VAR باز هم دردسرساز شد؛ آیا بازی مس و استقلال بدون کمک داور ویدئویی برگزار می‌شود؟

ورود فناوری کمک داور ویدئویی به لیگ برتر ایران قرار بود گامی مهم در مسیر افزایش عدالت، شفافیت و کاهش اشتباهات داوری باشد، اما در عمل، چالش‌های زیرساختی در برخی ورزشگاه‌ها این فناوری را به منبعی تازه از حاشیه تبدیل کرده است. ورزشگاه رفسنجان یکی از اصلی‌ترین نمونه‌ها در این زمینه به شمار می‌رود؛ جایی که تصویربرداری مسابقات فوتبال سال‌هاست با انتقادهای جدی همراه بوده و حالا با حضور VAR، این ضعف‌ها بیش از گذشته به چشم آمده است.

بحران زیرساختی قدیمی با چهره‌ای مدرن

مشکل جایگاه دوربین‌های تلویزیونی در رفسنجان موضوع تازه‌ای نیست. از سال‌ها پیش، کارشناسان فنی و داوری نسبت به زاویه نامناسب، ارتفاع غیراستاندارد و محدودیت دید برخی دوربین‌ها در این ورزشگاه هشدار داده بودند، اما این مسئله در دوره پیش از VAR کمتر به یک بحران علنی تبدیل می‌شد. حالا اما با وابستگی مستقیم تصمیمات داوری به تصاویر ویدئویی، هر نقص کوچک در تصویربرداری می‌تواند سرنوشت یک مسابقه را تغییر دهد.

در چند مسابقه اخیر مس رفسنجان، تصاویری که به اتاق کمک داور ویدئویی ارسال شده، از وضوح و زاویه لازم برخوردار نبوده است. این مسئله باعث شده داوران VAR در تشخیص صحنه‌های حساس، از جمله آفسایدها، خطاهای پنالتی و برخوردهای مشکوک، با تردید جدی مواجه شوند؛ تردیدی که گاه به اشتباهات تأثیرگذار در نتیجه بازی انجامیده است.

VAR؛ فناوری عدالت یا عامل جنجال؟

در تئوری، VAR ابزاری برای کاهش خطای انسانی است، اما این فناوری تنها زمانی کارآمد خواهد بود که پیش‌نیازهای فنی آن به‌درستی فراهم شده باشد. تصاویر با کیفیت پایین یا زاویه نامناسب نه‌تنها کمکی به داور نمی‌کند، بلکه می‌تواند تصمیم‌گیری را دشوارتر و حتی بحث‌برانگیزتر کند. در رفسنجان، همین اتفاق بارها رخ داده و باعث شده انتقادها از نحوه استفاده از VAR به اوج برسد.

برخی کارشناسان داوری معتقدند وقتی تصاویر قابل اتکا در اختیار داور قرار نمی‌گیرد، استفاده از VAR عملاً بی‌معناست و حتی می‌تواند اعتماد عمومی به داوری را کاهش دهد. این دیدگاه حالا در میان مسئولان فدراسیون فوتبال نیز جدی‌تر از گذشته دنبال می‌شود.

هشدار رسمی فدراسیون فوتبال به رفسنجان

در پی تداوم این مشکلات، فدراسیون فوتبال چندی پیش به‌طور رسمی به مسئولان مربوطه در رفسنجان و همچنین صداوسیمای مرکز کرمان هشدار داد که در صورت اصلاح نشدن جایگاه دوربین‌ها، امکان برگزاری مسابقات مس رفسنجان با استفاده از VAR وجود نخواهد داشت. این هشدار نشان‌دهنده آن است که فدراسیون، مسئله را صرفاً یک نقص جزئی نمی‌داند، بلکه آن را تهدیدی برای اعتبار مسابقات لیگ برتر تلقی می‌کند.

این اولتیماتوم در حالی صادر شد که لیگ برتر وارد هفته‌های حساس خود شده و هر تصمیم داوری می‌تواند در تعیین سرنوشت تیم‌ها نقش تعیین‌کننده‌ای داشته باشد. از همین رو، حذف VAR از بازی‌های یک تیم، آن هم به دلیل مشکلات فنی، تبعات گسترده‌ای خواهد داشت.

مس رفسنجان و استقلال؛ آزمونی حساس برای VAR

با نزدیک شدن به دیدار مهم مس رفسنجان و استقلال در هفته بیست‌ودوم لیگ برتر، نگرانی‌ها درباره تکرار مشکلات تصویربرداری دوباره بالا گرفته است. این مسابقه به‌دلیل جایگاه دو تیم در جدول و حساسیت هواداران، از جمله بازی‌هایی است که کوچک‌ترین حاشیه داوری می‌تواند واکنش‌های گسترده‌ای به دنبال داشته باشد.

