مرغ گران شد یا مرغدار ضرر می‌دهد؟ پشت‌پرده قیمت‌های جدید مرغ

بازار مرغ در روزهای اخیر در وضعیتی قرار گرفته که از یک سو مصرف‌کننده با قیمت‌های بالاتر در سطح خرده‌فروشی مواجه است و از سوی دیگر تولیدکننده از زیان انباشته سخن می‌گوید. اظهارات مهدی یوسف‌خانی دبیر انجمن کشتارگاه و صنایع بسته‌بندی طیور نشان می‌دهد اگرچه قیمت اسمی مرغ افزایش یافته، اما این رشد قیمتی متناسب با هزینه‌های تولید نبوده و تعادل اقتصادی زنجیره تولید را برهم زده است. این وضعیت در شرایطی رخ می‌دهد که عرضه مرغ در بازار نه‌تنها کاهش نیافته بلکه در سطح مطلوبی قرار دارد و کمبودی گزارش نمی‌شود.

قیمت مرغ زنده و گرم در بازار امروز

بر اساس اعلام دبیر انجمن کشتارگاه و صنایع بسته‌بندی طیور، قیمت کنونی هر کیلو مرغ زنده به حدود ۱۴۰ هزار تومان رسیده و مرغ گرم در بازار خرده‌فروشی با نرخ ۲۰۰ تا ۲۱۰ هزار تومان عرضه می‌شود. این ارقام در نگاه نخست می‌تواند نشان‌دهنده افزایش قیمت باشد، اما مقایسه آن با هزینه‌های تمام‌شده تولید تصویر متفاوتی را آشکار می‌کند. فعالان این صنعت معتقدند رشد بهای نهاده‌ها، هزینه حمل‌ونقل، دستمزد و انرژی، قیمت واقعی مرغ را به سطحی بالاتر از نرخ‌های فعلی سوق داده است.

اختلاف قیمت قطعات مرغ و تأثیر آن بر بازار

در کنار قیمت مرغ کامل، نرخ قطعات مرغ نیز روند افزایشی داشته است. ران مرغ با قیمت حدود ۲۰۰ هزار تومان، سینه مرغ ۳۵۰ هزار تومان و فیله مرغ تا ۴۰۰ هزار تومان به فروش می‌رسد. این اختلاف قیمتی میان قطعات مختلف، رفتار مصرف‌کننده را تغییر داده و بخشی از تقاضا را از خرید مرغ کامل به سمت قطعات ارزان‌تر یا جایگزین‌های پروتئینی سوق داده است. همین موضوع باعث شده بخشی از مرغ عرضه‌شده در بازار با سرعت کمتری به فروش برسد و فشار بیشتری بر تولیدکننده وارد شود.

تقاضا کمتر از عرضه؛ چالش اصلی بازار مرغ

یوسف‌خانی با تأکید بر اینکه وضعیت تقاضا نسبت به ماه‌های گذشته تفاوت محسوسی نداشته، اعلام کرده است که در حال حاضر تقاضا کمتر از عرضه است. این عدم توازن به معنای اشباع بازار و کاهش قدرت مانور تولیدکنندگان در تعیین قیمت است. در چنین شرایطی حتی افزایش جزئی قیمت نیز با مقاومت بازار مواجه می‌شود و امکان جبران هزینه‌های تولید برای مرغداران فراهم نیست. کاهش قدرت خرید خانوارها و اولویت‌بندی هزینه‌های معیشتی از جمله عواملی است که تقاضای واقعی را محدود کرده است.

توزیع روزانه مرغ و وضعیت تولید

طبق اعلام انجمن کشتارگاه‌ها، روزانه بین ۱۵۰۰ تا ۱۶۰۰ تن مرغ در سطح بازار توزیع می‌شود. این حجم از توزیع نشان‌دهنده آن است که زنجیره تولید، کشتار و توزیع بدون وقفه در حال فعالیت است و کشور با کمبود مرغ مواجه نیست. تولیدکنندگان توانسته‌اند سطح تولید را در وضعیت مناسبی حفظ کنند، اما استمرار این شرایط در صورت تداوم زیان اقتصادی با تردید جدی روبه‌رو خواهد بود. تجربه سال‌های گذشته نشان داده که زیان مستمر می‌تواند به کاهش جوجه‌ریزی و افت تولید در ماه‌های بعد منجر شود.

