بازار مرغ در آستانه رمضان؛ تولید مکفی، اما قیمت‌ها در مسیر صعود

بازار مرغ و تخم‌مرغ در ایران همواره یکی از حساس‌ترین بخش‌های سبد معیشت خانوار بوده و هرگونه تغییر در تولید، توزیع یا الگوی مصرف به سرعت خود را در قیمت‌ها نشان می‌دهد. اظهارات اخیر سید فرزاد طلاکش، دبیر فدراسیون طیور، تصویری چندلایه از شرایط فعلی این بازار ارائه می‌دهد؛ تصویری که از یک سو بر کفایت تولید تأکید دارد و از سوی دیگر نسبت به آینده قیمت‌ها، به‌ویژه در آستانه ماه رمضان، هشدار می‌دهد. آنچه از دل این تحلیل‌ها برمی‌آید، بازاری است که اگرچه از نظر حجم تولید در وضعیت بحرانی نیست، اما به دلیل عوامل اقتصادی، بهداشتی و رفتاری، مستعد نوسان‌های جدی قیمتی است.

تغییر الگوی مصرف و تأثیر آن بر بازار مرغ

به گفته دبیر فدراسیون طیور، تغییر الگوی مصرف خانوارها یکی از مهم‌ترین متغیرهایی است که باید در تحلیل بازار مرغ و تخم‌مرغ مدنظر قرار گیرد. در سال‌های اخیر، مصرف‌کنندگان بیش از گذشته خرید خود را با زمان واریز حقوق و پرداخت کالابرگ تنظیم می‌کنند. این موضوع باعث شده تقاضا به‌صورت مقطعی افزایش یابد و در همان بازه‌های زمانی، بازار با نوسان قیمت مواجه شود. چنین رفتاری اگرچه به معنای کمبود واقعی کالا نیست، اما در عمل می‌تواند قیمت‌ها را به‌طور موقت بالا ببرد و فضای روانی بازار را ملتهب کند.

کفایت تولید در برابر نوسان تقاضا

طلاکش تأکید می‌کند که میزان تولید فعلی مرغ و تخم‌مرغ برای پاسخگویی به نیاز کشور کفایت دارد. این گزاره در ظاهر می‌تواند نشانه‌ای از ثبات باشد، اما در عمل وقتی با الگوی مصرف نامتوازن و افزایش تقاضای مقطعی همراه می‌شود، به تنهایی تضمین‌کننده آرامش بازار نیست. تجربه سال‌های گذشته نشان داده حتی در شرایط تولید مناسب، نبود مدیریت تقاضا و توزیع می‌تواند منجر به افزایش قیمت در مقاطع خاص شود؛ موضوعی که اکنون نیز در بازار مرغ مشاهده می‌شود.

نهاده‌های دامی و فشار بر تولیدکننده

یکی از محورهای کلیدی در اظهارات دبیر فدراسیون طیور، مسئله نهاده‌های دامی است. به گفته وی، به دلیل نبود صرفه اقتصادی، تأمین نهاده‌های مورد نیاز مرغداران با دشواری همراه شده است. افزایش هزینه‌ها و کاهش حاشیه سود، تولیدکنندگان را ناگزیر کرده تا مرغ‌ها را با وزن کمتری به بازار عرضه کنند. این تصمیم اگرچه از نظر بهداشتی برای مصرف‌کننده خبر مثبتی تلقی می‌شود، اما در نهایت به کاهش میزان گوشت تولیدی منجر شده و می‌تواند در بلندمدت تعادل بازار را بر هم بزند.

کاهش سطح ایمنی و افزایش تلفات

افزایش تلفات مرغداری‌ها و کاهش سطح ایمنی گله‌ها از دیگر چالش‌هایی است که مستقیماً بر تولید اثر می‌گذارد. این مسئله نه‌تنها هزینه‌های تولید را بالا می‌برد، بلکه باعث می‌شود بخشی از ظرفیت واقعی تولید از دست برود. در چنین شرایطی، حتی اگر آمار تولید در سطح کلان مکفی به نظر برسد، شکنندگی زنجیره تولید افزایش می‌یابد و بازار در برابر شوک‌های تقاضا آسیب‌پذیرتر می‌شود.

وزن کمتر مرغ و پیامدهای اقتصادی

عرضه مرغ با وزن کمتر، پدیده‌ای است که در ماه‌های اخیر بیشتر به چشم می‌خورد. از منظر بهداشتی، این موضوع می‌تواند مزایایی برای مصرف‌کننده داشته باشد، اما از منظر اقتصادی به معنای تولید گوشت کمتر در واحد زمان است. این کاهش، در شرایطی که تقاضا در پایان سال و ماه رمضان افزایش می‌یابد، می‌تواند یکی از عوامل اصلی فشار بر قیمت‌ها باشد. در واقع، بازار با مرغ سالم‌تر اما گوشت کمتر مواجه است؛ ترکیبی که تعادل عرضه و تقاضا را دشوارتر می‌کند.

