جریمه ۱۲ میلیارد تومانی ۶ چهره فوتبال ایران جنجالی شد؛ از حکم نکونام تا محرومیت مدیران استقلال و پرسپولیس
موج تازه احکام قضایی فدراسیون فوتبال در آبان ۱۴۰۵، توجه رسانهها و فعالان فوتبال را به میزان جریمههای نقدی و شیوه برخورد با مصاحبهها و فعالیتهای رسانهای جلب کرده است.
بر اساس گزارش خبرگزاری فارس و اطلاعات منتشرشده در رسانههای ورزشی، شش مربی و مدیر فوتبال ایران هرکدام با حکم دو میلیارد تومانی روبهرو شدهاند.
مهدی تارتار، سرمربی پرسپولیس، و مهدی رحمتی، سرمربی گلگهر، از جمله مربیانی هستند که به دلیل اظهارنظرهای غیرفنی با این مجازات مواجه شدهاند.
پیمان حدادی، مدیرعامل پرسپولیس، و علی تاجرنیا، از مدیران ارشد استقلال، نیز در میان محکومان قرار دارند.
همچنین نام علی بابایی از باشگاه چادرملو اردکان و محمد حسننژاد، سخنگوی هیئتمدیره تراکتور، در فهرست گزارششده دیده میشود.
مجموع ریاضی این شش حکم به ۱۲ میلیارد تومان میرسد؛ رقمی قابل توجه که از افزایش هزینه مالی تخلفات رسانهای در فوتبال ایران حکایت دارد.
با این حال، این مبلغ به معنای وصول ۱۲ میلیارد تومان از افراد محکومشده نیست و باید نتیجه رسیدگیهای احتمالی در مرحله تجدیدنظر مشخص شود.
محرومیت مدیران رسانهای استقلال و پرسپولیس
احکام جدید تنها به جریمههای نقدی محدود نشده است.
طبق گزارشهای منتشرشده، پژمان ماندگاری و علیرضا اشرف، مدیران رسانهای استقلال و پرسپولیس، هرکدام به شش ماه محرومیت از همراهی تیمهای خود محکوم شدهاند.
سه ماه از این محرومیت تعلیقی اعلام شده است؛ به این معنا که اجرای بخش تعلیقی تابع شرایط تعیینشده در رأی خواهد بود.
همچنین در گزارش تسنیم از محکومیت علی بازگشا، سخنگو و مدیر روابط عمومی پرسپولیس، به ۲۰۰ میلیون تومان جریمه و شش ماه محرومیت با سه ماه تعلیق خبر داده شده است.
علی اینانلو، عضو هیئتمدیره پرسپولیس، نیز با حکم سه ماه محرومیت روبهرو شده است.
بخش مهمی از این احکام به فعالیت مدیران در فضای مجازی و انتشار مطالبی درباره باشگاههای رقیب مرتبط است.
این موضوع نشان میدهد نظارت ارکان قضایی فوتبال صرفاً به اتفاقات داخل زمین محدود نیست و فعالیت رسانهای مدیران و عوامل باشگاهها را نیز در بر میگیرد.
نقش کمیته اخلاق و کمیته انضباطی در صدور احکام چیست؟
یکی از نکات مهم در بررسی جریمههای تازه، تفاوت میان نهادهای قضایی فوتبال است.
کمیته انضباطی به تخلفات مرتبط با مسابقات، رفتار بازیکنان و عوامل تیمها و نقض مقررات انضباطی رسیدگی میکند.
در مقابل، کمیته اخلاق مسئول بررسی برخی رفتارهای مرتبط با اصول اخلاق حرفهای و تخلفات مشمول مقررات اخلاقی فوتبال است.
احکام اخیر مدیران رسانهای و شماری از مدیران باشگاهها در گزارش تسنیم به کمیته اخلاق نسبت داده شده است.
بنابراین، معرفی تمام پروندههای جدید بهعنوان آرای کمیته انضباطی دقیق نیست.
از سوی دیگر، نوع تخلف، مستند قانونی و مرجع صادرکننده رأی در تعیین مسیر اعتراض و بررسی دوباره اهمیت دارد.
برای ارزیابی کامل تناسب احکام نیز باید متن رأی، موارد اتهامی و دلایل تصمیمگیری مرجع قضایی در دسترس باشد.
جریمه پنج میلیاردی جواد نکونام؛ رأی نهایی چه شد؟
یکی از مهمترین نمونههای تاریخی جریمههای سنگین به خرداد ۱۴۰۳ و دوران سرمربیگری جواد نکونام در استقلال بازمیگردد.
کمیته انضباطی فدراسیون فوتبال در آن مقطع، نکونام را به دلیل دو نوبت مصاحبه علیه مسئولان رسمی مسابقات، به پرداخت پنج میلیارد تومان جریمه نقدی محکوم کرد.
