معامله‌گران مردد، شاخص‌ها نزولی؛ آینده بورس چه می‌شود؟

معاملات روز دوشنبه بورس تهران در فضایی آرام اما سنگین از تردید سپری شد؛ فضایی که نه نشانه‌ای از هیجان خرید در آن دیده می‌شد و نه فروشندگان با شتاب روزهای بحرانی در میدان بودند. کاهش محسوس حجم و ارزش معاملات خرد به‌روشنی نشان داد که موتور نقدینگی بازار هنوز روشن نشده و بخش بزرگی از سرمایه‌ها در حالت انتظار باقی مانده‌اند. این وضعیت اگرچه مانع از ریزش‌های شتابان شد، اما هم‌زمان اجازه شکل‌گیری یک روند صعودی پایدار را نیز از بازار گرفت.

افت شاخص‌های اصلی بازار در حالی رقم خورد که تنها حدود نیمی از نمادها در محدوده منفی معامله شدند؛ موضوعی که نشان می‌دهد فشار فروش بیش از آنکه فراگیر باشد، بر نمادهای شاخص‌ساز و اثرگذار متمرکز شده است. همین تمرکز عرضه در بزرگان بازار باعث شد شاخص کل افتی معنادار را تجربه کند و سیگنال ضعف عمومی‌تری نسبت به آنچه در تابلوی نمادهای کوچک دیده می‌شد، به فعالان مخابره شود.

ضعف نقدینگی و پیام معاملات کم‌رمق

سطوح پایین ارزش و حجم معاملات خرد، یکی از مهم‌ترین نشانه‌های وضعیت فعلی بورس تهران است. بازاری که در آن پول تازه با تردید وارد می‌شود، حتی در صورت وجود ارزندگی‌های مقطعی، توان چرخش روند را نخواهد داشت. کاهش تحرک معامله‌گران کوتاه‌مدت و عقب‌نشینی سرمایه‌گذاران ریسک‌پذیر، سبب شده بازار بیش از هر زمان دیگری به اخبار بیرونی وابسته شود.

در چنین شرایطی، ارزش صفوف خرید که در پایان معاملات از صفوف فروش پیشی گرفت و به حدود هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان رسید، بیش از آنکه نشانه‌ای از تغییر روند باشد، بیانگر وجود نقدینگی منتظر در حاشیه بازار است. سرمایه‌هایی که آماده ورود هستند، اما برای فعال شدن به محرکی قوی‌تر از وضعیت فعلی نیاز دارند. این صفوف خرید نشان می‌دهد بخشی از بازار به سطوح قیمتی فعلی به چشم فرصت نگاه می‌کند، اما نبود قطعیت سیاسی و اقتصادی، مانع از تبدیل این نگاه به تقاضای پرقدرت شده است.

افت شاخص‌ها و تمرکز فشار فروش

در پایان معاملات دوشنبه، شاخص کل بورس با افت ۵۹ هزار و ۲۸۳ واحدی معادل ۱.۵۳ درصد، تا سطح سه میلیون و ۸۲۲ هزار و ۵۸۴ واحد عقب نشست. این کاهش، ادامه همان مسیری است که از ابتدای هفته با از دست رفتن کانال چهار میلیون واحدی آغاز شد و از منظر تکنیکال، یک هشدار جدی برای فعالان بازار به شمار می‌آید. در کنار آن، شاخص هم‌وزن نیز با کاهش ۰.۴۳ درصدی به سطح ۹۷۶ هزار و ۸۹۵ واحد رسید که نشان می‌دهد فشار فروش در نمادهای کوچک‌تر کمتر از بزرگان بازار بوده است.

این واگرایی میان شاخص کل و هم‌وزن، تصویر روشنی از رفتار سرمایه‌گذاران ارائه می‌دهد؛ سرمایه‌هایی که در مواجهه با ریسک‌های کلان، ابتدا از نمادهای بزرگ و شاخص‌ساز خارج می‌شوند و سپس در صورت تشدید فضای منفی، به سراغ سایر بخش‌های بازار می‌روند. تداوم این روند می‌تواند در روزهای آینده نیز ترکیب مشابهی از معاملات را رقم بزند؛ افت شاخص کل در کنار نوسان محدودتر نمادهای کوچک.

ورود پول حقیقی؛ سیگنال ضعیف اما معنادار

یکی از نکات قابل توجه معاملات دوشنبه، ثبت ورود ۳۸۸ میلیارد تومان پول حقیقی به معاملات سهام بود. این رقم اگرچه در مقایسه با روزهای خروج سنگین سرمایه، نشانه‌ای مثبت تلقی می‌شود، اما در مقیاس کلی بازار، قدرت لازم برای تغییر جهت را ندارد. ورود محدود پول حقیقی بیشتر به معنای شناسایی فرصت‌های کوتاه‌مدت و خریدهای محتاطانه است تا آغاز یک موج جدید تقاضا.

