نطق احساسی قالیباف درباره شهدای تبریز و حادثه اخیر

نطق پیش از دستور رئیس مجلس شورای اسلامی در صحن علنی، فراتر از یک یادآوری تاریخی، بازخوانی پیوندی عمیق میان حافظه جمعی ملت ایران و تحولات امروز کشور بود. محمدباقر قالیباف با تمرکز بر قیام ۲۹ بهمن مردم تبریز، تلاش کرد نشان دهد چگونه یک رخداد تاریخی می‌تواند همچنان در معادلات سیاسی، اجتماعی و هویتی جمهوری اسلامی ایران معنا داشته باشد و الهام‌بخش کنش امروز جامعه باقی بماند. این سخنان در فضایی مطرح شد که کشور همزمان یاد شهدای گذشته و جان‌باختگان حوادث اخیر را گرامی می‌دارد و افکار عمومی در جست‌وجوی پیوند میان این دو ساحت تاریخی است.

قیام ۲۹ بهمن تبریز و امتداد تاریخی آن

قالیباف با اشاره به شب بیست و نهم بهمن، این روز را چهلمین روز قیام مردم قم توصیف کرد؛ نقطه‌ای که در سال ۱۳۵۶ به جرقه‌ای تعیین‌کننده در مسیر انقلاب اسلامی بدل شد. از نگاه رئیس مجلس، حضور مردم تبریز و آذربایجان شرقی در آن مقطع، نه یک واکنش مقطعی بلکه تبلور یک سنت تاریخی از کنشگری سیاسی و دینی بود. او تأکید کرد که مردم این خطه همواره در بزنگاه‌های سرنوشت‌ساز، پیشگام بوده‌اند و قیام ۲۹ بهمن نمونه‌ای روشن از این نقش‌آفرینی است.

بازخوانی این رخداد در صحن مجلس، حامل پیامی روشن برای فضای امروز سیاست ایران است. قالیباف با استفاده از کلیدواژه‌هایی چون شهیدپرور و ولایت‌مدار، قیام تبریز را در امتداد گفتمان رسمی انقلاب اسلامی تعریف کرد؛ گفتمانی که مشروعیت و قدرت خود را از پیوند میان مردم، دین و رهبری می‌گیرد. از این منظر، قیام ۲۹ بهمن تنها یک واقعه تاریخی نیست، بلکه سرمایه‌ای نمادین برای انسجام ملی محسوب می‌شود.

آذربایجان شرقی در حافظه سیاسی جمهوری اسلامی

رئیس مجلس شورای اسلامی در ادامه سخنان خود، بر جایگاه ویژه آذربایجان شرقی و تبریز در تاریخ معاصر ایران تأکید کرد. این منطقه نه‌تنها در جریان انقلاب اسلامی، بلکه در دوره‌های مختلف پس از آن، نقش تعیین‌کننده‌ای در دفاع از تمامیت ارضی و ثبات سیاسی کشور ایفا کرده است. قالیباف با یادآوری این پیشینه، تلاش کرد تصویر آذربایجان را به‌عنوان یکی از ستون‌های هویتی جمهوری اسلامی بازنمایی کند.

این تأکید، از منظر تحلیل سیاسی، واجد اهمیت مضاعف است. در شرایطی که برخی جریان‌های رسانه‌ای خارجی می‌کوشند شکاف‌های قومی و منطقه‌ای را برجسته کنند، بازگشت به روایت‌هایی از وحدت تاریخی، کارکردی راهبردی برای گفتمان رسمی نظام دارد. قالیباف با گره زدن قیام ۲۹ بهمن به مفاهیمی چون افتخار ملی و برگ زرین تاریخ، در واقع به بازتولید این روایت وحدت‌محور پرداخت.

بزرگداشت شهدای قیام و بازتولید فرهنگ ایثار

بخش دیگری از نطق پیش از دستور رئیس مجلس به گرامیداشت شهدای قیام ۲۹ بهمن سال ۵۶ اختصاص داشت. او با یادآوری رشادت‌های شهدای آذربایجان شرقی و تبریز، بر نقش فرهنگ ایثار و شهادت در تداوم انقلاب اسلامی تأکید کرد. در این روایت، شهدا نه‌فقط قربانیان یک دوره تاریخی، بلکه الگوهایی ماندگار برای نسل‌های بعد معرفی می‌شوند.

