تغییر معنادار داوری بازی برگشت استقلال؛ فشار رسانه‌ای ایران، تصمیم AFC را عوض کرد

دیدار رفت استقلال و الحسین اردن در مرحله یک هشتم نهایی لیگ سطح دو قهرمانان آسیا، تنها یک مسابقه فوتبال نبود، بلکه آغازگر موجی از بحث‌های داوری، رسانه‌ای و حتی مدیریتی شد که دامنه آن از نشست خبری پس از بازی تا تصمیم نهایی کنفدراسیون فوتبال آسیا امتداد پیدا کرد. استقلالی‌ها که نتیجه این مسابقه را به شدت تحت‌تأثیر تصمیم‌های داوری می‌دانستند، از همان دقایق ابتدایی پس از سوت پایان بازی، مسیر اعتراض را به شکل علنی و غیرعلنی آغاز کردند؛ مسیری که حالا با اعلام اسامی داوران بازی برگشت، نشانه‌هایی از اثرگذاری آن دیده می‌شود.

مقدمه این جنجال به صحبت‌های ریکاردو ساپینتو بازمی‌گردد؛ سرمربی پرتغالی استقلال که در نشست خبری پس از دیدار رفت، با لحنی صریح و بی‌پرده، داوری مسابقه را زیر سؤال برد. او تأکید کرد که در فاصله کوتاه رختکن تا محل کنفرانس خبری، بارها صحنه گل‌های استقلال را مرور کرده و به این جمع‌بندی رسیده است که گل یاسر آسانی در موقعیت آفساید به ثمر نرسیده است. این اظهارات، تنها یک اعتراض معمولی از سوی یک سرمربی بازنده نبود، بلکه جرقه‌ای شد برای باز شدن پرونده‌ای گسترده‌تر درباره کیفیت داوری و نحوه انتخاب تیم قضاوت‌کننده در مسابقات حساس آسیایی.

اعتراض فنی ساپینتو و هم‌صدایی کارشناسان داوری

ساپینتو در صحبت‌های خود، تمرکز ویژه‌ای بر نحوه قضاوت تیم داوری عمانی داشت؛ تیمی که به اعتقاد او، در تشخیص آفسایدها بیش از حد سختگیرانه عمل کرده و جریان طبیعی بازی را تحت‌الشعاع قرار داده است. این دیدگاه، خیلی زود از سطح یک نظر شخصی فراتر رفت و با واکنش کارشناسان داوری داخلی و حتی برخی تحلیلگران بین‌المللی همراه شد. بسیاری از این کارشناسان با بازبینی صحنه‌های بحث‌برانگیز، به این نتیجه رسیدند که حداقل در یکی از موقعیت‌های منجر به گل استقلال، تصمیم داوران جای تردید جدی داشته است.

در فضای رسانه‌ای ایران، این موضوع به سرعت به یکی از تیترهای اصلی تبدیل شد. برنامه‌های تلویزیونی، سایت‌های ورزشی و شبکه‌های اجتماعی، هر کدام از زاویه‌ای متفاوت به بررسی صحنه‌های داوری پرداختند. نکته قابل توجه این بود که تمرکز انتقادات تنها بر یک صحنه خاص باقی نماند، بلکه به عملکرد کلی تیم داوری و رویکرد آن‌ها در مدیریت بازی تسری پیدا کرد؛ رویکردی که به باور منتقدان، به ضرر استقلال تمام شده بود.

سؤال بزرگ؛ چرا داور عرب‌زبان برای بازی حساس؟

با فروکش نکردن اعتراض‌ها، بحث مهم‌تری در میان کارشناسان داوری مطرح شد؛ چرایی انتخاب داوری عرب‌زبان از کشور عمان برای دیداری که میان یک تیم ایرانی و یک تیم اردنی برگزار می‌شد. این پرسش، به سرعت به یکی از محورهای اصلی نقدها تبدیل شد و حتی از جنبه فنی داوری نیز فراتر رفت. منتقدان معتقد بودند که در مسابقات حذفی، به‌ویژه در مراحل حساس‌تر که کوچک‌ترین اشتباه می‌تواند سرنوشت یک تیم را تغییر دهد، کنفدراسیون فوتبال آسیا باید نهایت دقت را در انتخاب داوران به خرج دهد.

کارشناسان یادآور شدند که قاره آسیا از نظر منابع داوری، تنوع قابل توجهی دارد؛ از داوران باتجربه کشورهای آسیای میانه گرفته تا قاضیان فوتبال در شرق آسیا و حتی استرالیا. به همین دلیل، انتخاب داوری از کشوری عرب‌زبان برای مسابقه‌ای میان دو تیم از ایران و اردن، تصمیمی قابل بحث تلقی شد. برخی تحلیلگران حتی پا را فراتر گذاشتند و این انتخاب را از منظر روانی نیز نامناسب دانستند؛ چرا که می‌توانست شائبه‌هایی درباره بی‌طرفی کامل ایجاد کند، هرچند که هیچ مدرک مستقیمی برای اثبات چنین ادعایی وجود نداشت.