نقش کالابرگ و محدودیت واحدهای صنفی

یکی از محورهای مهم مطرح‌شده در اظهارات یوسف‌خانی، اتصال واحدهای صنفی به سامانه کالابرگ است. به گفته وی، بیش از ۸۰ درصد واحدهای صنفی به کالابرگ متصل هستند و واحدهایی که به این سامانه متصل نباشند، امکان فروش مرغ را ندارند. این موضوع اگرچه با هدف شفافیت و مدیریت توزیع انجام شده، اما در عمل فشار مضاعفی بر برخی واحدهای صنفی و زنجیره توزیع وارد کرده است. الزام به اتصال به کالابرگ، انعطاف‌پذیری بازار را کاهش داده و در برخی موارد باعث کندی فرآیند فروش شده است.

هزینه‌های تولید و زیان مرغداران

دبیر انجمن کشتارگاه و صنایع بسته‌بندی طیور با صراحت اعلام کرده است که مرغداران در شرایط فعلی متحمل زیان هستند. به گفته او، با توجه به افزایش هزینه‌های تولید، حداقل قیمت منطقی برای هر کیلو مرغ زنده باید ۱۶۰ هزار تومان باشد. این در حالی است که قیمت فعلی ۱۴۰ هزار تومان حتی هزینه‌های پایه تولید را پوشش نمی‌دهد. افزایش قیمت نهاده‌های دامی، هزینه دارو و واکسن، دستمزد نیروی انسانی و هزینه‌های جانبی از جمله عواملی است که قیمت تمام‌شده را به‌شدت بالا برده است.

شکاف میان قیمت مصرف‌کننده و تولیدکننده

یکی از معضلات همیشگی بازار مرغ، شکاف میان قیمتی است که مصرف‌کننده پرداخت می‌کند و مبلغی که به دست تولیدکننده می‌رسد. در شرایط فعلی، مصرف‌کننده مرغ گرم را با قیمت بیش از ۲۰۰ هزار تومان خریداری می‌کند، اما مرغدار مرغ زنده را با نرخی پایین‌تر از قیمت واقعی تولید می‌فروشد. این فاصله قیمتی عمدتاً در حلقه‌های میانی زنجیره توزیع ایجاد می‌شود و باعث نارضایتی هم‌زمان تولیدکننده و مصرف‌کننده شده است.

چشم‌انداز بازار مرغ در ماه‌های آینده

اگرچه در حال حاضر کمبودی در عرضه مرغ وجود ندارد، اما ادامه زیان مرغداران می‌تواند آینده بازار را با ریسک مواجه کند. کاهش انگیزه تولید، افت جوجه‌ریزی و خروج برخی واحدهای کوچک از چرخه تولید، سناریوهایی است که در صورت عدم اصلاح قیمت‌ها یا حمایت هدفمند از تولیدکننده محتمل خواهد بود. در مقابل، هرگونه افزایش ناگهانی قیمت نیز می‌تواند فشار بیشتری بر مصرف‌کننده وارد کند و تقاضا را بیش از پیش کاهش دهد.

جمع‌بندی

بازار مرغ در شرایطی دوگانه قرار گرفته است؛ از یک سو قیمت‌های خرده‌فروشی بالا به نظر می‌رسد و از سوی دیگر تولیدکنندگان از زیان سخن می‌گویند. آمارهای ارائه‌شده از سوی دبیر انجمن کشتارگاه و صنایع بسته‌بندی طیور نشان می‌دهد که مشکل اصلی نه کمبود عرضه، بلکه عدم تناسب قیمت با هزینه‌های تولید و کاهش تقاضای مؤثر است. استمرار این وضعیت می‌تواند تعادل شکننده بازار مرغ را برهم بزند و در میان‌مدت به چالش‌های جدی‌تری منجر شود. اصلاح ساختار قیمت‌گذاری، کاهش هزینه‌های تولید و مدیریت هوشمند توزیع، از جمله راهکارهایی است که می‌تواند هم تولیدکننده را از زیان نجات دهد و هم فشار قیمتی بر مصرف‌کننده را کنترل کند.