ترس سیاسی بر بورس سایه انداخت؛ ادامه فشار فروش در راه است؟

پایان معاملات روز دوشنبه برای بورس تهران با تصویری آشنا اما نگران‌کننده رقم خورد؛ بازاری کم‌رمق، با کاهش معنادار حجم و ارزش معاملات خرد، تشدید فشار فروش و عقب‌نشینی آشکار تقاضا. آنچه بیش از هر عامل دیگری بر فضای عمومی بازار سایه انداخت، نه متغیرهای بنیادی شرکت‌ها و نه حتی نسبت‌های ارزندگی، بلکه نگرانی فزاینده از شکست مذاکرات ایران و آمریکا و تداوم ابهام‌های سیاسی بود. این نگرانی، همزمان با نزدیک شدن به تعطیلات پایان هفته، رفتار معامله‌گران را به سمت احتیاط حداکثری و نقد شدن دارایی‌ها سوق داد و نتیجه آن، موج تازه‌ای از عرضه در کلیت بازار بود.

تشدید رکود معاملاتی و ضعف تقاضای موثر

یکی از مهم‌ترین نشانه‌های روز دوشنبه، افت چشمگیر حجم و ارزش معاملات خرد نسبت به روز یکشنبه بود؛ موضوعی که به‌روشنی از نبود تقاضای موثر در بازار حکایت دارد. در شرایطی که بازار برای خروج از فاز رکودی نیازمند ورود پول تازه و شکل‌گیری جریان خرید پایدار است، کاهش معاملات خرد نشان می‌دهد خریداران بالقوه ترجیح داده‌اند در حاشیه بایستند. این وضعیت، دست فروشندگان را برای اعمال فشار بیشتر باز گذاشت و تعادل شکننده بازار را بیش از پیش بر هم زد.

صف‌های فروش سنگین و برتری مطلق عرضه

در پایان دادوستدهای روز دوشنبه، ارزش صف‌های فروش پنج خط اول سهام از 4.2 همت عبور کرد؛ رقمی که در مقایسه با ارزش حدود یک همتی سفارش‌های خرید، شکاف عمیق میان عرضه و تقاضا را عیان می‌کند. این اختلاف فاحش، به‌وضوح نشان می‌دهد که دست برتر بازار همچنان با فروشندگان است و خریداران، در فضایی مملو از تردید، حاضر به پذیرش ریسک‌های موجود نیستند. شکل‌گیری صف‌های فروش سنگین در بخش قابل توجهی از نمادها، به‌ویژه سهام کوچک و کم‌عمق‌تر، بیانگر غلبه هیجان منفی و تشدید رفتارهای محافظه‌کارانه است.

ریزش هماهنگ شاخص‌ها؛ فشار فروش فراگیر

عملکرد شاخص‌های بورسی در معاملات دوشنبه، تصویری روشن از فراگیر بودن فشار فروش ارائه داد. شاخص کل بورس با افت 105 هزار و 795 واحدی، معادل کاهش 2.53 درصد، در سطح چهار میلیون و 68 هزار و 588 واحد ایستاد. همزمان، شاخص هم‌وزن نیز 20 هزار و 456 واحد کاهش یافت و با افت 1.98 درصدی به سطح یک میلیون و 10 هزار و 182 واحد رسید. هم‌جهتی ریزشی این دو شاخص نشان می‌دهد که فشار فروش محدود به چند نماد بزرگ یا صنایع خاص نبوده و کلیت بازار را در بر گرفته است؛ موضوعی که از تضعیف اعتماد عمومی سرمایه‌گذاران حکایت دارد.

خروج پول حقیقی؛ نشانه‌ای از ریسک‌گریزی سرمایه‌گذاران

یکی دیگر از متغیرهای کلیدی معاملات دوشنبه، تداوم خروج پول حقیقی از بازار سهام بود. در این روز، دو هزار و 356 میلیارد تومان پول حقیقی از بورس خارج شد؛ رقمی که به‌روشنی بیانگر افزایش ریسک‌گریزی سرمایه‌گذاران خرد است. حقیقی‌ها در مواجهه با ابهام‌های سیاسی و نبود چشم‌انداز روشن، ترجیح داده‌اند سرمایه خود را از بازار سهام خارج کرده و در وضعیت انتظار قرار بگیرند. این رفتار، به‌ویژه در شرایطی که بازار از کمبود نقدینگی رنج می‌برد، می‌تواند اثرات منفی مضاعفی بر روند شاخص‌ها بر جای بگذارد.

سایه سنگین مذاکرات ایران و آمریکا بر بورس

رفتار بورس تهران در معاملات دوشنبه بار دیگر نشان داد که بازار سهام در مقطع فعلی، بیش از هر زمان دیگری تحت تاثیر فضای سیاسی و سرنوشت مذاکرات ایران و آمریکا قرار دارد. فعالان بازار، تحولات مرتبط با مذاکرات عمان را به‌عنوان متغیر اصلی تصمیم‌گیری خود در نظر گرفته‌اند و تا زمانی که نتیجه‌ای شفاف و قابل اتکا از این مذاکرات مخابره نشود، شکل‌گیری یک روند پایدار در بورس دور از انتظار به نظر می‌رسد. این وابستگی شدید به اخبار سیاسی، بازار را در وضعیتی شکننده و مستعد نوسان‌های هیجانی قرار داده است.

