خبر مهم برای معلمان شاغل و بازنشسته؛ افزایش ۱۰۰ درصدی اضافهتدریس فرهنگیان / زمان پرداخت مطالبات اعلام شد
تأمین نیروی انسانی موردنیاز مدارس یکی از مهمترین چالشهای وزارت آموزشوپرورش در سالهای اخیر بوده است. تفاوت تعداد دانشآموزان در مناطق مختلف، بازنشستگی فرهنگیان و تغییر نیاز مدارس به نیروهای آموزشی، ضرورت استفاده از راهکارهای منعطف برای مدیریت کمبود معلم را افزایش داده است.
در همین راستا، علی فرهادی در گفتوگویی که ۲۴ آبان ۱۴۰۵ منتشر شد، از تصویب افزایش ۱۰۰ درصدی نرخ اضافهتدریس معلمان شاغل و بازنشسته در شورای حقوق و دستمزد خبر داد.
به گفته سخنگوی وزارت آموزشوپرورش، پایین بودن نرخ اضافهتدریس در گذشته موجب شده بود فرهنگیان انگیزه کافی برای پذیرش ساعات آموزشی بیشتر نداشته باشند.
اکنون وزارت آموزشوپرورش تلاش دارد با دو برابر کردن نرخ این حقالزحمه، زمینه استفاده گستردهتر از ظرفیت معلمان فعلی و بازنشستگان فرهنگی را فراهم کند.
این تصمیم میتواند علاوه بر بهبود دریافتی معلمان مشمول، امکان تأمین نیروی آموزشی مدارس را در دورههایی که با کمبود موقت معلم مواجه هستند، افزایش دهد.
افزایش اضافهتدریس شامل کدام معلمان و بازنشستگان میشود؟
یکی از مهمترین پرسشهای فرهنگیان پس از انتشار این خبر، شرایط برخورداری از افزایش جدید حق اضافهتدریس است.
بر اساس توضیحات سخنگوی وزارت آموزشوپرورش، این مصوبه شامل معلمان شاغلی میشود که علاوه بر ساعات موظف خود، مسئولیت تدریس ساعات بیشتری را بر عهده میگیرند. معلمان بازنشستهای که برای جبران کمبود نیروی انسانی با مدارس همکاری میکنند نیز مشمول افزایش نرخ خواهند شد.
بنابراین، صرف شاغل یا بازنشسته بودن در آموزشوپرورش به معنای دریافت مبلغ اضافی نیست و میزان دریافتی افراد به تعداد ساعات اضافهتدریس ثبتشده و تأییدشده بستگی دارد.
این موضوع بهویژه برای بازنشستگان فرهنگی اهمیت دارد؛ زیرا افزایش اعلامشده مربوط به حقالزحمه تدریس مجدد است و ارتباط مستقیمی با میزان حقوق بازنشستگی آنها ندارد.
مبلغ اضافهتدریس معلمان در سال ۱۴۰۵ چقدر افزایش مییابد؟
با تصویب افزایش ۱۰۰ درصدی نرخ اضافهتدریس، مبلغ دریافتی فرهنگیان بابت تعداد مشخصی از ساعات تدریس اضافی، در صورت ثابت ماندن سایر شرایط محاسبه، دو برابر خواهد شد.
برای مثال، معلمی که پیش از اجرای مصوبه ماهانه سه میلیون تومان بابت اضافهتدریس دریافت میکرد، در صورت ثابت ماندن تعداد ساعات تدریس، میتواند شش میلیون تومان بابت همین فعالیت دریافت کند.
با وجود این، نرخ دقیق ساعتی اضافهتدریس و جزئیات شیوه محاسبه آن برای گروههای مختلف فرهنگیان در گزارشهای رسمی بررسیشده مشخص نشده است.
به همین دلیل، اعلام یک مبلغ ثابت برای تمام معلمان شاغل و بازنشسته امکانپذیر نیست و فرهنگیان باید جزئیات دریافتی خود را براساس دستورالعملهای اجرایی و ساعات تدریس تأییدشده بررسی کنند.
