بازار مرغ در ایستگاه رکود؛ قیمت‌های غیرمنطقی در انتظار رمضان

بازار مرغ ایران در روزهای میانی بهمن و آستانه اسفند، تصویری متفاوت از آنچه در ماه‌های پرتقاضا دیده می‌شد، ارائه می‌دهد. کاهش محسوس تقاضا، ثبات شکننده قیمت‌ها و نگرانی فعالان صنعت طیور از تداوم زیان تولیدکنندگان، شرایطی را رقم زده که به گفته دبیر انجمن کشتارگاه‌ها و صنایع بسته‌بندی طیور، نمی‌توان آن را بازاری متعادل و قابل دفاع دانست. در حالی که قیمت مرغ زنده و مرغ گرم در سطحی قرار دارد که مصرف‌کننده آن را بالا و تولیدکننده آن را غیرمنطقی می‌داند، همه نگاه‌ها به ماه رمضان و روزهای پایانی سال دوخته شده است.

در همین زمینه، مهدی یوسف‌خانی دبیر انجمن کشتارگاه‌ها و صنایع بسته‌بندی طیور، آخرین قیمت‌ها در بازار مرغ را اعلام کرده و نسبت به وضعیت فعلی و چشم‌انداز کوتاه‌مدت بازار هشدار داده است. به گفته او، هر کیلو مرغ زنده در حال حاضر با قیمت حدود ۱۳۰ هزار تومان معامله می‌شود و قیمت هر کیلو مرغ گرم در خرده‌فروشی‌ها بین ۲۰۰ تا ۲۱۰ هزار تومان در نوسان است. ارقامی که به باور فعالان این صنعت، با هزینه‌های تولید و شرایط عرضه و تقاضا همخوانی ندارد.

وضعیت قیمت مرغ زنده و گرم در بازار امروز

بررسی قیمت مرغ در سطح تولید و مصرف نشان می‌دهد که فاصله میان مرغ زنده و مرغ گرم همچنان قابل توجه است. مرغ زنده با نرخ حدود ۱۳۰ هزار تومان از مرغداران خریداری می‌شود، در حالی که مرغ گرم پس از کشتار و توزیع، با قیمتی نزدیک به ۲۰۰ تا ۲۱۰ هزار تومان به دست مصرف‌کننده می‌رسد. این اختلاف قیمت اگرچه بخشی از هزینه‌های کشتار، حمل‌ونقل، بسته‌بندی و توزیع را پوشش می‌دهد، اما به اعتقاد کارشناسان، در شرایطی که تقاضا در بازار پایین است، نمی‌تواند به تنهایی توجیه‌کننده وضعیت فعلی باشد.

یوسف‌خانی معتقد است که قیمت‌های کنونی نه برای تولیدکننده رضایت‌بخش است و نه برای مصرف‌کننده جذاب. از یک سو، مرغداران با افزایش هزینه نهاده‌ها، انرژی، حمل‌ونقل و دستمزد مواجه‌اند و از سوی دیگر، خانوارها به دلیل کاهش قدرت خرید، مصرف خود را محدود کرده‌اند. نتیجه این وضعیت، بازاری راکد است که در آن حجم معاملات کاهش یافته و سودآوری زنجیره تولید تا مصرف با ابهام روبه‌رو شده است.

قیمت قطعات مرغ و رفتار مصرف‌کننده

در کنار قیمت مرغ کامل، نرخ قطعات مرغ نیز نقش مهمی در تصمیم خرید مصرف‌کنندگان دارد. بر اساس اعلام دبیر انجمن کشتارگاه‌ها، قیمت هر کیلو ران مرغ حدود ۲۰۰ هزار تومان است، سینه مرغ با کتف به ۳۵۰ هزار تومان رسیده و فیله مرغ نیز با قیمت ۳۹۰ هزار تومان در بازار عرضه می‌شود. این قیمت‌ها نشان می‌دهد که فاصله قیمتی میان قطعات پرمصرف و مرغ کامل همچنان بالاست و همین موضوع باعث شده بخشی از مصرف‌کنندگان به سمت خرید مرغ کامل یا کاهش مصرف پروتئین حیوانی حرکت کنند.

رفتار مصرف‌کننده در ماه‌های اخیر تغییر محسوسی داشته است. بسیاری از خانوارها ترجیح می‌دهند خریدهای خود را به حداقل برسانند یا به سراغ جایگزین‌های ارزان‌تر بروند. این تغییر الگو، به طور مستقیم بر میزان تقاضا در بازار مرغ تأثیر گذاشته و باعث شده حتی در مقاطعی که عرضه به اندازه کافی وجود دارد، بازار با مازاد نسبی روبه‌رو شود. یوسف‌خانی با اشاره به همین موضوع تأکید می‌کند که بازار مرغ در شرایط فعلی تعریفی ندارد و تقاضا همچنان پایین است.

رکود تقاضا و فشار بر تولیدکنندگان

کاهش تقاضا تنها به معنای فروش کمتر در خرده‌فروشی‌ها نیست، بلکه پیامدهای آن به سرعت به حلقه‌های بالادستی زنجیره تولید منتقل می‌شود. مرغداران که برنامه‌ریزی تولید خود را ماه‌ها قبل انجام داده‌اند، در صورت نبود تقاضای کافی با انباشت محصول و افزایش هزینه نگهداری مواجه می‌شوند. این وضعیت در نهایت می‌تواند انگیزه تولید را کاهش دهد و حتی برخی واحدهای کوچک‌تر را با خطر تعطیلی روبه‌رو کند.