از منظر رسانه‌ای، این نوع بازنمایی شهدا، کارکردی دوگانه دارد. از یک سو، به تحکیم مشروعیت تاریخی نظام کمک می‌کند و از سوی دیگر، به جامعه پیام می‌دهد که مسیر انقلاب همچنان نیازمند فداکاری و هوشیاری است. قالیباف با انتخاب این محور، تلاش کرد پیوندی عاطفی میان گذشته و حال برقرار کند و فضای صحن علنی مجلس را به بستری برای یادآوری مسئولیت‌های امروز تبدیل سازد.

حادثه اخیر و تعبیر فتنه اسرائیلی آمریکایی

رئیس مجلس شورای اسلامی در ادامه نطق خود، به حادثه اخیر و شهدای آن پرداخت و این رخداد را فتنه اسرائیلی آمریکایی توصیف کرد. او با گرامیداشت یاد جان‌باختگان و مجروحان این حادثه، کوشید چارچوب تحلیلی مشخصی برای فهم آن ارائه دهد. در این چارچوب، حوادث اخیر نه رویدادهایی تصادفی، بلکه بخشی از یک پروژه خارجی علیه جمهوری اسلامی معرفی می‌شوند.

این نوع تحلیل، در ادبیات رسمی نظام، سابقه‌ای طولانی دارد و معمولاً با هدف تقویت انسجام داخلی و هدایت افکار عمومی به سوی تهدیدات بیرونی مطرح می‌شود. قالیباف با قرار دادن شهدای حادثه اخیر در کنار شهدای قیام ۲۹ بهمن، عملاً یک خط پیوسته از مبارزه را ترسیم کرد؛ خطی که از دهه پنجاه آغاز شده و تا امروز ادامه یافته است.

پیوند گذشته و حال در گفتمان مجلس

نطق پیش از دستور رئیس مجلس نشان داد که مجلس شورای اسلامی همچنان یکی از تریبون‌های اصلی بازتولید گفتمان انقلاب است. قالیباف با مهارت، گذشته و حال را در یک روایت واحد به هم پیوند زد و تلاش کرد پیام روشنی به جامعه مخابره کند. این پیام بر ضرورت هوشیاری، حفظ وحدت و پاسداشت خون شهدا استوار بود.

از منظر تحلیلی، چنین نطق‌هایی علاوه بر کارکرد نمادین، نقش مهمی در جهت‌دهی به اولویت‌های سیاسی نیز دارند. وقتی رئیس مجلس در بالاترین سطح قانون‌گذاری کشور، بر یک روایت تاریخی خاص تأکید می‌کند، این روایت به‌تدریج در سایر سطوح گفتمان رسمی نیز بازتاب می‌یابد و به بخشی از دستور کار عمومی تبدیل می‌شود.

بازتاب اجتماعی و رسانه‌ای سخنان قالیباف

سخنان محمدباقر قالیباف به دلیل همزمانی با مناسبت‌های تاریخی و حوادث جاری، بازتاب قابل توجهی در رسانه‌ها و فضای عمومی داشته است. رسانه‌های داخلی با برجسته‌سازی بخش‌هایی از این نطق، تلاش کردند پیام وحدت و مقاومت را به مخاطبان منتقل کنند. در مقابل، تحلیلگران سیاسی نیز این سخنان را در چارچوب تلاش برای تقویت سرمایه اجتماعی نظام ارزیابی می‌کنند.

در شرایطی که جامعه با چالش‌های اقتصادی و اجتماعی متعددی روبه‌روست، ارجاع مداوم به سرمایه‌های نمادین مانند قیام ۲۹ بهمن و فرهنگ شهادت، می‌تواند به‌عنوان ابزاری برای تقویت همبستگی اجتماعی به کار گرفته شود. قالیباف با آگاهی از این ظرفیت، نطق خود را بر همین محور بنا نهاد.

جمع‌بندی

نطق پیش از دستور محمدباقر قالیباف در مجلس شورای اسلامی، نمونه‌ای روشن از پیوند سیاست روز با تاریخ انقلاب اسلامی بود. او با گرامیداشت قیام ۲۹ بهمن تبریز، یاد شهدای آن و شهدای حادثه اخیر، تلاش کرد روایتی پیوسته از مقاومت مردمی ارائه دهد؛ روایتی که آذربایجان شرقی را به‌عنوان یکی از کانون‌های اصلی این مقاومت معرفی می‌کند. این سخنان نشان داد که در گفتمان رسمی جمهوری اسلامی، گذشته همچنان منبعی زنده برای تفسیر حال و ترسیم آینده است و مجلس، به‌عنوان نهاد قانون‌گذاری، نقشی محوری در بازتولید و تثبیت این روایت ایفا می‌کند.