‌شود.
موضوع اصلی، امکان ارزیابی عملکرد مدیریتی بر اساس شاخص‌های مشخص و اطلاعات قابل راستی‌آزمایی است.
برای مثال، انتشار گزارشی از تعداد ورزشگاه‌های استانداردشده، میزان پیشرفت نصب گیت‌های الکترونیکی، وضعیت سامانه‌های نظارتی و تعداد مسابقاتی که با محدودیت زیرساختی برگزار شده‌اند، می‌تواند به روشن‌تر شدن وضعیت کمک کند.
همچنین درباره پرونده‌های مالی قدیمی، انتشار اسناد قانونی و توضیح درباره سازوکار تصویب پرداخت‌ها می‌تواند اختلاف میان روایت‌های رسانه‌ای را کاهش دهد.
در موضوع تصاویر ملی‌پوشان سابق نیز اعلام زمان و دلیل جمع‌آوری عکس‌ها و مشخص شدن مسئولیت نگهداری آنها، راهی برای پاسخ به پرسش‌های ایجادشده است.
جمع‌بندی؛ از وعده‌های مهدی تاج تا ضرورت بررسی نتایج مدیریتی
انتقاد تازه تابناک از فدراسیون فوتبال، مجموعه‌ای از موضوعات قدیمی و جدید را دوباره در معرض توجه قرار داده است.
اظهارات مهدی تاج درباره استانداردسازی ورزشگاه‌ها در کارگاه ۲۳ آبان، با توجه به سابقه وعده‌های سال‌های ۱۳۹۸ و ۱۴۰۴، زمینه پرسش درباره میزان تحقق این برنامه‌ها را فراهم کرده است.
هم‌زمان، حادثه آسیب‌دیدگی هواداران در مسابقه پرسپولیس و تراکتور، ابهامات مالی مربوط به پاداش کی‌روش و انتشار تصاویر جمع‌آوری‌شده ملی‌پوشان سابق، موضوعات جداگانه‌ای هستند که هرکدام نیازمند بررسی مستندند.
در مجموع، پرسش اصلی درباره عملکرد فدراسیون فوتبال این است که چه میزان از برنامه‌های اعلام‌شده به نتیجه عملی رسیده و چه موانعی در مسیر اجرای کامل آنها وجود داشته است.
وجود آرشیو خبرها و تصاویر می‌تواند سابقه فعالیت یک مجموعه را نشان دهد، اما برای سنجش موفقیت سیاست‌های اجرایی، اطلاعات مربوط به نتایج، زمان‌بندی و میزان تحقق اهداف نیز ضروری است.
در شرایطی که کنفدراسیون فوتبال آسیا بر اجرای دقیق استانداردهای باشگاهی تأکید دارد، ارائه چنین اطلاعاتی می‌تواند هم به روشن شدن وضعیت مدیریت فوتبال ایران کمک کند و هم زمینه بررسی دقیق‌تر انتقادهای رسانه‌ای را فراهم سازد.