دبیر انجمن کشتارگاه‌ها و صنایع بسته‌بندی طیور با اشاره به این چالش‌ها می‌گوید که قیمت فعلی مرغ زنده و مرغ گرم منطقی نیست. از نگاه او، ادامه این روند می‌تواند به زیان کل صنعت تمام شود، چرا که نه مصرف‌کننده از قیمت‌ها رضایت دارد و نه تولیدکننده توان تحمل زیان‌های پی‌درپی را دارد. به همین دلیل، فعالان بازار امیدوارند که با نزدیک شدن به ماه رمضان، تقاضا افزایش یابد و تعادل نسبی به بازار بازگردد.

نقش ماه رمضان در تغییر معادلات بازار مرغ

ماه رمضان همواره یکی از مقاطع مهم برای بازار مواد غذایی از جمله مرغ بوده است. افزایش مصرف خانگی، برگزاری مراسم مذهبی و تغییر الگوی وعده‌های غذایی، معمولاً باعث رشد تقاضا در این دوره می‌شود. یوسف‌خانی نیز با اشاره به همین موضوع، ابراز امیدواری کرده است که در آستانه ماه رمضان، تقاضا در بازار مرغ افزایش یابد و این امر به بهبود نسبی قیمت‌ها کمک کند.

با این حال، کارشناسان معتقدند که تأثیر رمضان بر بازار مرغ در سال جاری ممکن است محدودتر از سال‌های گذشته باشد. کاهش قدرت خرید خانوارها و افزایش هزینه‌های سبد معیشت، می‌تواند مانع از جهش قابل توجه تقاضا شود. در چنین شرایطی، افزایش قیمت‌ها اگرچه محتمل است، اما بعید به نظر می‌رسد که به سطوح بسیار بالایی برسد.

پیش‌بینی قیمت مرغ تا پایان سال

یکی از پرسش‌های اصلی فعالان بازار و مصرف‌کنندگان، آینده قیمت مرغ در هفته‌های پایانی سال است. دبیر انجمن کشتارگاه‌ها در این باره تصریح کرده است که با آغاز ماه مبارک رمضان انتظار می‌رود قیمت‌ها تا حدی افزایش یابد، اما با توجه به شرایط تولید و ایام پایانی سال، بعید است که قیمت مرغ از مرز ۲۵۰ هزار تومان عبور کند.

این پیش‌بینی نشان می‌دهد که بازار مرغ در بهترین حالت با یک افزایش محدود و کنترل‌شده مواجه خواهد شد. عواملی مانند میزان جوجه‌ریزی، دسترسی به نهاده‌های دامی، هزینه‌های تولید و سیاست‌های تنظیم بازار، همگی در تعیین سقف قیمت نقش دارند. اگر عرضه به شکل منظم ادامه یابد و شوک ناگهانی در نهاده‌ها رخ ندهد، احتمال جهش شدید قیمت‌ها پایین خواهد بود.

چالش سیاست‌گذاری و انتظار فعالان صنعت

بازار مرغ بیش از هر زمان دیگری نیازمند سیاست‌گذاری دقیق و هماهنگ است. فعالان صنعت معتقدند که ثبات در تأمین نهاده‌ها، پیش‌بینی‌پذیری قیمت‌ها و حمایت هدفمند از تولیدکنندگان می‌تواند از نوسانات شدید جلوگیری کند. در عین حال، توجه به قدرت خرید مصرف‌کننده و جلوگیری از افزایش بی‌رویه قیمت‌ها، شرط حفظ تقاضا در بازار است.

یوسف‌خانی و دیگر فعالان این حوزه بارها تأکید کرده‌اند که قیمت‌گذاری دستوری بدون توجه به واقعیت‌های تولید، می‌تواند به تضعیف زنجیره عرضه منجر شود. از سوی دیگر، رهاسازی کامل بازار نیز در شرایط تورمی، فشار مضاعفی بر مصرف‌کننده وارد می‌کند. بنابراین، یافتن نقطه تعادل میان این دو رویکرد، یکی از مهم‌ترین چالش‌های پیش‌روی بازار مرغ است.

جمع‌بندی

بازار مرغ در شرایطی قرار دارد که رکود تقاضا، قیمت‌های غیرمنطقی و نگرانی از آینده تولید، همزمان بر آن سایه انداخته است. قیمت مرغ زنده و مرغ گرم به گفته دبیر انجمن کشتارگاه‌ها با واقعیت‌های بازار همخوانی ندارد و ادامه این وضعیت می‌تواند به زیان تولیدکننده و مصرف‌کننده منجر شود. امید فعالان صنعت به افزایش تقاضا در ماه رمضان و روزهای پایانی سال است، هرچند پیش‌بینی‌ها از افزایش محدود قیمت‌ها حکایت دارد. در نهایت، سرنوشت بازار مرغ به میزان تقاضا، سیاست‌های تنظیم بازار و توان اقتصادی خانوارها گره خورده است و هرگونه تصمیم‌گیری شتاب‌زده می‌تواند این تعادل شکننده را برهم بزند.