قیمت خرید تضمینی گندم به ۱۰۰ هزار تومان میرسد؟ مطالبه جدید گندمکاران و هشدار درباره کاهش تولید
تعیین نرخ خرید تضمینی گندم به یکی از مهمترین چالشهای بخش کشاورزی در ماههای اخیر تبدیل شده است. با وجود برگزاری جلسات متعدد شورای قیمتگذاری محصولات اساسی کشاورزی، هنوز توافق نهایی میان نمایندگان دولت و تشکلهای کشاورزی حاصل نشده است.
علیقلی ایمانی با اشاره به افزایش هزینههای تولید اعلام کرده است که پیشنهاد قبلی گندمکاران برای فروش هر کیلوگرم گندم ۸۵ هزار تومان بود، اما اکنون کشاورزان خواستار تعیین نرخ ۱۰۰ هزار تومانی هستند.
پیشتر عطاالله هاشمی، رئیس بنیاد ملی گندمکاران، نیز از اختلاف نظر میان نمایندگان کشاورزان و دستگاههای اقتصادی دولت درباره نرخ پیشنهادی ۸۵ هزار تومانی خبر داده بود. به گفته او، نمایندگان وزارت اقتصاد و سازمان برنامه و بودجه بر نرخ ۶۰ هزار تومانی تأکید داشتند.
بررسی آخرین اخبار تا شنبه ۳۰ آبان ۱۴۰۵ نشان میدهد هنوز نرخ نهایی خرید تضمینی گندم برای سال زراعی جدید ابلاغ نشده است. بنابراین رقم ۱۰۰ هزار تومان فعلاً مطالبه مطرحشده از سوی کشاورزان محسوب میشود، نه قیمت مصوب دولت.
چرا ۱۴۷۱ تومان از مطالبات گندمکاران کسر شد؟
یکی از محورهای اصلی اعتراض گندمکاران، نحوه تسویه مطالبات مربوط به محصول تحویلی در سال جاری است. ایمانی اعلام کرده است که پس از حدود هفت ماه انتظار، به ازای هر کیلوگرم گندم تحویلی، هزار و ۴۷۱ تومان و پنج ریال بابت بیمه و کیفیت محصول از مطالبات کشاورزان کسر شده است.
به گفته این مقام صنفی در گفتوگو با خبرگزاری تسنیم، مجموع کسورات از مطالبات گندمکاران به بیش از ۱۲ هزار میلیارد تومان میرسد. وی همچنین از مراجعه برخی کشاورزان به مراجع قضایی و دیوان عدالت اداری برای پیگیری حقوق خود خبر داده است.
بر اساس مصوبه شورای قیمتگذاری برای سال زراعی ۱۴۰۴–۱۴۰۵، منابع موردنیاز برای پرداخت سهم کشاورزان از حق بیمه پایه گندم آبی و دیم باید مستقل از قیمت مصوب گندم، توسط دولت تأمین شود.
از این رو، نحوه محاسبه کسورات و مسئولیت پرداخت حق بیمه به یکی از مهمترین مسائل مورد اختلاف میان کشاورزان و دستگاههای اجرایی تبدیل شده است.
اعتراض گندمکاران به نحوه تعیین کیفیت گندم
موضوع کیفیت گندم نیز از دیگر محورهای اختلاف میان تولیدکنندگان و دولت است. ایمانی معتقد است در مراکز خرید، شاخصهایی مانند رطوبت، آلودگی و بیماری محصول مورد بررسی قرار گرفته، اما تجهیزات لازم برای ارزیابی کامل کیفیت گندم در دسترس نبوده است.
وی همچنین در گفتوگویی در ۲۴ آبان اعلام کرد که پس از صدور اسناد حسابداری برای کشاورزان، مبالغی بابت کیفیت از مطالبات آنها کسر شده است.
خرید گندم بر اساس کیفیت میتواند سیاست مؤثری برای ارتقای استاندارد تولید باشد، اما اجرای صحیح آن مستلزم تجهیز مراکز خرید به دستگاههای سنجش، اعلام معیارهای شفاف و فراهم کردن امکان اعتراض کشاورزان به نتایج ارزیابی است.
در غیر این صورت، کاهش دریافتی تولیدکنندگان پس از تحویل محصول میتواند اعتماد آنها به نظام خرید تضمینی را تضعیف کند.
قیمت کود کشاورزی ۱.۵ برابر شد؛ زنگ خطر برای تولید گندم
افزایش قیمت نهادههای کشاورزی به یکی از مهمترین چالشهای گندمکاران در سال زراعی جدید تبدیل شده است. به گفته مدیرعامل بنیاد ملی گندمکاران، قیمت کود به حدود ۱.۵ برابر رسیده و مشکلات مالی باعث کاهش تمایل برخی کشاورزان به خرید نهادههای موردنیاز شده است.
کودهای شیمیایی در افزایش عملکرد گندم نقش مهمی دارند و کاهش مصرف آنها به کمتر از نیاز واقعی خاک و گیاه میتواند میزان برداشت محصول در هر هکتار را تحت تأثیر قرار دهد.
از سوی دیگر، کاهش عملکرد مزارع باعث افزایش هزینه تمامشده تولید هر کیلوگرم گندم میشود؛ زیرا کشاورز بسیاری از هزینههای ثابت مربوط به زمین، ماشینآلات و عملیات کاشت را پرداخت کرده، اما محصول کمتری برداشت میکند.
