هشدار صریح رئیس اتحادیه طلا؛ پلتفرم‌های آنلاین، تولید را زمین‌گیر و سرمایه‌های خرد را تهدید کردند

بازار طلا و سکه ایران در روزهای اخیر شاهد نوساناتی کم‌سابقه بوده که نه‌تنها معادلات قیمتی را بر هم زده، بلکه پیامدهای عمیق‌تری برای تولید، اشتغال و اعتماد عمومی برجای گذاشته است. نادر بذرافشان، رئیس اتحادیه طلا و جواهر تهران، در تازه‌ترین اظهارات خود ضمن تشریح ابعاد کاهش قیمت‌ها، نسبت به نقش مخرب پلتفرم‌های آنلاین فروش طلا و بی‌توجهی نهادهای تصمیم‌گیر هشدار داده و این روند را تهدیدی جدی برای آینده صنعت طلا و سرمایه‌های خرد مردم دانسته است.

نوسانات اخیر بازار طلا؛ کاهش معنادار در سایه ثبات جهانی

به گفته بذرافشان، در حالی که بازار جهانی طلا تغییر محسوسی نداشته و در محدوده قیمتی حدود ۵۰۳۰ دلار تثبیت شده، بازار داخلی ایران کاهش قابل‌توجهی را تجربه کرده است. این کاهش، برخلاف تصور عمومی، نه از بیرون مرزها بلکه از درون اقتصاد کشور نشأت گرفته و بیش از هر چیز تحت تأثیر افت نرخ ارز و فضای خبری سیاسی و اقتصادی بوده است.

بر اساس اعلام رئیس اتحادیه طلا و جواهر تهران، هر گرم طلای ۱۸ عیار نسبت به اوج قیمتی روزهای پایانی هفته گذشته حدود ۷۷۰ هزار تومان کاهش یافته و سکه طرح جدید نیز افتی در حدود ۸ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان را ثبت کرده است. این ارقام نشان می‌دهد که بازار داخلی، حتی در شرایط ثبات جهانی، می‌تواند واکنشی کاملاً متفاوت و گاه شدید از خود نشان دهد.

نقش ارز و اخبار سیاسی در رفتار بازار

بذرافشان با اشاره به پرسش‌هایی درباره موقتی یا پایدار بودن این کاهش قیمت‌ها، تأکید می‌کند که بازار طلا اکنون تحت تأثیر چند متغیر هم‌زمان قرار دارد. از یک سو، قیمت جهانی طلا با وجود نوسانات جزئی، ثبات نسبی دارد و از سوی دیگر، بازار داخلی به‌شدت به نرخ ارز، میزان عرضه و تقاضا و اخبار سیاسی و اقتصادی واکنش نشان می‌دهد.

به گفته او، در برخی مقاطع حتی افزایش قیمت جهانی نیز نتوانسته مانع افت قیمت‌ها در بازار داخلی شود، زیرا رکود حاکم بر تقاضا، کاهش نرخ ارز و فضای انتظاری ناشی از تحولات سیاسی، مسیر متفاوتی را برای قیمت‌ها رقم زده است. این وضعیت باعث شد قیمت سکه که تا روز پنجشنبه به حدود ۲۰۱ میلیون تومان رسیده بود، به‌تدریج کاهش یابد و به محدوده ۱۸۹ میلیون تومان برسد.

سردرگمی خریداران و افت تقاضا

یکی از پیامدهای مستقیم نوسانات شدید، سردرگمی خریداران بوده است. بذرافشان معتقد است از ابتدای سال، تقاضا در بازار طلا وضعیت مطلوبی نداشته و نوسان‌های پی‌درپی، چه افزایشی و چه کاهشی، باعث شده مردم در تصمیم‌گیری برای خرید مردد شوند. این تردید، رکود بازار را تشدید کرده و چرخه معاملات را کند کرده است.

در چنین شرایطی، بازار طلا نه‌تنها کارکرد سرمایه‌ای خود را با اختلال مواجه می‌بیند، بلکه نقش سنتی آن به‌عنوان پناهگاه امن دارایی نیز برای بخشی از جامعه زیر سؤال رفته است.

