پشتپرده مذاکرات مسقط از زبان عراقچی
سید عباس عراقچی با تشریح مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا در مسقط، بر تداوم گفتوگوهای صرفاً هستهای، رد غنیسازی صفر و نقش جدی منطقه در آینده مذاکرات تأکید کرد.
۱۸:۴۰ - ۱۹ بهمن ۱۴۰۴
وانانیوز|
نشست خبری سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، را میتوان یکی از شفافترین تبیینهای رسمی جمهوری اسلامی ایران درباره مسیر تازه مذاکرات هستهای با ایالات متحده دانست؛ مسیری که پس از تجربه پرهزینه جنگ ۱۲ روزه و فراز و فرودهای دیپلماتیک سالهای اخیر، اکنون با احتیاط، هوشیاری و بازتعریف موازنهها دنبال میشود. اظهارات عراقچی نشان داد تهران نهتنها در اصول راهبردی خود تغییری نداده، بلکه با اتکا به درسهای نظامی، سیاسی و دیپلماتیک، تلاش دارد مذاکرات را از هرگونه انحراف موضوعی دور نگه دارد و صرفاً در چارچوب پرونده هستهای پیش ببرد. این موضعگیری صریح، هم پیام روشنی برای واشنگتن دارد و هم افکار عمومی داخلی و بازیگران منطقهای را مخاطب قرار میدهد.
مذاکرات مسقط و تثبیت چارچوب هستهای گفتوگوها
عراقچی در تشریح مذاکرات روز جمعه در مسقط، بر یک اصل بنیادین تأکید کرد و آن محدود ماندن گفتوگوها به موضوع هستهای بود. به گفته او، جمهوری اسلامی ایران از ابتدا اعلام کرده که تنها در همین حوزه وارد مذاکره میشود و مذاکرات انجامشده نیز دقیقاً در همین چارچوب پیش رفته است. این تأکید، پاسخی مستقیم به گمانهزنیهایی است که تلاش میکنند مذاکرات را به حوزههای دیگر از جمله مسائل منطقهای یا توان دفاعی پیوند بزنند. از منظر تهران، هرگونه ادامه مذاکرات نیز منوط به حفظ همین ترتیب خواهد بود؛ ترتیبی که بهزعم دستگاه دیپلماسی، شرط لازم برای جلوگیری از زیادهخواهی و اتلاف زمان است.
تصمیمگیری در پایتختها و تردیدهای متقابل
وزیر امور خارجه با اشاره به اینکه نتایج مذاکرات مسقط در حال بررسی است، فضای کنونی را فضایی میان امید و تردید توصیف کرد. اگرچه رویکرد کلی دو طرف در پایان گفتوگوها مبتنی بر تمایل به ادامه مذاکرات بوده، اما عراقچی تصریح کرد که تصمیم نهایی به جمعبندی در تهران و واشنگتن بستگی دارد. این سخن نشان میدهد که مرحله کنونی، بیش از آنکه ورود به جزئیات فنی باشد، آزمونی برای سنجش اراده سیاسی طرف مقابل است؛ آزمونی که نشانههای متناقضی از جدیت و تردید را همزمان در خود دارد.
شباهتها و تفاوتها با مذاکرات پیشین
عراقچی در پاسخ به پرسشی درباره مقایسه این مذاکرات با پنج دور قبلی که در نهایت به جنگ منجر شد، تنها یک شباهت را معتبر دانست و آن شکل غیرمستقیم گفتوگوها در مسقط با میانجیگری وزیر خارجه عمان بود. به گفته او، شباهت دیگر نیز محدود بودن مذاکرات به موضوع هستهای است. اما تفاوتهای اساسی، بهویژه در شرایط ایران، قابل چشمپوشی نیست. جمهوری اسلامی ایران در یک سال اخیر، چه در میدان نظامی و چه در عرصه سیاسی و دیپلماتیک، تجربههای مهمی اندوخته و اکنون با چشمانی باز و ارزیابی دقیق گذشته، وارد مذاکرات شده است. این تفاوت نگاه، به معنای کاهش ریسک اعتماد بیپشتوانه و افزایش وزن محاسبات راهبردی در تصمیمگیریهاست.