به همین دلیل، کمیته داوران فدراسیون فوتبال به‌طور ویژه وارد عمل شده و قرار است جایگاه دوربین‌ها در ورزشگاه رفسنجان بار دیگر به‌صورت دقیق بازبینی شود. دپارتمان کمک داور ویدئویی فدراسیون نیز به‌طور رسمی به صداوسیمای کرمان اعلام کرده که در صورت عدم اصلاح شرایط، بازی مس و استقلال بدون VAR برگزار خواهد شد؛ تصمیمی که اگرچه روی کاغذ ممکن است، اما از نظر فنی و اعتباری برای لیگ برتر بسیار پرهزینه خواهد بود.

چرا برگزاری بدون VAR گزینه مطلوبی نیست؟

حذف VAR از یک مسابقه حساس، آن هم در شرایطی که سایر بازی‌های لیگ با این فناوری برگزار می‌شود، می‌تواند احساس تبعیض و بی‌عدالتی را تقویت کند. علاوه بر این، بازگشت به داوری صرفاً انسانی در چنین دیداری، ریسک بروز اشتباهات تأثیرگذار را افزایش می‌دهد؛ اشتباهاتی که در نهایت فشار مضاعفی را متوجه داوران خواهد کرد.

از سوی دیگر، فدراسیون فوتبال نیز تمایلی ندارد که پروژه VAR، که با هزینه‌های قابل توجه و چالش‌های اجرایی فراوان راه‌اندازی شده، به‌دلیل ضعف زیرساختی در یک ورزشگاه زیر سؤال برود. به همین دلیل، پیگیری‌های فشرده‌ای برای حل مشکل تصویربرداری در رفسنجان در جریان است.

نقش صداوسیما و مسئولان محلی در حل بحران

یکی از نکات کلیدی در این ماجرا، نقش صداوسیمای مرکز کرمان در تأمین و جانمایی مناسب دوربین‌هاست. هرچند ورزشگاه و امکانات فیزیکی آن زیر نظر نهادهای محلی اداره می‌شود، اما کیفیت و استاندارد تصویربرداری تا حد زیادی به تجهیزات و تصمیمات فنی صداوسیما وابسته است. هماهنگی میان فدراسیون فوتبال، صداوسیما و مسئولان ورزشگاه، شرط اصلی خروج از این بن‌بست به شمار می‌رود.

اصلاح جایگاه دوربین‌ها، افزایش تعداد لنزهای استاندارد و تأمین زاویه‌های مکمل می‌تواند تا حد زیادی مشکلات VAR در رفسنجان را برطرف کند. با این حال، تجربه‌های گذشته نشان داده که وعده‌ها همیشه به اجرای کامل منجر نشده و همین مسئله باعث بدبینی بخشی از افکار عمومی شده است.

تأثیر مشکلات تصویربرداری بر اعتماد عمومی

یکی از مهم‌ترین سرمایه‌های فوتبال، اعتماد هواداران به سلامت رقابت‌هاست. وقتی تصاویر VAR مبهم باشد یا تصمیمات داوری بر اساس شواهد ناقص گرفته شود، این اعتماد به‌تدریج آسیب می‌بیند. در رفسنجان، تکرار چنین اتفاقاتی باعث شده برخی هواداران و حتی اعضای تیم‌ها، نسبت به عادلانه بودن قضاوت‌ها تردید کنند؛ موضوعی که می‌تواند فضای فوتبال را متشنج‌تر کند.

فدراسیون فوتبال به‌خوبی از این پیامدها آگاه است و به همین دلیل تلاش دارد پیش از برگزاری دیدار مس و استقلال، شرایط را به استانداردهای قابل قبول نزدیک کند.

جمع‌بندی

ماجرای تصویربرداری و VAR در رفسنجان، نمونه‌ای روشن از چالش‌های زیرساختی فوتبال ایران در مسیر مدرن‌سازی است. فناوری کمک داور ویدئویی، بدون فراهم بودن بستر فنی مناسب، نه‌تنها مشکل‌گشا نیست بلکه می‌تواند به منبعی تازه از حاشیه و بی‌اعتمادی تبدیل شود. هشدارهای صریح فدراسیون فوتبال و پیگیری‌های اخیر نشان می‌دهد که این نهاد قصد دارد پیش از آنکه بحران عمیق‌تر شود، راه‌حلی عملی برای آن بیابد. دیدار مس رفسنجان و استقلال می‌تواند نقطه عطفی در این مسیر باشد؛ یا آغازی برای اصلاح جدی زیرساخت‌ها، یا تکرار دوباره یک حاشیه قدیمی که فوتبال ایران سال‌هاست با آن دست‌وپنجه نرم می‌کند.