زیان سنگین صنف طلافروشان

رئیس اتحادیه طلا و جواهر تهران با اشاره به وضعیت فعالان صنفی، از خسارت‌های قابل‌توجهی سخن می‌گوید که در ماه‌های اخیر به طلافروشان وارد شده است. به گفته او، حجم مبادلات به حداقل رسیده و در برخی مقاطع، نوسانات آن‌قدر شدید بوده که قیمت سکه ظرف سه ساعت تا ۱۰ میلیون تومان بالا یا پایین رفته است.

این شرایط، ریسک معاملات را به‌شدت افزایش داده و بسیاری از واحدهای صنفی را با زیان‌های جدی مواجه کرده است؛ زیان‌هایی که نه‌تنها سودی برای فعالان بازار باقی نگذاشته، بلکه سرمایه در گردش آن‌ها را نیز تهدید کرده است.

پلتفرم‌های آنلاین فروش طلا؛ چالش تازه بازار

یکی از محورهای اصلی انتقاد بذرافشان، فعالیت پلتفرم‌های آنلاین فروش طلاست؛ پدیده‌ای که از سال گذشته وارد بازار شد و به گفته او، بدون ضابطه و نظارت کافی گسترش یافت. رئیس اتحادیه طلا و جواهر تهران تأکید می‌کند که موضع اتحادیه از همان ابتدا نسبت به این پلتفرم‌ها روشن و منتقدانه بوده و بارها نسبت به پیامدهای آن هشدار داده شده است.

به گفته او، اتحادیه طلا و جواهر تهران با برگزاری جلسات متعدد، مکاتبه با نهادهای مسئول و حضور در کمیسیون اقتصادی مجلس، نگرانی‌های خود را درباره تهدیدهای بلندمدت این پلتفرم‌ها برای صنعت طلا و حقوق مصرف‌کنندگان مطرح کرده، اما این هشدارها با بی‌توجهی مواجه شده است.

ابهام در مجوزها و نظارت

بذرافشان توضیح می‌دهد که این پلتفرم‌ها از یک سو از اتحادیه طلا و جواهر مجوز گرفته‌اند و از سوی دیگر، مجوز فعالیت در فضای مجازی را از اتحادیه کسب‌وکارهای مجازی دریافت کرده‌اند. این دوگانگی در صدور مجوز، به گفته او، باعث شده نظارت مؤثر و یکپارچه‌ای بر عملکرد آن‌ها وجود نداشته باشد و فعالیتشان به‌صورت عجولانه آغاز شود.

نتیجه این وضعیت، شکل‌گیری بازاری موازی بوده که بدون پایبندی به قواعد سنتی و حرفه‌ای صنف طلا، بخش قابل‌توجهی از تقاضا را به سمت خود جذب کرده است.

ضربه به تولید؛ کاهش ۴۰ درصدی واحدهای صنعتی

پیامدهای فعالیت این پلتفرم‌ها تنها به حوزه توزیع محدود نمانده و بخش تولید را نیز به‌شدت تحت تأثیر قرار داده است. رئیس اتحادیه طلا و جواهر تهران اعلام می‌کند که واحدهای تولیدی طلا و جواهر اکنون با کاهش ۳۰ تا ۴۰ درصدی تولید مواجه‌اند؛ رقمی که در ابتدای سال گذشته حدود ۲۰ تا ۲۵ درصد بود.

به گفته بذرافشان، یکی از دلایل اصلی این افت، گرایش مردم به خرید طلای آب‌شده از طریق پلتفرم‌های آنلاین به جای مصنوعات زینتی است. این تغییر الگوی مصرف، زنجیره تولید را مختل کرده و تقاضا برای مصنوعات داخلی را کاهش داده است.