مذاکره آزمایشی و سنجش میزان جدیت آمریکا
از نگاه عراقچی، جلسه نخست مذاکرات ماهیتی آزمایشی داشته است. او توضیح داد که هدف اصلی این دور، سنجش میزان جدیت طرف مقابل در دستیابی به راهحل مذاکرهشده بوده است. در حالی که طرف آمریکایی نیز مدعی ارزیابی جدیت ایران بوده، وزیر خارجه ایران تأکید کرد نشانههایی از هر دو سو وجود دارد. ادامه تحریمها و برخی تحرکات در حوزه نظامی، تردیدهایی جدی درباره آمادگی واقعی آمریکا برای توافق ایجاد میکند. به گفته او، این نشانهها بهدقت رصد و در کنار سایر عوامل تحلیل میشوند تا تصویر دقیقتری از مسیر پیشرو به دست آید.
غنیسازی؛ محور اختلاف و خط قرمز غیرقابلمذاکره
یکی از صریحترین بخشهای سخنان عراقچی، به موضوع غنیسازی اختصاص داشت؛ موضوعی که بهروشنی محور اصلی اختلاف با واشنگتن است. وزیر امور خارجه تأکید کرد که غنیسازی صفر بههیچوجه برای ایران قابل پذیرش نیست و مذاکرات باید بر مبنای تداوم غنیسازی در داخل کشور و همزمان ایجاد اطمینان از ماهیت صلحآمیز آن پیش برود. او اعلام کرد که تهران با اعتمادسازی و اتخاذ تدابیر فنی برای رفع نگرانیها مشکلی ندارد، اما اصل غنیسازی باید از سوی طرف مقابل پذیرفته شود. این موضع، نهتنها تکرار یک اصل قدیمی، بلکه بازتعریف آن در شرایط جدید منطقهای و بینالمللی است.
نزاکت دیپلماتیک و واقعیت مذاکرات غیرمستقیم
عراقچی در توضیح درباره شایعات مربوط به دیدار مستقیم هیأتهای ایرانی و آمریکایی، واقعیت را در چارچوب نزاکت دیپلماتیک تبیین کرد. به گفته او، برخوردهایی در حد دست دادن هنگام ورود و خروج هیأتها امری طبیعی و رایج است و به معنای مذاکره مستقیم نیست. او بار دیگر تأکید کرد که شکل مذاکره اهمیت ثانویه دارد و آنچه تعیینکننده است، محتوای گفتوگوهاست. مذاکرات غیرمستقیم، بهگفته عراقچی، پدیدهای کاملاً عادی در روابط بینالملل است و در بسیاری از منازعات بزرگ نیز مورد استفاده قرار گرفته است.
محتوا مهمتر از قالب
وزیر امور خارجه با اشاره به نمونههای متعدد تاریخی، از جمله مذاکرات غیرمستقیم در بحرانهای بینالمللی، تصریح کرد که مانع اصلی توافق نه شکل گفتوگو، بلکه زیادهخواهیها و مطالبات غیرواقعی است. از نگاه تهران، اگر رویکرد آمریکا مبتنی بر دستیابی به توافقی محترمانه، عادلانه و منصفانه و بر اساس منافع متقابل باشد، امکان توافق وجود دارد؛ چه مذاکرات مستقیم باشد و چه غیرمستقیم. این موضع، تلاش دارد توپ را بار دیگر به زمین واشنگتن بیندازد و معیار قضاوت را رویکرد عملی طرف مقابل معرفی کند.
زمان و مکان دور بعدی و تداوم میانجیگری عمان
عراقچی اعلام کرد که زمان و مکان مذاکرات بعدی در رایزنیهایی که با تسهیلگری وزیر خارجه عمان انجام میشود، مشخص خواهد شد و احتمال تغییر محل نیز وجود دارد. با این حال، شکل غیرمستقیم مذاکرات کماکان حفظ خواهد شد. این سخنان نشان میدهد که عمان همچنان نقش محوری خود را بهعنوان میانجی مورد اعتماد حفظ کرده و کانال اصلی ارتباطی میان تهران و واشنگتن باقی مانده است.
