تاریخسازی بیرانوند در فوتبال آسیا؛ دروازهبان ایرانی مرد سال ۲۰۲۶ شد/ شب طلایی ایران با درخشش مرضیه جعفری
سیامین دوره مراسم سالانه جوایز کنفدراسیون فوتبال آسیا، عصر پنجشنبه ۲۸ آبان ۱۴۰۵، برابر با ۱۹ نوامبر ۲۰۲۶، در سالن تئاتر آکسرا کینگ پاور شهر بانکوک برگزار شد.
مهمترین اتفاق این مراسم برای فوتبال ایران، انتخاب علیرضا بیرانوند بهعنوان بهترین بازیکن مرد سال آسیا بود؛ افتخاری که نام این دروازهبان را در کنار بزرگان تاریخ فوتبال ایران قرار داد.
بیرانوند برای دریافت این جایزه با سالم الدوسری، کاپیتان الهلال عربستان، و فراس البریکان، مهاجم الاهلی، رقابت میکرد.
الدوسری پیشتر دو بار در سالهای ۲۰۲۲ و ۲۰۲۵ عنوان مرد سال آسیا را به دست آورده بود و در صورت پیروزی در مراسم امسال، میتوانست به نخستین بازیکن مرد با سه جایزه انفرادی AFC تبدیل شود.
فراس البریکان نیز با توجه به عملکردش در لیگ نخبگان آسیا و نقش مؤثر در موفقیت الاهلی، یکی از نامزدهای جدی این جایزه محسوب میشد.
با این حال، در نهایت نام علیرضا بیرانوند بهعنوان برنده اعلام شد تا یکی از مهمترین افتخارات فردی فوتبال ایران در سالهای اخیر رقم بخورد.
اولین دروازهبان برنده جایزه مرد سال آسیا
موفقیت بیرانوند تنها به شکستن طلسم طولانی فوتبال ایران محدود نمیشود؛ زیرا او براساس سوابق این جایزه، نخستین دروازهبانی است که عنوان بهترین بازیکن مرد سال آسیا را کسب میکند.
کنفدراسیون فوتبال آسیا در معرفی نامزدهای امسال تأکید کرده بود که بیرانوند پس از محمد الدعایه عربستانی در سال ۱۹۹۶، تنها دروازهبانی است که به جمع نامزدهای نهایی این جایزه راه یافته است.
بیرانوند پیشتر نیز در سال ۲۰۱۹ نامزد دریافت جایزه مرد سال آسیا شده بود، اما در آن دوره اکرم عفیف از قطر عنوان بهترین بازیکن را به دست آورد.
اکنون دروازهبان ایرانی در دومین تجربه حضور در فهرست نهایی، موفق شد جایزه را تصاحب کند.
این اتفاق از آن جهت اهمیت دارد که جوایز انفرادی فوتبال معمولاً بیش از دروازهبانان به بازیکنان هجومی میرسند؛ بازیکنانی که به دلیل گلزنی و خلق موقعیت، بیشتر در معرض توجه قرار دارند.
انتخاب بیرانوند نشان میدهد عملکرد یک دروازهبان در مسابقات بزرگ نیز میتواند در ارزیابی نهایی کنفدراسیون فوتبال آسیا نقش تعیینکنندهای داشته باشد.
پایان انتظار ۲۲ ساله فوتبال ایران برای مرد سال آسیا
آخرین فوتبالیست ایرانی که پیش از بیرانوند جایزه بهترین بازیکن مرد سال آسیا را دریافت کرده بود، علی کریمی در سال ۲۰۰۴ بود.
فوتبال ایران پیش از آن نیز با بازیکنانی مانند خداداد عزیزی، علی دایی و مهدی مهدویکیا موفق به کسب این عنوان شده بود.
با این حال، پس از موفقیت علی کریمی، فوتبال ایران برای بیش از دو دهه از دستیابی دوباره به این جایزه بازماند.
در این مدت، بازیکنان کشورهای مختلف آسیایی، از جمله قطر، عربستان و ژاپن، در جمع برندگان قرار گرفتند.
اکنون بیرانوند توانسته این فاصله طولانی را پایان دهد و نام خود را به فهرست بازیکنان ایرانی صاحب معتبرترین جایزه فردی فوتبال قاره اضافه کند.
اهمیت این موفقیت برای باشگاه تراکتور نیز قابل توجه است؛ زیرا بیرانوند در فهرست رسمی نامزدهای AFC با نام این باشگاه معرفی شده بود.
نقش جام جهانی ۲۰۲۶ در انتخاب بیرانوند
یکی از مهمترین عوامل نامزدی علیرضا بیرانوند، عملکرد او در جام جهانی ۲۰۲۶ بود.
کنفدراسیون فوتبال آسیا در معرفی این دروازهبان، به نمایش او مقابل بلژیک اشاره کرده بود؛ مسابقهای که با تساوی بدون گل پایان یافت و بیرانوند با ثبت هفت مهار و کسب عنوان بهترین بازیکن زمین، عملکرد قابل توجهی داشت.
در کنار مسابقات ملی، حضور او در ترکیب تراکتور و عملکرد این تیم در رقابتهای آسیایی نیز بخشی از کارنامه مورد ارزیابی را تشکیل میداد.
AFC اعلام کرده بود که معیار بررسی نامزدهای امسال، عملکرد آنها در فاصله اوت ۲۰۲۵ تا ژوئیه ۲۰۲۶ بوده است.
بنابراین، انتخاب بیرانوند براساس مجموعهای از عملکردهای ملی و باشگاهی در دوره مشخص انجام شده، نه صرفاً یک مسابقه یا یک تورنمنت.