در کنار این موضوع، خروج سرمایه از صندوق‌های کم‌ریسک و حرکت بخشی از نقدینگی به سمت بازار طلا، نشان‌دهنده چرخش احتیاطی سرمایه‌ها در فضای پرریسک فعلی اقتصاد است. سرمایه‌گذاران در تلاش‌اند ترکیب دارایی‌های خود را به شکلی تنظیم کنند که در برابر شوک‌های سیاسی احتمالی، آسیب کمتری ببینند؛ رویکردی که به‌طور طبیعی، جذابیت بازار سهام را در کوتاه‌مدت کاهش می‌دهد.

نقش پررنگ سیاست در مسیر بازار سهام

در شرایط کنونی، کمتر فعال بورسی را می‌توان یافت که نقش متغیرهای سیاسی را در تعیین مسیر بازار نادیده بگیرد. فضای دیپلماسی و اخبار مرتبط با آن، به مهم‌ترین عامل جهت‌دهنده به بورس تهران تبدیل شده و برتری اخبار منفی در این حوزه، سطح ریسک‌پذیری را به‌طور محسوسی کاهش داده است. نگرانی از تشدید تنش‌های سیاسی و افزایش ریسک‌های ژئوپلیتیک، سبب شده بسیاری از سرمایه‌گذاران ترجیح دهند دارایی‌های خود را به گزینه‌های امن‌تر منتقل کنند.

همین نگاه محتاطانه، فشار فروش را در بازار سهام حفظ کرده و مانع از شکل‌گیری تقاضای پایدار شده است. تا زمانی که چشم‌انداز سیاسی با ابهام همراه باشد، نمی‌توان انتظار داشت نقدینگی با جسارت وارد بازار شود. در واقع، بورس در وضعیت فعلی بیش از آنکه به داده‌های بنیادی شرکت‌ها واکنش نشان دهد، به تیتر اخبار سیاسی حساس است.

تحلیل تکنیکال؛ حمایت مهم در نزدیکی ۳.۸ میلیون واحد

از منظر تحلیل تکنیکال، از دست رفتن کانال چهار میلیون واحدی در روز یکشنبه، یک سیگنال ضعف مهم برای شاخص کل بود؛ سیگنالی که همان‌طور که انتظار می‌رفت، در معاملات بعدی خود را به شکل تداوم فشار فروش نشان داد. اکنون شاخص کل به محدوده حمایتی مهم ۳.۸ میلیون واحد نزدیک شده است؛ سطحی که می‌تواند نقش یک ترمز موقت برای روند نزولی ایفا کند.

رسیدن شاخص به این محدوده حمایتی، این احتمال را افزایش می‌دهد که بخشی از خریداران ارزنده‌محور به‌تدریج وارد بازار شوند و از شدت افت بکاهند. با این حال، تجربه نشان داده که در نبود محرک‌های بیرونی مثبت، این حمایت‌ها بیشتر باعث نوسان و توقف موقت می‌شوند تا آغاز یک روند صعودی قدرتمند.

پیش‌بینی بورس فردا؛ سناریوی محتاطانه غالب است

با کنار هم قرار دادن داده‌های معاملاتی، وضعیت نقدینگی و فضای سیاسی، می‌توان گفت بورس تهران در معاملات سه‌شنبه نیز در مدار احتیاط و بدبینی حرکت خواهد کرد. نزدیکی شاخص کل به محدوده حمایتی ۳.۸ میلیون واحد، می‌تواند از شدت افت‌ها بکاهد و حتی زمینه نوسانات متعادل‌تری را فراهم کند، اما انتظار چرخش جدی روند بدون دریافت سیگنال سیاسی مثبت، چندان واقع‌بینانه نیست.

اگر در ساعات آینده نشانه‌هایی از بهبود فضای دیپلماسی یا ادامه گفت‌وگوها منتشر شود، احتمال بازگشت تدریجی تقاضا و شکل‌گیری یک موج تعادلی در بازار وجود دارد. در مقابل، هرگونه خبر منفی یا افزایش ریسک‌های ژئوپلیتیک می‌تواند موج تازه‌ای از عرضه را فعال کرده و شاخص‌ها را به سطوح پایین‌تر هدایت کند.

جمع‌بندی

بازار سهام ایران در مقطع حساسی قرار گرفته است؛ جایی میان ارزندگی‌های نسبی و ریسک‌های سیاسی پررنگ. معاملات کم‌رمق، افت شاخص‌ها و ورود محدود پول حقیقی، همگی از بازاری حکایت دارد که هنوز به کف قیمتی مطمئن نرسیده، اما در حال نزدیک شدن به سطوح حمایتی مهم است. در چنین فضایی، پیش‌بینی بورس فردا بیش از هر چیز به تحولات سیاسی گره خورده و تا زمانی که سیگنال مثبتی در این حوزه مخابره نشود، سناریوی غالب، ادامه نوسان و تمایل به سطوح پایین‌تر خواهد بود. برای سرمایه‌گذاران، احتیاط، مدیریت ریسک و پرهیز از تصمیم‌های هیجانی، همچنان کلید عبور از این مقطع پرابهام است.