اعتمادسازی هستهای در برابر رفع تحریمها
در بخش دیگری از نشست خبری، وزیر امور خارجه به طرح کلی ایران برای موضوع هستهای اشاره کرد. اگرچه او از ورود به جزئیات خودداری کرد، اما چارچوب کلی را روشن دانست. از منظر ایران، اقدامات اعتمادسازی در برنامه هستهای ممکن و قابل مذاکره است، اما این اقدامات باید بهطور متقابل با رفع تحریمها همراه باشد. به گفته عراقچی، مجموعه اقداماتی که هر دو طرف میتوانند انجام دهند، نیازمند گفتوگوی دقیق و مرحلهبندیشده است.
نقش بیسابقه منطقه در مذاکرات جدید
یکی از تفاوتهای برجسته مذاکرات کنونی با روند منتهی به برجام، حضور جدی کشورهای منطقه در حاشیه گفتوگوهاست. عراقچی تأکید کرد که این حضور به معنای دخالت مستقیم در مذاکرات نیست، بلکه شامل رایزنی مستمر، توجیه و جلب حمایت منطقهای است. به گفته او، در حالی که در دور قبلی اروپاییها نقش پررنگتری داشتند، این بار کشورهای منطقه به بازیگران فعال تبدیل شدهاند و با حسننیت در کاهش تنش و ترغیب طرفین به مذاکره نقشآفرینی کردهاند.
دیپلماسی منطقهای و حمایت همسایگان
وزیر امور خارجه با اشاره به تماس هفت رئیس کشور منطقه با رئیسجمهور پزشکیان پیش از مذاکرات، از ترکیه، پاکستان، عربستان، امارات، قطر، مصر و آذربایجان نام برد. این تماسها به گفته او، بیانگر تمایل منطقه به حلوفصل دیپلماتیک پرونده هستهای ایران است. عراقچی همچنین از رایزنیهای مستمر خود با وزرای خارجه منطقه سخن گفت و تأکید کرد که جلب اعتماد منطقهای میتواند به تداوم هر توافق احتمالی کمک کند.
همزمانی مشورت با شرق و غرب
در کنار دیپلماسی منطقهای، عراقچی بر تداوم مشورت با چین و روسیه نیز تأکید کرد. او این دو کشور را دوستان و شرکای راهبردی ایران خواند و از دیدار معاون خود با سفرای چین و روسیه و ارائه توضیحات کامل درباره روند مذاکرات خبر داد. این همزمانی، نشاندهنده تلاش تهران برای حفظ توازن در سیاست خارجی و جلوگیری از تمرکز یکجانبه بر کانال غربی است.
پاسخ صریح به ادعای جنگگریزی آمریکا
در واکنش به اظهارات رئیسجمهور آمریکا مبنی بر اینکه پذیرش شروط واشنگتن میتوانست مانع جنگ شود، عراقچی بار دیگر روشن کرد که این شروط چیزی جز غنیسازی صفر نبوده است. او با یادآوری هزینههای سنگین انسانی و علمی که ایران برای دستیابی به فناوری غنیسازی پرداخته، تأکید کرد که این دستاورد ملی و حق مردم ایران بههیچوجه قابل چشمپوشی نیست.
جمعبندی
مجموع سخنان سید عباس عراقچی تصویری منسجم از راهبرد کنونی جمهوری اسلامی ایران در قبال مذاکرات هستهای ارائه میدهد؛ راهبردی که بر اصول ثابت، تجربهاندوزی از گذشته و واقعگرایی دیپلماتیک استوار است. ایران ضمن اعلام آمادگی برای اعتمادسازی و گفتوگوی جدی، خطوط قرمز خود را با صراحت ترسیم کرده و ادامه مذاکرات را منوط به تغییر رویکرد عملی آمریکا میداند. در این میان، نقش فعال منطقه و تداوم مشورت با شرکای شرقی، معادلهای چندلایه را شکل داده که سرنوشت آن، نه در قالب مذاکرات، بلکه در محتوای تصمیمهای سیاسی طرف مقابل رقم خواهد خورد.
لینک کپی شد
ارسال نظر
جدیدترین اخبار
روی خط
برچسب های منتخب
