بحران تدارکاتی تیم ملی فوتبال ایران در آستانه جام جهانی ۲۰۲۶

ایمان گودرزی؛ 

در شرایطی که شمارش معکوس برای آغاز جام جهانی ۲۰۲۶ با سرعت در حال نزدیک شدن به روزهای پایانی است، تیم ملی فوتبال ایران با یکی از حساس‌ترین مقاطع آماده‌سازی خود روبه‌رو شده؛ مقطعی که به جای تمرکز بر برنامه‌های فنی و هماهنگی تاکتیکی، تحت‌الشعاع سردرگمی مدیریتی و بلاتکلیفی در انتخاب حریفان تدارکاتی قرار گرفته است. فاصله کمتر از چهار ماه تا آغاز رسمی رقابت‌ها، زمانی نیست که بتوان آن را با وعده و امید سپری کرد، اما آنچه در عمل دیده می‌شود، خالی‌بودن تقویم بازی‌های مهم و فاصله معنادار با استانداردهای آماده‌سازی در سطح جام جهانی است.

تیم ملی ایران که در مرحله گروهی باید با بلژیک، مصر و نیوزیلند روبه‌رو شود، نیازمند بازی‌هایی هدفمند و هم‌سطح با این رقباست. امیر قلعه‌نویی از همان روز قرعه‌کشی، صراحتاً اعلام کرد که بازی با تیم‌های آسیایی نه‌تنها کمکی به شبیه‌سازی شرایط جام جهانی نمی‌کند، بلکه می‌تواند تیم را از فضای واقعی مسابقات دور کند. با این حال، مجموعه تصمیم‌ها و مذاکرات فدراسیون فوتبال تاکنون نتوانسته این نیاز فنی را برآورده کند.

فاصله برنامه‌ریزی فنی با واقعیت اجرایی

کادر فنی تیم ملی، بر اساس آنالیز رقبا، به‌دنبال تقابل با تیم‌هایی از اروپا، آفریقا و آمریکای لاتین بود؛ قاره‌هایی که از نظر سبک بازی، فیزیک بدنی و ساختار تاکتیکی بیشترین شباهت را به حریفان ایران در جام جهانی دارند. بلژیک به‌عنوان یکی از قدرت‌های تثبیت‌شده اروپا، مصر با فوتبال فیزیکی و سرعتی آفریقا و نیوزیلند با ساختار منظم و بازی مستقیم، ترکیبی متنوع از چالش‌ها را پیش روی ایران قرار می‌دهند. بدون بازی‌های تدارکاتی هم‌سطح، این تنوع در تمرینات صرفاً روی کاغذ باقی می‌ماند.

با وجود این ضرورت روشن، روند مذاکرات فدراسیون فوتبال نشان داد که فاصله‌ای جدی میان خواسته‌های فنی و توان اجرایی وجود دارد. در حالی که بسیاری از تیم‌های حاضر در جام جهانی از ماه‌ها قبل برنامه بازی‌های دوستانه خود را نهایی کرده‌اند، ایران هنوز در مرحله مذاکره و رایزنی باقی مانده است.

عقب‌نشینی اسپانیا و فروپاشی یک رؤیای بزرگ

مهم‌ترین ضربه به برنامه‌های آماده‌سازی تیم ملی، به پرونده دیدار دوستانه با اسپانیا بازمی‌گردد؛ مسابقه‌ای که می‌توانست نقطه اوج بازی‌های تدارکاتی ایران پیش از جام جهانی باشد. طبق برنامه اولیه، قرار بود این دیدار در فیفادی خرداد و در ورزشگاه ریازور لاکرونیا برگزار شود و ایران برای انجام آن حدود یک‌ونیم میلیون دلار پرداخت کند. حضور مقابل قهرمان اروپا، فرصتی کم‌نظیر برای محک جدی شاگردان قلعه‌نویی بود.

اما در نهایت، فدراسیون فوتبال اسپانیا از توافق اولیه عقب‌نشینی کرد و اعلام شد که این مسابقه فعلاً در برنامه لاروخا قرار ندارد. این اتفاق در حالی رخ داد که پیش از آن نیز مذاکرات با پرتغال به‌دلیل اختلافات مالی به بن‌بست رسیده بود. به این ترتیب، رؤیای تقابل با یک قدرت بزرگ اروپایی، دست‌کم در این مقطع، به‌طور کامل رنگ باخت.

بن‌بست در مسیر شبیه‌سازی فوتبال آفریقا

پس از مشخص‌شدن همگروهی ایران با مصر، کادر فنی تأکید ویژه‌ای بر انجام حداقل یک دیدار با تیمی آفریقایی داشت تا شرایط بازی مقابل این حریف شبیه‌سازی شود. فدراسیون فوتبال در فیفادی ماه مارچ، مذاکراتی را با چند تیم آفریقایی آغاز کرد. تونس، الجزایر و کامرون در فهرست گزینه‌ها قرار گرفتند، اما هیچ‌یک به نتیجه نرسید.

مذاکرات با تونس خیلی زود متوقف شد و الجزایر نیز پاسخ منفی رسمی داد. در مورد کامرون، اگرچه خبرهایی از پیشرفت گفت‌وگوها منتشر شد، اما افزایش ناگهانی رقم درخواستی این کشور باعث شد توافق نهایی شکل نگیرد. نتیجه این روند، از دست رفتن یک پنجره فیفادی دیگر بدون حریف قطعی بود؛ اتفاقی که عملاً فرصت شبیه‌سازی بازی با مصر را کاهش داد.