ایمانی پیشتر نیز برآورد کرده بود که هزینه تمامشده تولید هر کیلوگرم گندم به ۸۵ هزار تومان رسیده است.
افزایش ۶۵ درصدی قیمت تراکتور؛ هزینه تولید گندم چقدر افزایش یافته است؟
بر اساس اظهارات جدید ایمانی، قیمت تراکتور نیز با افزایش ۶۵ درصدی مواجه شده و احتمال افزایش مجدد آن تا پایان سال وجود دارد.
افزایش هزینه خرید ماشینآلات کشاورزی تنها بر کشاورزانی که قصد خرید تراکتور دارند اثر نمیگذارد، بلکه میتواند هزینه اجاره تجهیزات، شخم زمین، کاشت و برداشت محصول را نیز افزایش دهد.
در چنین شرایطی، تعیین نرخ خرید تضمینی بدون توجه به تغییرات هزینه تولید ممکن است سودآوری فعالیت کشاورزی را کاهش دهد و سرمایهگذاری در مکانیزاسیون مزارع را با مشکل مواجه کند.
البته میزان افزایش قیمت تراکتور و کود در این بخش بر اساس اظهارات ایمانی است و آمار مستقل و جامعی برای تأیید افزایش یکسان قیمت تمام محصولات در دسترس نیست.
چرا کشاورزان از کشت گندم فاصله میگیرند؟
مدیرعامل بنیاد ملی گندمکاران هشدار داده است که بلاتکلیفی قیمت خرید تضمینی باعث شده برخی کشاورزان به سمت کشت محصولات دیگر حرکت کنند.
کشاورزان برای تعیین الگوی کشت خود به عواملی مانند هزینه تولید، قیمت فروش محصول، دسترسی به منابع آب و زمان دریافت درآمد توجه میکنند.
زمانی که نرخ فروش گندم پیش از آغاز فصل کاشت مشخص نباشد، برآورد سود و زیان تولید دشوار خواهد شد. تأخیر در پرداخت مطالبات سال گذشته نیز میتواند انگیزه کشاورزان برای ادامه کشت این محصول را کاهش دهد.
با این حال، میزان واقعی کاهش سطح زیر کشت گندم باید بر اساس آمار رسمی وزارت جهاد کشاورزی مشخص شود و صرف هشدار تشکلهای صنفی برای تعیین میزان افت تولید کافی نیست.
زمان اعلام قیمت جدید خرید تضمینی گندم چه زمانی است؟
غلامرضا نوری، وزیر جهاد کشاورزی، در ۱۳ آبان ۱۴۰۵ از ادامه رایزنیها برای دستیابی به توافق نهایی درباره نرخ خرید تضمینی گندم خبر داده بود. با وجود این، مذاکرات تاکنون به ابلاغ نرخ جدید منجر نشده است.
ایمانی اکنون خواستار حضور وزیران جهاد کشاورزی و اقتصاد و رئیس سازمان برنامه و بودجه در جلسه آینده شورای قیمتگذاری شده است تا اختلافات مالی و کارشناسی برطرف شود.
بر اساس قانون تضمین خرید محصولات اساسی کشاورزی، هزینه واقعی تولید، سود متعارف، نرخ تورم و هزینه واردات محصول مشابه باید در تعیین قیمت تضمینی مورد توجه قرار گیرد.
تا این لحظه، تاریخ قطعی ابلاغ نرخ جدید و متن مستقل مصاحبه اخیر درباره مطالبه ۱۰۰ هزار تومانی در منابع بررسیشده قابل تأیید نبوده است.
آیا گندم ۱۰۰ هزار تومانی باعث افزایش قیمت نان میشود؟
افزایش احتمالی قیمت خرید تضمینی گندم الزاماً به معنای افزایش مستقیم قیمت نان برای مصرفکنندگان نیست. قیمت نان یارانهای علاوه بر نرخ خرید گندم، به میزان حمایت دولت، قیمت آرد تحویلی به نانوایان و سیاستهای تنظیم بازار بستگی دارد.
با این حال، افزایش نرخ خرید گندم میتواند منابع مالی بیشتری از بودجه دولت طلب کند. در مقابل، تعیین قیمت نامتناسب با هزینه تولید نیز خطر کاهش تولید داخلی و افزایش هزینه واردات گندم را به همراه دارد.
بنابراین دولت با ضرورت ایجاد تعادل میان حمایت از تولیدکنندگان، حفظ امنیت غذایی و جلوگیری از فشار بیشتر بر معیشت خانوارها مواجه است.
آینده تولید گندم در سال ۱۴۰۶؛ خودکفایی در معرض تهدید است؟
ادامه اختلافات درباره قیمت خرید تضمینی گندم در شرایطی که هزینه نهادهها، ماشینآلات و خدمات کشاورزی افزایش یافته، میتواند اهداف خودکفایی کشور را تحت تأثیر قرار دهد.
در حال حاضر، تعیین نرخ ۱۰۰ هزار تومانی گندم صرفاً یک مطالبه صنفی است و هنوز مصوبه رسمی محسوب نمیشود. با این حال، تسویه کامل مطالبات کشاورزان، تعیین قیمت متناسب با هزینه تولید و تأمین نهادههای موردنیاز با شرایط مناسب، سه عامل تعیینکننده برای حفظ انگیزه گندمکاران و کاهش وابستگی کشور به واردات در سال آینده خواهند بود.