زمان واریز اضافهتدریس معلمان؛ پرداخت در پایان هر ماه
یکی دیگر از نکات مهم مصوبه جدید، تغییر زمان پرداخت مطالبات فرهنگیان است.
علی فرهادی اعلام کرده است که حق اضافهتدریس معلمان شاغل و بازنشسته در پایان هر ماه پرداخت خواهد شد تا فرهنگیان برای دریافت دستمزد فعالیتهای آموزشی خود با تأخیر مواجه نشوند.
در سالهای گذشته، تأخیر در پرداخت مطالبات فرهنگیان یکی از عوامل کاهش انگیزه معلمان برای پذیرش ساعات تدریس بیشتر بود.
در شرایط تورمی، تأخیر چندماهه در پرداخت حقالزحمه میتواند قدرت خرید واقعی دریافتی معلمان را کاهش دهد؛ حتی اگر مبلغ اسمی مطالبات بدون تغییر باقی بماند.
از این منظر، پرداخت منظم و ماهانه اضافهتدریس به اندازه افزایش نرخ آن اهمیت دارد.
البته اجرای کامل این برنامه مستلزم تخصیص بهموقع اعتبارات، ثبت دقیق ساعات تدریس و هماهنگی واحدهای مالی آموزشوپرورش در استانهای مختلف خواهد بود.
افزایش حق اضافهتدریس معلمان از چه زمانی اجرا میشود؟
برخی گزارشهای منتشرشده از آغاز اجرای مصوبه افزایش نرخ اضافهتدریس از ابتدای مهرماه ۱۴۰۵ حکایت دارند.
با این حال، جزئیات مربوط به تاریخ دقیق اجرای مصوبه و نحوه محاسبه احتمالی مابهالتفاوت ماههای گذشته در متن اصلی گفتوگوی سخنگوی وزارت آموزشوپرورش بهصراحت مشخص نشده است.
بنابراین، اعلام زمان قطعی پرداخت مابهالتفاوت اضافهتدریس مهر و آبان نیازمند انتشار بخشنامه اجرایی یا اطلاعیه رسمی وزارت آموزشوپرورش خواهد بود.
چرا آموزشوپرورش به دنبال استفاده بیشتر از معلمان بازنشسته است؟
تغییر جمعیت دانشآموزی و توزیع نامتوازن نیروی انسانی باعث شده است نیاز مدارس به معلم در مناطق مختلف و مقاطع زمانی متفاوت، یکسان نباشد.
ممکن است آموزشوپرورش در یک منطقه با کمبود معلم ابتدایی یا دبیر یک درس تخصصی مواجه باشد، اما همین نیاز در سالهای آینده کاهش پیدا کند.
در چنین شرایطی، استخدام دائمی برای پاسخگویی به تمام نیازهای موقت میتواند تعهدات مالی بلندمدتی برای دولت ایجاد کند.
استفاده از ظرفیت معلمان بازنشسته و افزایش ساعات تدریس معلمان شاغل، امکان مدیریت منعطفتر نیروی انسانی را فراهم میکند.
با این حال، تکیه بیش از اندازه بر اضافهتدریس نیز ممکن است موجب افزایش فشار کاری، خستگی معلمان و کاهش فرصت آمادهسازی محتوای آموزشی شود. به همین دلیل، این سیاست باید در کنار برنامه جذب و تربیت معلمان جدید دنبال شود.
ماجرای ۲۴ هزار ردیف استخدامی آموزشوپرورش چه شد؟
سخنگوی وزارت آموزشوپرورش در تشریح وضعیت نیروی انسانی اعلام کرده است که این وزارتخانه برای سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۵ حدود ۲۴ هزار ردیف استخدامی دریافت کرده بود، اما برگزاری آزمون استخدامی به دلیل شرایط جنگی محقق نشد.
به گفته فرهادی، مدیریت ظرفیت نیروهای موجود و اجرای مصوبات انگیزشی به تأمین معلمان موردنیاز مدارس در آغاز سال تحصیلی جاری کمک کرده است.