احتمال نامه‌نگاری استقلال و نقش مدیریت باشگاه

در ادامه این فضای انتقادی، زمزمه‌هایی درباره اقدام رسمی باشگاه استقلال به گوش رسید. گفته می‌شد مدیران این باشگاه قصد دارند با ارسال نامه‌ای به کنفدراسیون فوتبال آسیا، اعتراض خود را نسبت به انتخاب تیم داوری دیدار رفت و همچنین حساسیت موضوع در بازی برگشت اعلام کنند. هرچند جزئیات این مکاتبات به صورت رسمی منتشر نشد، اما همین گمانه‌زنی‌ها کافی بود تا فشار رسانه‌ای بر AFC افزایش پیدا کند.

استقلال که تجربه سال‌ها حضور در رقابت‌های آسیایی را در کارنامه دارد، به خوبی می‌داند که در چنین تورنمنت‌هایی، مدیریت حاشیه‌ها و استفاده از ابزارهای قانونی و رسانه‌ای، بخشی از مسیر موفقیت است. به همین دلیل، بسیاری از ناظران معتقد بودند که اعتراض‌های مطرح‌شده، صرفاً واکنشی احساسی به یک نتیجه نبود، بلکه تلاشی حساب‌شده برای جلوگیری از تکرار اتفاقات مشابه در بازی برگشت محسوب می‌شد.

اعلام داوران بازی برگشت و نشانه‌های تغییر رویکرد AFC

نقطه عطف این ماجرا، روز شنبه هفته جاری رقم خورد؛ زمانی که اسامی تیم داوری دیدار برگشت استقلال و الحسین به صورت رسمی اعلام شد. برخلاف دیدار رفت، کمیته داوران کنفدراسیون فوتبال آسیا تصمیم گرفت از تیم داوری ازبکستانی برای این مسابقه استفاده کند. این انتخاب، در فضای رسانه‌ای ایران به‌عنوان نشانه‌ای از تأثیرگذاری فشارها و اعتراض‌های مطرح‌شده تعبیر شد.

بر اساس اعلام رسمی، رستم لوتفولین به عنوان داور وسط این دیدار انتخاب شده و سنجر شایوسوپوف و اکمل گیوسوف، هر دو از ازبکستان، به عنوان کمک‌داوران او را همراهی می‌کنند. همچنین محمد خالد از بحرین به عنوان داور چهارم معرفی شده و مسئولیت اتاق کمک‌داور ویدئویی نیز بر عهده فردوس نورسفروف و اکوبیر شوکرولایف از ازبکستان قرار گرفته است. ترکیبی که از نظر بسیاری از کارشناسان، از حیث بی‌طرفی جغرافیایی و تجربه بین‌المللی، قابل قبول‌تر از تیم داوری دیدار رفت ارزیابی می‌شود.

اهمیت داوری در سرنوشت استقلال در امان

بازی برگشت استقلال و الحسین قرار است در شهر امان، پایتخت اردن برگزار شود؛ دیداری که نتیجه آن، تکلیف یکی از صعودکنندگان به مرحله بعدی لیگ قهرمانان آسیا ۲ را مشخص خواهد کرد. در چنین شرایطی، داوری نقشی کلیدی در آرامش روانی دو تیم و کیفیت فنی مسابقه ایفا می‌کند. استقلالی‌ها امیدوارند که با انتخاب تیم داوری جدید، حاشیه‌های داوری به حداقل برسد و تمرکز اصلی روی فوتبال و توانایی‌های فنی بازیکنان باشد.

از سوی دیگر، این تغییر داوری پیام روشنی نیز برای AFC به همراه دارد؛ پیامی مبنی بر اینکه فضای رسانه‌ای و واکنش‌های کارشناسی، می‌تواند در تصمیم‌گیری‌های این نهاد تأثیرگذار باشد. هرچند کنفدراسیون فوتبال آسیا به صورت رسمی واکنشی به انتقادهای مطرح‌شده نشان نداده، اما انتخاب داوران ازبکستانی برای بازی برگشت، در عمل به‌عنوان پاسخی غیرمستقیم به این فشارها تلقی شده است.

جمع‌بندی

ماجرای داوری دیدار استقلال و الحسین، بار دیگر نشان داد که در فوتبال مدرن، زمین بازی تنها محل تعیین نتیجه نیست و حاشیه‌ها، رسانه‌ها و تصمیم‌های مدیریتی نیز نقش مهمی در شکل‌گیری سرنوشت تیم‌ها دارند. اعتراض صریح ریکاردو ساپینتو، هم‌صدایی کارشناسان داوری و پیگیری رسانه‌های داخلی، فضایی ایجاد کرد که در نهایت به تغییر تیم داوری در بازی برگشت انجامید. حالا همه نگاه‌ها به امان دوخته شده است؛ جایی که استقلال امیدوار است بدون حاشیه داوری، درباره صعود یا حذف خود در مستطیل سبز تصمیم بگیرد. نتیجه این مسابقه، نه‌تنها برای آبی‌پوشان تهرانی، بلکه برای اعتبار سیستم داوری و تصمیم‌گیری در فوتبال آسیا نیز اهمیت ویژه‌ای خواهد داشت.