در همان پرونده، سیدحسین حسینی و روزبه چشمی هرکدام با جریمه ۲۵۰ میلیون تومانی مواجه شدند.
همچنین باشگاه استقلال به پرداخت ۵۰۰ میلیون تومان جریمه محکوم شد.
مجموع احکام اولیه این پرونده به شش میلیارد تومان میرسید.
اما نکته مهمی که در مرور تاریخی این پرونده نباید نادیده گرفته شود، تغییر حکم نکونام در مرحله استیناف است.
کمیته استیناف فدراسیون فوتبال در مرداد ۱۴۰۳ جریمه پنج میلیارد تومانی این مربی را به چهار میلیارد تومان کاهش داد.
دلیل اعلامشده برای این اصلاح، مغایرت میزان جریمه اولیه با سقف پیشبینیشده در دستورالعمل مربوط بود.
به این ترتیب، پرونده نکونام نشان میدهد حتی احکام سنگین اولیه نیز ممکن است پس از بررسی حقوقی تغییر کنند.
عبدالله ویسی؛ جریمه دو میلیاردی چگونه به ۵۰ میلیون تومان رسید؟
پرونده عبدالله ویسی یکی دیگر از نمونههای مهم تغییر احکام مالی در فوتبال ایران است.
سرمربی وقت فولاد خوزستان در اردیبهشت ۱۴۰۳ پس از یک مصاحبه غیرفنی، با جریمه دو میلیارد تومانی مواجه شد.
این تصمیم در چارچوب دستورالعمل تازه برخورد با اظهارنظرهای جنجالی مطرح شده بود.
با این حال، حکم اولیه در ادامه کاهش پیدا کرد و رقم جریمه به ۵۰ میلیون تومان رسید.
این تغییر به معنای کاهش ۹۷.۵ درصدی نسبت به مبلغ اولیه است.
پرونده ویسی از این جهت اهمیت دارد که نشان میدهد میان رقم اعلامشده در آغاز رسیدگی و مجازات نهایی میتواند اختلاف زیادی وجود داشته باشد.
در نتیجه، درباره شش حکم دو میلیارد تومانی جدید نیز باید منتظر نتیجه فرآیند رسیدگی و اعتراض ماند.
ساکت الهامی، حسین بادامکی و حمیدرضا رجبی؛ دیگر جریمههای میلیاردی
در لیگ بیستوسوم، چند چهره دیگر فوتبال ایران نیز با احکام دو میلیارد تومانی روبهرو شدند.
ساکت الهامی، سرمربی وقت نساجی مازندران، حسین بادامکی، معاون وقت پرسپولیس، و حمیدرضا رجبی، مربی استقلال، از جمله افرادی بودند که در گزارشهای آن فصل نامشان در کنار جریمههای سنگین مطرح شد.
افزایش این احکام با اجرای دستورالعملهای جدید درباره مصاحبههای غیرفنی و اظهارنظر علیه عوامل رسمی مسابقات ارتباط داشت.
با این حال، برای مقایسه دقیق این پروندهها با جریمههای آبان ۱۴۰۵ باید وضعیت نهایی هر حکم نیز مشخص باشد.
صرف انتشار رقم دو میلیارد تومان در خبر اولیه، ثابت نمیکند همان مبلغ در پایان مراحل رسیدگی وصول شده است.
مجموع جریمههای لیگ بیستوسوم از ۸۰ میلیارد تومان گذشت
در خرداد ۱۴۰۳، خبرگزاری تسنیم گزارشی درباره مجموع جریمههای باشگاهها و عوامل لیگ برتر منتشر کرد.
طبق محاسبات این گزارش، ارزش احکام صادرشده تا زمان انتشار خبر، با احتساب مسابقات جام حذفی، به ۸۰ میلیارد و ۳۳۵ میلیون و ۳۰۰ هزار تومان رسیده بود.
این رقم یکی از مهمترین شواهد درباره گستردگی مجازاتهای مالی در فوتبال ایران محسوب میشود.
با این حال، یک تفاوت اساسی وجود دارد: مجموع احکام صادرشده لزوماً معادل درآمد واقعی فدراسیون از جرایم نیست.
ممکن است برخی احکام در مرحله استیناف کاهش پیدا کنند، لغو شوند یا هنوز وصول نشده باشند.
بنابراین، برای اعلام میزان درآمد قطعی حاصل از جرایم باید گزارش مالی مستقلی درباره مبالغ دریافتشده وجود داشته باشد.
به همین دلیل، عدد بیش از ۸۰ میلیارد تومان باید در جایگاه مجموع جریمههای گزارششده آن مقطع بررسی شود، نه درآمد قطعی و وصولشده.
سپاهان و پرسپولیس؛ پروندههای ۴۰ و ۱۰ میلیارد تومانی
در کنار جریمههای مربوط به مصاحبهها و رفتارهای رسانهای، پروندههای مرتبط با مقررات قراردادها نیز ارقام بزرگی را وارد فوتبال ایران کردند.