با وجود این، افزایش نرخ اضافهتدریس نمیتواند بهتنهایی جایگزین برنامه بلندمدت جذب نیروی انسانی شود.
بازنشستگی سالانه فرهنگیان، ضرورت تربیت معلمان متخصص و نیاز مناطق محروم به نیروهای آموزشی پایدار، همچنان برنامهریزی برای استخدام و توزیع مناسب معلمان را ضروری میکند.
افزایش ۴۶ درصدی بودجه آموزشوپرورش در سال ۱۴۰۵
اجرای مصوبات مالی جدید برای فرهنگیان در شرایطی دنبال میشود که به گفته سخنگوی وزارت آموزشوپرورش، بودجه این وزارتخانه در سال ۱۴۰۵ نسبت به سال گذشته حدود ۴۶ درصد افزایش یافته است.
رشد اعتبارات میتواند زمینه تأمین منابع لازم برای پرداخت مطالبات معلمان را فراهم کند، اما افزایش اسمی بودجه الزاماً به معنای افزایش متناسب قدرت خرید وزارتخانه نیست.
هزینههای جاری مدارس، حقوق کارکنان، تعمیر و تجهیز فضاهای آموزشی و افزایش هزینه خدمات از جمله عواملی هستند که بر میزان اثربخشی اعتبارات جدید تأثیر میگذارند.
بنابراین، استمرار پرداخت ماهانه اضافهتدریس به میزان تخصیص واقعی بودجه و اولویتبندی هزینهها وابسته خواهد بود.
خبر دیگر برای فرهنگیان؛ فوقالعاده چهار میلیون تومانی معلمان مناطق محروم
در کنار افزایش نرخ اضافهتدریس، وزارت آموزشوپرورش از مصوبات دیگری برای تقویت انگیزه فرهنگیان نیز خبر داده است.
براساس اعلام فرهادی، برای معلمان شاغل در ۴۰ هزار نقطه محروم کشور، فوقالعاده ماهانه چهار میلیون تومانی در نظر گرفته شده است.
همچنین برای فرهنگیانی که با وجود احراز شرایط بازنشستگی به خدمت ادامه میدهند، مشوق مالی معادل یک ماه حقوق در مناطق عادی و یک ماه و نیم حقوق در مناطق محروم پیشبینی شده است.
این مصوبات مستقل از افزایش نرخ اضافهتدریس هستند و هرکدام شرایط برخورداری متفاوتی دارند.
افزایش اضافهتدریس چه تأثیری بر کیفیت آموزش مدارس دارد؟
دو برابر شدن نرخ اضافهتدریس میتواند تمایل معلمان باتجربه برای ادامه همکاری با مدارس را افزایش دهد و از اختلال در برگزاری کلاسهای درس جلوگیری کند.
با این حال، کیفیت آموزش تنها به تعداد معلمان حاضر در مدارس وابسته نیست. تناسب ساعات کاری، تخصص معلم، امکانات آموزشی و تعداد دانشآموزان هر کلاس نیز در کیفیت یادگیری نقش دارند.
اگر افزایش اضافهتدریس با مدیریت اصولی ساعات کاری همراه باشد، میتواند به کاهش کمبود نیروی انسانی کمک کند. در مقابل، استفاده بیش از ظرفیت از معلمان ممکن است در بلندمدت پیامدهای نامطلوبی برای کیفیت آموزش داشته باشد.
در مجموع، افزایش ۱۰۰ درصدی نرخ اضافهتدریس معلمان شاغل و بازنشسته و پرداخت ماهانه مطالبات، از مهمترین تصمیمات مالی آموزشوپرورش برای مدیریت نیروی انسانی در سال ۱۴۰۵ محسوب میشود. اکنون اجرای دقیق مصوبه، تأمین مستمر اعتبارات و اعلام شفاف جزئیات محاسبه حقالزحمه، مهمترین مطالبات فرهنگیان خواهد بود.