تعطیلی واحدها و کاهش اشتغال

کاهش تولید، افزایش هزینه‌ها و افت فروش، بسیاری از واحدهای تولیدی را به مرز تعطیلی کشانده است. بذرافشان با اشاره به ماه‌های پایانی سال، می‌گوید تعدادی از واحدهایی که شرایط مالی ضعیف‌تری داشتند و مستأجر بودند، ناچار به تعطیلی شده‌اند، زیرا توان پرداخت اجاره، حقوق پرسنل و هزینه‌های جاری را نداشته‌اند.

حتی واحدهایی که از نظر مالی وضعیت بهتری دارند نیز با یک‌سوم نیروی کار گذشته فعالیت می‌کنند؛ وضعیتی که زنگ خطر بیکاری گسترده در این صنعت را به صدا درآورده است.

نگرانی از خالی‌فروشی و تهدید سرمایه‌های خرد

یکی از جدی‌ترین هشدارهای رئیس اتحادیه طلا و جواهر تهران، مربوط به شائبه خالی‌فروشی در پلتفرم‌های آنلاین است. بذرافشان تأکید می‌کند که اتحادیه آمار دقیقی در این باره ندارد، اما شنیده‌هایی وجود دارد که نگرانی‌ها را تشدید کرده است. به گفته او، اکنون این اتحادیه کسب‌وکارهای مجازی و وزارت صمت هستند که باید پاسخگوی نحوه عملکرد این پلتفرم‌ها باشند.

وی یادآور می‌شود که پلیس امنیت اقتصادی سال گذشته برخی از این سایت‌ها را مدیریت و طلاهای آن‌ها را به بانک کارگشایی منتقل کرد، اما تاکنون هیچ‌گونه عیارسنجی رسمی روی این طلاها انجام نشده است؛ موضوعی که ابهامات را دوچندان می‌کند.

طلای آب‌شده؛ کالایی حساس و پرریسک

بذرافشان با اشاره به رویه‌های جهانی تأکید می‌کند که در هیچ‌کجای دنیا، طلای آب‌شده به این شکل و برای عموم مردم فروخته نمی‌شود. در بازارهای استاندارد، طلا یا به صورت شمش عرضه می‌شود یا به شکل مصنوعات زینتی با عیار مشخص.

او هشدار می‌دهد که طلای آب‌شده به‌عنوان ماده اولیه تولید مصنوعات، ممکن است با مشکل عیار مواجه باشد و فروش گسترده آن به مردم، بدون نظارت دقیق، ریسک بالایی برای خریداران ایجاد می‌کند.

مطالبه مشورت با اصناف و بازنگری در سیاست‌ها

در جمع‌بندی دیدگاه‌های خود، رئیس اتحادیه طلا و جواهر تهران از مسئولان، نهادهای نظارتی و نمایندگان مجلس می‌خواهد که نگاه دقیق‌تر و بازتری به اصناف داشته باشند و از ظرفیت آن‌ها به‌عنوان بازوی اقتصادی استفاده کنند. او تأکید می‌کند که این هشدارها از یک سال و نیم پیش در جلسات متعدد با قوه قضاییه، دادستانی، پلیس امنیت اقتصادی و مجلس مطرح شده، اما بی‌توجهی به آن‌ها امروز به بحرانی جدی منجر شده است.

جمع‌بندی

آنچه امروز در بازار طلا دیده می‌شود، صرفاً نوسان قیمت نیست، بلکه نشانه‌ای از اختلال عمیق‌تر در ساختار تصمیم‌گیری و نظارت اقتصادی است. کاهش شدید قیمت‌ها، رکود تقاضا، زیان صنف طلافروشان، افت تولید و نگرانی از خالی‌فروشی، همگی حلقه‌های یک زنجیره‌اند که در نهایت اعتماد عمومی و سرمایه‌های خرد مردم را هدف قرار داده‌اند. اگر بازنگری جدی در سیاست‌گذاری، نظارت و تعامل با اصناف صورت نگیرد، صنعت طلا که یکی از بخش‌های ریشه‌دار و اشتغال‌زای اقتصاد کشور است، با چالش‌هایی مواجه خواهد شد که جبران آن‌ها به‌سادگی ممکن نخواهد بود.