این افتخار میتواند جایگاه او را در تاریخ فوتبال ملی ایران تقویت کند و توجه بیشتری را به عملکرد دروازهبانان ایرانی در رقابتهای بینالمللی جلب کند.
مرضیه جعفری برای دومین سال متوالی بهترین مربی زن آسیا شد
دومین اتفاق مهم مراسم بانکوک برای فوتبال ایران، انتخاب دوباره مرضیه جعفری بهعنوان بهترین مربی زن سال آسیا بود.
جعفری که هدایت تیم فوتبال زنان خاتون بم و تیم ملی زنان ایران را بر عهده دارد، در رقابت با ما ژیائوژو، سرمربی تیم زیر ۱۷ سال دختران چین، و پارک یون جئونگ، سرمربی تیم زیر ۲۰ سال زنان کره جنوبی، موفق شد جایزه را به دست آورد.
او سال گذشته نیز همین عنوان را کسب کرده بود و اکنون دومین جایزه متوالی خود را دریافت کرده است.
این موفقیت نشاندهنده استمرار حضور یک مربی ایرانی در بالاترین سطح جوایز انفرادی فوتبال زنان آسیاست.
جعفری طی سالهای گذشته با تیم خاتون بم دستاوردهای مهمی در فوتبال باشگاهی زنان ایران داشته و از چهرههای تأثیرگذار در توسعه این رشته محسوب میشود.
با این حال، اهمیت جایزه او فراتر از یک موفقیت فردی است. انتخاب دوباره یک مربی ایرانی در سطح قاره میتواند توجه بیشتری را به ظرفیتهای فنی فوتبال زنان کشور جلب کند.
ناکامی طیبی و احمدعباسی؛ بهترین بازیکن فوتسال آسیا به تایلند رسید
در بخش بهترین بازیکن فوتسال سال آسیا، فوتبال ایران دو نماینده داشت، اما هیچکدام موفق به دریافت جایزه نشدند.
حسین طیبی و سعید احمدعباسی، دو ملیپوش مطرح فوتسال ایران، در کنار محمد عثمان موسی از تایلند سه نامزد نهایی این بخش بودند.
در نهایت، محمد عثمان موسی، بازیکن تیم ملی تایلند و باشگاه جیمبی کارتاخنای اسپانیا، بهعنوان بهترین بازیکن فوتسال آسیا در سال ۲۰۲۶ انتخاب شد.
این نتیجه در شرایطی رقم خورد که سعید احمدعباسی در جام ملتهای فوتسال آسیا ۲۰۲۶ عنوان ارزشمندترین بازیکن رقابتها را به دست آورده بود.
همچنین حسین طیبی با سابقه طولانی حضور در مسابقات ملی و باشگاهی اروپا، از شناختهشدهترین بازیکنان فوتسال قاره محسوب میشود.
با وجود از دست رفتن جایزه، حضور همزمان دو بازیکن ایرانی در جمع سه نامزد نهایی همچنان نشاندهنده جایگاه فوتسال ایران در سطح آسیاست.
ژاپن جایزه فوتبال پایه را از ایران گرفت
فدراسیون فوتبال ایران نیز در بخش جایزه ویژه رئیس کنفدراسیون فوتبال آسیا برای توسعه فوتبال پایه یا گراسروت نامزد شده بود.
در این بخش، ایران با فدراسیونهای فوتبال ژاپن و استرالیا رقابت داشت، اما جایزه نهایی به ژاپن رسید.
جایزه فوتبال پایه از آن جهت اهمیت دارد که به برنامههای توسعه مشارکت عمومی، آموزش کودکان و گسترش فعالیتهای فوتبال در ردههای سنی پایین توجه میکند.
موفقیت ژاپن در این بخش بار دیگر اهمیت سرمایهگذاری بلندمدت در فوتبال پایه را برجسته کرد.
برای فوتبال ایران، نامزدی در چنین بخشی میتواند فرصتی برای ارزیابی برنامههای موجود و مقایسه آنها با تجربه کشورهای موفق آسیایی باشد.
البته نتیجه یک جایزه بهتنهایی معیار کاملی برای سنجش تمام ظرفیتهای فوتبال پایه کشورها نیست، اما میتواند نشانهای از میزان توجه نهادهای بینالمللی به برنامههای توسعهای باشد.
سایر برندگان مراسم بهترینهای فوتبال آسیا ۲۰۲۶
در بخش بهترین مربی مرد، گو کورودا از ژاپن به دلیل عملکرد خود در تیم ماچیدا زلویا عنوان بهترین مربی سال آسیا را کسب کرد.
کیم کیونگ یونگ، بازیکن تیم ملی زنان کره شمالی، نیز جایزه بهترین بازیکن زن سال را دریافت کرد.
در بخش بهترین بازیکن بینالمللی مرد آسیا، لی کانگ این از کره جنوبی انتخاب شد؛ بازیکنی که در رقابت با آیاسه اوئدا از ژاپن و هوانگ اینبئوم از کره جنوبی قرار داشت.
همچنین ریونوسوکه ساتو، بازیکن ژاپنی والنسیا، عنوان بهترین بازیکن جوان مرد آسیا را به دست آورد.
در بخش جوایز فدراسیونهای ملی نیز بنگلادش در سطح یاقوت، هند در سطح طلایی، تایلند در سطح الماس و ژاپن در سطح پلاتینیوم برگزیده شدند.
جایزه الماس آسیا به لیم کیا تانگ، رئیس فقید و پیشین فدراسیون فوتبال سنگاپور، تعلق گرفت و