ناکامی در یافتن حریف اروپایی جایگزین

پس از منتفی‌شدن گزینه‌های بزرگ، فدراسیون فوتبال تلاش کرد با تیم‌هایی مانند ایسلند و اسکاتلند به توافق برسد؛ تیم‌هایی که می‌توانستند تا حدی شرایط بازی مقابل بلژیک را بازسازی کنند. اما ایسلند برنامه خود را با کانادا و هائیتی نهایی کرد و اسکاتلند نیز پیشنهاد ژاپن را پذیرفت. به این ترتیب، پرونده مذاکره با این دو تیم نیز بسته شد و عملاً شانس بازی با نماینده‌ای از قاره سبز در این بازه زمانی از بین رفت.

این اتفاقات، بار دیگر ضعف ایران در رقابت با دیگر فدراسیون‌ها برای جذب حریفان تدارکاتی را آشکار کرد؛ ضعفی که ریشه در مسائل مالی، دیپلماسی ورزشی و برنامه‌ریزی بلندمدت دارد.

تورنمنت چهارجانبه اردن و سایه نگرانی‌های امنیتی

در شرایطی که گزینه‌های بزرگ یکی پس از دیگری حذف شدند، تنها پیشنهاد جدی باقی‌مانده، حضور در تورنمنتی چهارجانبه به میزبانی اردن است؛ رقابتی که قرار است با حضور ایران، اردن، نیجریه و احتمالاً کاستاریکا برگزار شود. از منظر فنی، دیدار با نیجریه و کاستاریکا می‌تواند برای تیم ملی ارزشمند باشد. نیجریه با فوتبال فیزیکی و سرعت بالا و کاستاریکا با ساختار منظم دفاعی، می‌توانند محک مناسبی برای بازیکنان ایران باشند.

با این حال، کادر فنی تمایل چندانی به بازی با اردن ندارد و ترجیح می‌دهد در صورت حضور در این تورنمنت، مقابل میزبان قرار نگیرد. علاوه بر این، محل برگزاری مسابقات نیز به یکی از چالش‌های اصلی تبدیل شده است. یکی از شهرهای پیشنهادی در نزدیکی مرز فلسطین اشغالی قرار دارد و همین موضوع حساسیت‌های امنیتی جدی ایجاد کرده است. فدراسیون فوتبال ایران اعلام کرده که دریافت تضمین‌های کامل امنیتی، شرط اصلی پذیرش این پیشنهاد خواهد بود؛ تضمین‌هایی که تاکنون پاسخ روشنی درباره آن‌ها ارائه نشده است.

وعده‌های رسانه‌ای و واقعیت میدانی

در حالی که گزارش‌های متعدد از لغو توافق‌ها و بن‌بست مذاکرات حکایت دارد، سخنگوی فدراسیون فوتبال همچنان از نهایی‌شدن مذاکرات برای چهار دیدار تدارکاتی سخن می‌گوید. به گفته او، برای فروردین‌ماه دو بازی با تیم‌هایی از آفریقا و آمریکای جنوبی در نظر گرفته شده و برای خردادماه نیز دو حریف از میان سه گزینه انتخاب خواهند شد. پرونده دیدار با اسپانیا نیز همچنان در حال مذاکره توصیف می‌شود.

اما فاصله میان این وعده‌ها و آنچه تاکنون به‌طور رسمی نهایی شده، باعث افزایش تردیدها و نگرانی‌ها شده است. تجربه سال‌های گذشته نشان داده که هرچه زمان می‌گذرد، گزینه‌ها محدودتر و هزینه‌ها سنگین‌تر می‌شود؛ مسأله‌ای که می‌تواند کیفیت نهایی بازی‌های تدارکاتی را به‌شدت تحت تأثیر قرار دهد.

جام جهانی نزدیک است، زمان اندک

جام جهانی ۲۰۲۶ کمتر از ۱۲۰ روز دیگر آغاز می‌شود و تیم ملی ایران تنها دو پنجره فیفادی پیش از این رقابت‌ها در اختیار دارد. از دست رفتن هر پنجره، به‌معنای کاهش فرصت هماهنگی، آزمون ترکیب‌های مختلف و افزایش ریسک در بزرگ‌ترین تورنمنت فوتبال جهان است. ورود به جام جهانی بدون تجربه بازی‌های سطح بالا، می‌تواند تیم ملی را از نظر فنی و ذهنی در موقعیتی آسیب‌پذیر قرار دهد.

جمع‌بندی

آنچه امروز بیش از هر چیز به چشم می‌آید، ضرورت تصمیم‌گیری سریع، شفاف و مبتنی بر اولویت‌های فنی است. فدراسیون فوتبال ایران در نقطه‌ای قرار گرفته که باید میان ملاحظات مالی، دغدغه‌های امنیتی و نیازهای فنی تعادل برقرار کند. اگر این تعادل به‌درستی شکل نگیرد و بازی‌های تدارکاتی باکیفیت از دست برود، تیم ملی ممکن است بدون آمادگی لازم وارد جام جهانی ۲۰۲۶ شود؛ سناریویی که نه با انتظارات کادر فنی همخوانی دارد و نه با امید هوادارانی که رؤیای عبور ایران از مرحله گروهی را در سر می‌پرورانند. اکنون زمان وعده دادن گذشته و وقت عمل فرا رسیده است.