در لیگ بیستوسوم، باشگاه سپاهان با جریمه اولیه ۴۰ میلیارد تومانی و پرسپولیس با جریمه ۱۰ میلیارد تومانی مواجه شدند.
این احکام در ارتباط با دستورالعمل ناظر بر قراردادها صادر شده بودند و از نظر موضوع با جریمههای مصاحبه و فعالیت رسانهای تفاوت داشتند.
در نتیجه، نمیتوان تمام این ارقام را در یک گروه حقوقی قرار داد یا آنها را با معیار یکسان ارزیابی کرد.
پروندههای مرتبط با سقف قراردادها، تعهدات باشگاهها و قواعد ثبت قرارداد، ماهیتی متفاوت از تخلفات رفتاری مربیان و مدیران دارند.
با این حال، حضور ارقام چند ده میلیارد تومانی در این پروندهها نشان میدهد جریمههای مالی سنگین پیش از احکام اخیر نیز در ساختار مقرراتی فوتبال ایران مطرح بودهاند.
آیا جریمههای میلیاردی واقعاً بازدارنده هستند؟
یکی از پرسشهای اصلی پس از انتشار احکام تازه، میزان تأثیرگذاری آنها بر کاهش تنشهای فوتبال است.
هدف مجازاتهای انضباطی میتواند جلوگیری از تکرار تخلف، حفظ نظم مسابقات و حمایت از اعتبار رقابتها باشد.
اما افزایش مبلغ جریمه بهتنهایی تضمین نمیکند رفتارهای حاشیهساز کاهش پیدا کنند.
در سالهای گذشته، با وجود صدور احکام میلیاردی، اختلافهای رسانهای میان مربیان، مدیران و باشگاهها ادامه داشته است.
البته این تداوم بهخودیخود ثابت نمیکند جریمهها هیچ اثر بازدارندهای ندارند.
برای بررسی علمی این موضوع باید تعداد تخلفات، میزان تکرار آنها، وضعیت اجرای احکام و رفتار افراد پس از صدور رأی در دورههای مختلف مقایسه شود.
همچنین شفافیت درباره مبنای تعیین مبالغ و تناسب مجازات با نوع تخلف، میتواند بر برداشت فعالان فوتبال از عادلانه بودن احکام تأثیر بگذارد.
اعتراض به جریمههای دو میلیاردی؛ آیا احکام کاهش مییابند؟
طبق گزارشهای منتشرشده، احکام جدید قابلیت تجدیدنظرخواهی دارند.
این مسئله به افراد محکومشده امکان میدهد در چارچوب مقررات مربوط، نسبت به تصمیم صادرشده اعتراض کنند.
با این حال، نتیجه اعتراض از پیش مشخص نیست.
ممکن است مرجع رسیدگی حکم اولیه را تأیید کند، بخشی از آن را تغییر دهد یا متناسب با مستندات پرونده تصمیم دیگری بگیرد.
پروندههای نکونام و ویسی نشان میدهند کاهش جریمه در فوتبال ایران سابقه دارد، اما این سابقه به معنای کاهش قطعی احکام اخیر نیست.
تا زمان انتشار آرای نهایی، رقم ۱۲ میلیارد تومان باید مجموع جریمههای اولیه گزارششده تلقی شود.
جمعبندی؛ فوتبال ایران با موج تازه احکام میلیاردی روبهرو شد
انتشار خبر محکومیت شش چهره فوتبال ایران به مجموع ۱۲ میلیارد تومان جریمه، بار دیگر توجهها را به سیاست برخورد با اظهارنظرهای جنجالی و فعالیتهای رسانهای جلب کرده است.
در کنار این احکام، محرومیت مدیران رسانهای استقلال و پرسپولیس نیز بر ابعاد پرونده افزوده است.
با این حال، بررسی سوابق تاریخی نشان میدهد جریمههای میلیاردی اتفاق تازهای نیستند.
از حکم پنج میلیارد تومانی اولیه جواد نکونام که در استیناف به چهار میلیارد کاهش یافت تا جریمه دو میلیارد تومانی عبدالله ویسی که به ۵۰ میلیون تومان رسید، پروندههای گذشته اهمیت رسیدگی نهایی را نشان میدهند.
نکته اصلی این است که سنگین بودن مبلغ جریمه، بهتنهایی نشاندهنده قطعی بودن رأی یا اثربخشی آن در کاهش حاشیههای فوتبال نیست.
اکنون باید دید رسیدگی به اعتراضهای احتمالی چه نتیجهای خواهد داشت و ارکان قضایی فدراسیون فوتبال چگونه درباره مبانی این احکام و تناسب آنها با تخلفات گزارششده اطلاعرسانی میکنند.