مراسم چهلم شهدا و جان‌باختگان فتنه؛ بازخوانی یک ایستادگی ملی در آیینه همبستگی اجتماعی

برگزاری مراسم چهلم شهدا و جان‌باختگان حوادث اخیر، تنها یک مناسک آیینی یا یادبود تقویمی نیست، بلکه کنشی معنادار در متن تحولات امنیتی، اجتماعی و سیاسی کشور به شمار می‌رود. شورای هماهنگی تبلیغات اسلامی با اعلام برگزاری این مراسم در مساجد، بقاع متبرکه و حسینیه‌های سراسر کشور، تلاش دارد پیوندی میان حافظه تاریخی ملت، سرمایه اجتماعی و ضرورت‌های امروز امنیت ملی برقرار کند. این مراسم در شرایطی برگزار می‌شود که کشور تجربه رویارویی با الگوهای پیچیده جنگ ترکیبی و پروژه‌های بی‌ثبات‌سازی را از سر گذرانده و اکنون در مرحله بازخوانی و تثبیت دستاوردهای آن ایستادگی قرار دارد.

جایگاه شورای هماهنگی تبلیغات اسلامی در مدیریت مناسک ملی

شورای هماهنگی تبلیغات اسلامی طی دهه‌های گذشته نقش محوری در سامان‌دهی آیین‌های ملی و انقلابی ایفا کرده و به عنوان نهادی پیونددهنده میان نهادهای رسمی و بدنه اجتماعی شناخته می‌شود. اعلام برگزاری مراسم چهلم شهدا از سوی این شورا، حامل پیامی روشن درباره اهمیت مدیریت هوشمندانه فضاهای اجتماعی است. این شورا با بهره‌گیری از ظرفیت مساجد و اماکن مذهبی، بسترهایی را فعال می‌کند که همزمان کارکرد معنوی، هویتی و انسجام‌بخش دارند. در چنین چارچوبی، مراسم چهلم نه صرفا بزرگداشت شهدا، بلکه بازتولید گفتمان مقاومت اجتماعی و تثبیت روایت رسمی از مواجهه ملت با فتنه و آشوب تلقی می‌شود.

تحلیل زمینه‌های حوادث و مفهوم فتنه در روایت رسمی

در اطلاعیه شورای هماهنگی تبلیغات اسلامی، حوادث روزهای ۱۸ و ۱۹ دی به عنوان بخشی از یک رویارویی پیچیده و ترکیبی توصیف شده است. این توصیف ناظر بر درکی است که فتنه را نه رخدادی مقطعی، بلکه محصول طراحی و هدایت شبکه‌ای از بازیگران خارجی و داخلی می‌داند. تأکید بر نقش دستگاه‌های اطلاعاتی آمریکا و رژیم صهیونیستی و استفاده از عناصر آموزش‌دیده خشونت‌ورز، نشان می‌دهد که روایت رسمی، این حوادث را در امتداد جنگ‌های نوین و الگوهای شبه کودتا تحلیل می‌کند. در این چارچوب، هدف اصلی دشمن ایجاد رعب، تخریب نظم عمومی و فرسایش اعتماد اجتماعی عنوان می‌شود.

جنگ ترکیبی و تلاش برای اختلال در نظم عمومی

مفهوم جنگ ترکیبی در سال‌های اخیر به یکی از کلیدواژه‌های اصلی ادبیات امنیت ملی تبدیل شده است. بر اساس این رویکرد، دشمن با ترکیب ابزارهای رسانه‌ای، روانی، امنیتی و میدانی می‌کوشد چرخه حکمرانی را مختل سازد. اشاره شورای هماهنگی تبلیغات اسلامی به راهبرد کشته‌سازی و تحریک احساسات عمومی، به ویژه جوانان، ناظر بر همین منطق است. در این تحلیل، شهادت نیروهای مردمی، انتظامی و امنیتی نه یک پیامد تصادفی، بلکه بخشی از سناریوی فشار حداکثری برای ایجاد شکاف اجتماعی تلقی می‌شود. مراسم چهلم شهدا در چنین بستری، به بازتعریف مرز میان اعتراض، آشوب و دفاع از امنیت ملی کمک می‌کند.

نقش هوشیاری امنیتی و حضور مردمی در خنثی‌سازی سناریو

یکی از محورهای برجسته اطلاعیه، تأکید بر هوشیاری دستگاه‌های انتظامی و امنیتی در کنار بصیرت تاریخی ملت است. این دوگانه، تصویری از هم‌افزایی ساختار و جامعه ارائه می‌دهد که در آن امنیت نه صرفا محصول اقتدار حاکمیتی، بلکه نتیجه مشارکت آگاهانه مردم است. حضور میدانی اقشار مختلف و واکنش سریع نهادهای مسئول، به روایت رسمی، توانست سناریوی پیچیده دشمن را ناکام بگذارد. نقطه اوج این فرآیند، یوم الله ۲۲ دی معرفی می‌شود؛ روزی که با حضور میلیونی مردم، شورش پایان یافت و اقتدار ملی تثبیت شد.