جوجه‌ریزی کمتر از نیاز کشور

طلاکش با اشاره به آمار جوجه‌ریزی، اعلام کرده که میزان جوجه‌ریزی حدود ۲۰ درصد کمتر از نیاز کشور است. این داده از اهمیت بالایی برخوردار است، زیرا جوجه‌ریزی امروز، عرضه مرغ در ماه‌های آینده را تعیین می‌کند. کاهش جوجه‌ریزی به‌ویژه در آستانه ایام پرمصرف، زنگ خطری جدی برای بازار محسوب می‌شود و می‌تواند زمینه‌ساز افزایش قیمت‌ها در ماه رمضان و حتی پس از آن باشد.

تولید بهمن‌ماه و چشم‌انداز پایان سال

بر اساس اعلام دبیر فدراسیون طیور، تولید گوشت مرغ در بهمن‌ماه بین ۲۳۰ تا ۲۴۰ هزار تن برآورد می‌شود. این میزان تولید اگرچه در مقایسه با متوسط مصرف ماهانه قابل قبول است، اما باید توجه داشت که پایان سال همواره با افزایش تقاضا همراه است. خریدهای شب عید و افزایش مصرف خانوارها، فشار مضاعفی بر بازار وارد می‌کند و اگر همزمان با کاهش جوجه‌ریزی باشد، احتمال جهش قیمتی را تقویت می‌کند.

قیمت فعلی مرغ در بازار

در حال حاضر قیمت هر کیلوگرم گوشت مرغ به گفته طلاکش حدود ۲۱۰ هزار تومان است. البته در برخی مغازه‌ها، مرغ با قیمت‌های پایین‌تر در بازه ۱۸۰ تا ۱۹۰ هزار تومان نیز عرضه می‌شود. این اختلاف قیمت نشان‌دهنده ناهمگونی بازار و تفاوت در زنجیره توزیع است. با این حال، همین قیمت‌های فعلی نیز برای بسیاری از خانوارها فشار اقتصادی محسوب می‌شود و هرگونه افزایش جدید می‌تواند مصرف را تحت تأثیر قرار دهد.

سناریوی افزایش قیمت در ماه رمضان

پیش‌بینی افزایش قیمت مرغ در ماه رمضان، بخش قابل توجهی از نگرانی‌های بازار را شکل می‌دهد. دبیر فدراسیون طیور اعلام کرده که این ظرفیت وجود دارد که قیمت هر کیلو مرغ به ۳۰۰ هزار تومان برسد. چنین افزایشی، اگر محقق شود، نه‌تنها بر سبد غذایی خانوارها اثرگذار خواهد بود، بلکه می‌تواند تبعات اجتماعی و اقتصادی گسترده‌تری نیز به همراه داشته باشد. ماه رمضان همواره دوره‌ای است که مصرف مواد پروتئینی افزایش می‌یابد و هرگونه جهش قیمت در این مقطع، حساسیت بیشتری ایجاد می‌کند.

نقش سیاست‌گذاری و مدیریت بازار

آنچه از مجموع این داده‌ها برمی‌آید، ضرورت نقش‌آفرینی جدی‌تر سیاست‌گذاران در مدیریت بازار مرغ است. تأمین به‌موقع نهاده‌های دامی، حمایت اقتصادی از تولیدکنندگان، تنظیم هوشمندانه جوجه‌ریزی و نظارت بر شبکه توزیع می‌تواند از شدت نوسانات بکاهد. در غیر این صورت، حتی کفایت تولید نیز نمی‌تواند مانع افزایش قیمت‌ها در مقاطع حساس شود.

جمع‌بندی

بازار مرغ ایران در شرایطی قرار دارد که از نظر حجم تولید، در وضعیت کمبود حاد نیست، اما مجموعه‌ای از عوامل همچون تغییر الگوی مصرف، کاهش جوجه‌ریزی، مشکلات تأمین نهاده‌های دامی و افزایش تلفات، آن را در برابر نوسانات قیمتی آسیب‌پذیر کرده است. پیش‌بینی افزایش قیمت مرغ در ماه رمضان تا سطح ۳۰۰ هزار تومان، هشداری جدی برای سیاست‌گذاران و فعالان بازار است. مدیریت هوشمندانه تولید و توزیع در هفته‌های پیش رو می‌تواند نقش تعیین‌کننده‌ای در جلوگیری از فشار بیشتر بر معیشت خانوارها داشته باشد و ثبات نسبی را به بازار مرغ بازگرداند.