نزدیک شدن به تعطیلات و تشدید میل به نقد شدن

از روز دوشنبه و همزمان با نزدیک شدن به تعطیلات پایان هفته، ترس از شکست مذاکرات در رفتار معامله‌گران پررنگ‌تر شد. تجربه‌های گذشته نشان داده است که در دوره‌های تعطیلی، ریسک انتشار اخبار منفی و ناتوانی در واکنش سریع، سرمایه‌گذاران را به سمت کاهش ریسک سوق می‌دهد. همین عامل باعث شد میل به نقد شدن دارایی‌ها افزایش یابد و فشار فروش، به‌ویژه در نمادهای کوچک‌تر و کم‌عمق‌تر، تشدید شود. این رویکرد محافظه‌کارانه، تعادل عرضه و تقاضا را بیش از پیش به هم زد و بازار را وارد فاز فرسایشی کرد.

رقابت بازارهای موازی با بورس

در کنار ریسک‌های سیاسی، بازگشت جذابیت سرمایه‌گذاری در بازارهای موازی همچون ارز و طلا نیز نقش مهمی در تضعیف بورس ایفا کرده است. رشد قیمت‌ها در این بازارها، بخشی از نقدینگی کوتاه‌مدت را از بازار سهام خارج کرده و به سمت دارایی‌های امن‌تر سوق داده است. این جابه‌جایی سرمایه، در شرایطی که ارزش معاملات خرد در بورس در سطوح پایینی قرار دارد، اثرگذاری بالایی بر روند شاخص‌ها دارد و می‌تواند فشار عرضه را تشدید کند. به این ترتیب، بورس نه‌تنها با ریسک‌های درونی، بلکه با رقابت جدی بازارهای موازی نیز مواجه است.

پیش‌بینی بورس سه‌شنبه؛ تداوم نوسان منفی

با توجه به مجموعه شرایط حاکم بر بازار، انتظار می‌رود بورس تهران در معاملات سه‌شنبه 21 بهمن 1404 همچنان در فضای نااطمینانی حرکت کند. تداوم خروج پول حقیقی، سنگینی صف‌های فروش و ضعف تقاضای موثر نشان می‌دهد بازار در کوتاه‌مدت توان لازم برای بازگشت پایدار را در اختیار ندارد. در چنین فضایی، محتمل‌ترین سناریو نوسان شاخص‌ها در محدوده‌های منفی و کم‌جان است؛ نوسانی که بیش از آنکه بر مبنای تحلیل‌های بنیادی باشد، به اخبار لحظه‌ای و سیگنال‌های سیاسی واکنش نشان می‌دهد.

نقش اخبار لحظه‌ای در تصمیم‌گیری معامله‌گران

یکی از ویژگی‌های برجسته بازار در مقطع فعلی، وابستگی شدید تصمیم‌گیری معامله‌گران به اخبار لحظه‌ای است. هرگونه خبر مثبت یا منفی از روند مذاکرات می‌تواند به‌سرعت جهت بازار را تغییر دهد و نوسان‌های کوتاه‌مدت ایجاد کند. این وضعیت، فضای تحلیل‌پذیری بازار را تضعیف کرده و افق سرمایه‌گذاری را کوتاه‌تر از گذشته ساخته است. در چنین شرایطی، معامله‌گران ترجیح می‌دهند با احتیاط بیشتری عمل کنند و از پذیرش ریسک‌های بلندمدت پرهیز داشته باشند.

جمع‌بندی؛ بورس در انتظار یک خبر تعیین‌کننده

در مجموع، معاملات روز دوشنبه بار دیگر نشان داد که بورس تهران در وضعیت بلاتکلیفی عمیقی قرار دارد؛ وضعیتی که ریشه اصلی آن در ابهام‌های سیاسی و نگرانی از سرنوشت مذاکرات ایران و آمریکا نهفته است. افت معنادار شاخص‌ها، خروج پول حقیقی، کاهش ارزش معاملات خرد و شکل‌گیری صف‌های فروش سنگین، همگی نشانه‌هایی از تداوم فضای بی‌اعتمادی در بازار هستند. تا زمانی که سیگنال روشنی از کاهش ریسک‌های سیاسی مخابره نشود، انتظار بازگشت پایدار تقاضا و شکل‌گیری روند صعودی چندان واقع‌بینانه نیست. بر این اساس، بورس سه‌شنبه 21 بهمن را می‌توان بازاری نوسانی با گرایش منفی ارزیابی کرد؛ بازاری که همچنان چشم‌انتظار یک خبر تعیین‌کننده برای خروج از این وضعیت فرسایشی است.