خبر خوش برای سفره مردم؛ بازار گوشت در مسیر ثبات و ارزانی

بازار گوشت قرمز ایران در ماه‌های اخیر یکی از کانون‌های اصلی توجه افکار عمومی بوده است؛ بازاری که نوسانات قیمتی آن مستقیماً بر معیشت خانوارها اثر می‌گذارد. تازه‌ترین اظهارات رئیس شورای تأمین دام کشور نشان می‌دهد که برخلاف برخی نگرانی‌ها، وضعیت تولید و عرضه دام در کشور نه‌تنها بحرانی نیست، بلکه در سطحی مطلوب و حتی فراتر از نیاز جاری بازار قرار دارد. این داده‌ها تصویری متفاوت از آینده کوتاه‌مدت بازار گوشت قرمز ترسیم می‌کند؛ تصویری که در آن وفور دام، افزایش واردات و شکل‌گیری رقابت قیمتی، سه ضلع اصلی معادله ثبات بازار هستند.

پایش گسترده تولید دام در سراسر کشور

بررسی‌های میدانی انجام‌شده در نزدیک به ۶۳۰ مرکز تولید و توزیع دام در استان‌های مختلف کشور نشان می‌دهد که شبکه تولید دام سبک و سنگین با ظرفیت بالایی در حال فعالیت است. این مراکز که هر یک سیستم پایش و توزیع خاص خود را دارند، تصویری نسبتاً دقیق از وضعیت موجود ارائه می‌دهند. بر اساس این آمار، تنها در بخش دام سبک پرواری، بیش از ۴ میلیون و ۶۳۰ هزار رأس دام آماده کشتار در کشور وجود دارد؛ عددی که به‌تنهایی نشان‌دهنده مازاد عرضه بالقوه در این بخش است.

این آمار صرفاً مربوط به بره‌های پرواری است و در کنار آن باید جمعیت میش‌ها، بزها و سایر دام‌های سبک را نیز در نظر گرفت. وقتی این ارقام در کنار میزان کشتار ماهانه کشور قرار می‌گیرد، تصویر روشن‌تر می‌شود. نیاز ماهانه کشور به کشتار دام سبک حدود ۷۰۰ هزار رأس برآورد می‌شود و این یعنی ذخیره فعلی دام سبک آماده کشتار، پاسخگوی چندین ماه مصرف بازار است؛ موضوعی که از منظر امنیت غذایی و مدیریت بازار، اهمیت بالایی دارد.

وضعیت دام سنگین؛ فراتر از نیاز بازار

در بخش دام سنگین نیز شرایط کمابیش مشابهی حاکم است. بر اساس آمار ارائه‌شده، حدود ۳۷۵ هزار رأس گوساله آماده کشتار در کشور وجود دارد. این در حالی است که حتی در بالاترین برآوردها، نیاز ماهانه کشور به کشتار گوساله بین ۴۵ تا ۵۰ هزار رأس عنوان می‌شود. چنین فاصله‌ای میان عرضه بالقوه و نیاز واقعی بازار، نشان می‌دهد که فشار کمبود در این بخش وجود ندارد.

نکته قابل توجه آن است که وزن بسیاری از این دام‌های سنگین به بیش از ۵۰۰ کیلوگرم رسیده است؛ مسئله‌ای که از یک سو بیانگر شرایط مناسب پرواربندی و از سوی دیگر نشانه‌ای از تأخیر در کشتار به دلیل شرایط بازار و قیمت‌هاست. در واقع، دامداران با حجم قابل توجهی از دام آماده مواجه‌اند که می‌تواند در صورت مدیریت صحیح، نقش مهمی در تنظیم بازار ایفا کند.

نقش بهار و زایش‌ها در افزایش عرضه

نزدیک شدن به فصل بهار همواره یکی از عوامل مؤثر بر بازار دام سبک بوده است. با ورود به این فصل، به‌طور سنتی عرضه دام افزایش می‌یابد؛ به‌ویژه امسال که زایش‌ها در بسیاری از مناطق کشور وضعیت مطلوبی داشته است. مناطق غربی و جنوب‌غربی کشور و همچنین فلات مرکزی، شاهد حجم بالایی از بره‌های آماده عرضه هستند که این موضوع می‌تواند به‌صورت طبیعی فشار عرضه را در بازار افزایش دهد.

از سوی دیگر، کاهش اثرات خشکسالی سال گذشته نیز به بهبود شرایط تولید کمک کرده است. اگرچه خشکسالی همچنان یکی از چالش‌های ساختاری بخش دامپروری محسوب می‌شود، اما عبور نسبی از شرایط حاد سال قبل، به دامداران امکان داده است تا با اطمینان بیشتری به عرضه دام اقدام کنند. مجموع این عوامل سبب شده بازار داخلی گوشت قرمز در وضعیتی نرمال و نسبتاً باثبات قرار گیرد.