یوم الله ۲۲ دی به مثابه نقطه عطف همبستگی

بازنمایی ۲۲ دی به عنوان یوم الله، بار معنایی و نمادین ویژه‌ای دارد. این تعبیر، رخداد را از سطح یک تجمع سیاسی فراتر برده و آن را در امتداد تجربه‌های تاریخی ملت ایران قرار می‌دهد. در این روایت، حضور میلیونی مردم نشانه‌ای از پیوند ایمان، آگاهی و مسئولیت اجتماعی است. مراسم چهلم شهدا، ادامه منطقی همان حضور تلقی می‌شود؛ حضوری که این بار در قالب آیینی آرام و معنوی، پیام انسجام و ثبات را بازتولید می‌کند و اجازه نمی‌دهد روایت‌های رقیب، میدان تفسیر حوادث را در اختیار بگیرند.

کارکردهای اجتماعی و فرهنگی مراسم چهلم شهدا

مراسم چهلم در فرهنگ ایرانی و اسلامی، جایگاهی ریشه‌دار دارد و همواره فرصتی برای تعمیق همدلی و بازاندیشی جمعی فراهم کرده است. برگزاری این مراسم در گستره ملی، امکان مشارکت لایه‌های مختلف جامعه را مهیا می‌سازد و به خانواده‌های شهدا مجال می‌دهد تا در فضایی همدلانه، مورد تکریم قرار گیرند. از منظر اجتماعی، این آیین‌ها به ترمیم زخم‌های روانی ناشی از حوادث کمک می‌کنند و احساس تعلق به یک سرنوشت مشترک را تقویت می‌نمایند. از منظر فرهنگی نیز، روایت شهادت و ایثار را در برابر روایت خشونت و آشوب برجسته می‌سازند.

پیام سیاسی و امنیتی دعوت سراسری

دعوت شورای هماهنگی تبلیغات اسلامی از مردم شریف، جوانان مؤمن و فعالان اجتماعی، حامل پیامی فراتر از یک فراخوان آیینی است. این دعوت، تأکیدی بر استمرار سرمایه اجتماعی و اراده جمعی برای صیانت از امنیت پایدار کشور محسوب می‌شود. مشارکت گسترده در مراسم چهلم، به زبان نمادین اعلام می‌کند که پروژه‌های بی‌ثبات‌سازی، حتی پس از فروکش کردن آشوب‌ها، با دیوار همبستگی ملی مواجه خواهند شد. در این چارچوب، هر مسجد و حسینیه به کانونی برای بازتولید اعتماد و انسجام بدل می‌شود.

پیوند امنیت پایدار با سرمایه اجتماعی

امنیت پایدار در ادبیات رسمی جمهوری اسلامی ایران، مفهومی چندبعدی است که بدون پشتوانه اجتماعی قابل تحقق نیست. اطلاعیه شورا با صراحت بر این پیوند تأکید می‌کند و مشارکت مردم را تضمین‌کننده ناکامی توطئه‌های آشوب‌طلبانه می‌داند. این نگاه، امنیت را نتیجه تعامل مستمر میان حاکمیت و جامعه معرفی می‌کند؛ تعاملی که در بزنگاه‌هایی چون مراسم چهلم شهدا، خود را به شکل عینی نشان می‌دهد و به دشمنان این پیام را منتقل می‌سازد که جامعه ایرانی در برابر فشار و تهدید، توان بازسازی و انسجام مجدد دارد.

جمع‌بندی

مراسم چهلم شهدا و جان‌باختگان فتنه که به ابتکار شورای هماهنگی تبلیغات اسلامی در روزهای ۲۸ و ۲۹ بهمن برگزار می‌شود، فراتر از یک آیین یادبود، رخدادی چندلایه با ابعاد معنوی، اجتماعی و امنیتی است. این مراسم، بازخوانی روایت رسمی از حوادث اخیر، تکریم مقام شهدا، ترمیم سرمایه اجتماعی و تثبیت پیام همبستگی ملی را توأمان دنبال می‌کند. در شرایطی که جنگ ترکیبی و عملیات روانی دشمنان همچنان ادامه دارد، چنین آیین‌هایی نقش سپر نرم جامعه را ایفا می‌کنند و نشان می‌دهند که امنیت پایدار، بر شانه‌های آگاهی جمعی و حضور مسئولانه مردم استوار است.