واردات؛ بازوی مکمل تنظیم بازار

در کنار تولید داخلی، واردات گوشت و دام زنده به‌عنوان ابزار تنظیم بازار، نقش تعیین‌کننده‌ای ایفا کرده است. در حال حاضر، بخشی از محموله‌های وارداتی وارد کشور شده، بخشی کشتار شده و بخش دیگری نیز در روزهای آینده وارد چرخه عرضه خواهد شد. این واردات از استان‌های مرزی مختلف انجام می‌شود و علاوه بر تأمین بازار، به فعال شدن کشتارگاه‌های مرزی نیز کمک کرده است.

لاشه‌های وارداتی به‌صورت گرم و با نظم مشخص وارد بازار می‌شوند و گوشت‌های منجمد نیز تحت نظارت کامل بهداشتی و به شکلی سازمان‌یافته در حال عرضه هستند. این روند نه‌تنها از منظر سلامت مصرف‌کننده اهمیت دارد، بلکه باعث افزایش اعتماد بازار و جلوگیری از التهاب‌های مقطعی می‌شود. حضور هم‌زمان گوشت گرم داخلی، لاشه وارداتی و گوشت منجمد، تنوع عرضه را افزایش داده و دست بازار را برای تنظیم قیمت بازتر کرده است.

شکل‌گیری رقابت و تعدیل قیمت‌ها

یکی از مهم‌ترین نشانه‌های بهبود وضعیت بازار، شکل‌گیری رقابت قیمتی میان کالاهای هم‌نوع است. تا هفته‌های گذشته، بازار گوشت عملاً با کمبود گزینه و نبود رقابت مواجه بود؛ موضوعی که به افزایش قیمت‌ها دامن می‌زد. اما اکنون با افزایش عرضه داخلی و وارداتی، رقابت میان تولیدکنندگان و واردکنندگان شکل گرفته است.

در بخش گوشت منجمد گوسفندی، قیمت‌هایی که تا حدود یک میلیون تومان نیز پیش رفته بود، اکنون به محدوده ۷۵۰ هزار تومان کاهش یافته است. این کاهش، پیام روشنی برای بازار دارد؛ اینکه افزایش عرضه و رقابت واقعی می‌تواند حتی در بازاری پرنوسان مانند گوشت قرمز، به تعدیل قیمت منجر شود.

کاهش قیمت گوشت گوساله وارداتی

در بخش گوشت گوساله وارداتی نیز روند مشابهی مشاهده می‌شود. گوشت وارداتی از کشورهایی مانند هند و پاکستان که پیش‌تر با قیمت‌هایی در محدوده ۹۰۰ هزار تا یک میلیون تومان عرضه می‌شد، اکنون به حدود ۷۳۰ هزار تومان رسیده است. این افت قیمت، نتیجه مستقیم افزایش حجم واردات، آزادسازی مجوزهای ورود و رقابت میان واردکنندگان برای تصاحب سهم بازار است.

در واقع، سیاست تسهیل واردات در کنار نظارت بر توزیع، توانسته است بخشی از حباب قیمتی را تخلیه کند. هرچند این قیمت‌ها همچنان برای بسیاری از خانوارها بالاست، اما روند کاهشی آن می‌تواند در صورت تداوم، به بهبود دسترسی مصرف‌کنندگان منجر شود.

وضعیت دام زنده و سیگنال‌های نزولی بازار

بازار دام زنده نیز از این تحولات بی‌تأثیر نمانده است. قیمت دام سبک زنده به‌صورت مدت‌دار در حدود ۵۰۰ هزار تومان و به‌صورت نقدی در محدوده ۴۷۵ تا ۴۸۰ هزار تومان قرار دارد. این ارقام نسبت به روزهای گذشته کاهش نشان می‌دهد و از تداوم روند نزولی در این بخش حکایت دارد.

کاهش قیمت دام زنده معمولاً به‌عنوان یکی از پیش‌نگرهای کاهش قیمت گوشت در بازار مصرف تلقی می‌شود. زمانی که دامداران با وفور دام آماده کشتار مواجه می‌شوند و امکان نگهداری طولانی‌مدت نیز وجود ندارد، فشار عرضه افزایش می‌یابد و قیمت‌ها تعدیل می‌شود. این وضعیت اگر با مدیریت صحیح کشتار و توزیع همراه شود، می‌تواند به کاهش قیمت برای مصرف‌کننده نهایی منجر شود.

جمع‌بندی؛ چشم‌انداز بازار گوشت قرمز

مجموع داده‌ها و شواهد موجود نشان می‌دهد که بازار گوشت قرمز کشور در آستانه دوره‌ای از ثبات نسبی قرار گرفته است. وفور دام آماده کشتار در داخل کشور، افزایش واردات دام زنده و گوشت، تنوع در شیوه‌های عرضه و شکل‌گیری رقابت قیمتی، همگی عواملی هستند که فشار قیمتی را کاهش داده‌اند. اگر این روند با نظارت مستمر، مدیریت هوشمندانه واردات و حمایت هدفمند از تولید داخلی ادامه یابد، می‌توان انتظار داشت که در روزها و هفته‌های آینده، بازار گوشت قرمز با عرضه کافی و قیمت‌های متعادل‌تری در اختیار مصرف‌کنندگان قرار گیرد؛ چه در بخش گوشت گرم و چه در بخش گوشت منجمد.