آش و حلیم هم لاکچری شد؟ شوک قیمتی رمضان امسال

ماه مبارک رمضان همواره با حال‌وهوای خاص خود و حضور پررنگ غذاهای سنتی در سفره‌های سحر و افطار همراه بوده است. در این میان، آش و حلیم به عنوان دو غذای اصلی و پرطرفدار، جایگاه ویژه‌ای در فرهنگ غذایی ایرانیان دارند. با این حال، بررسی‌های میدانی از سطح شهر نشان می‌دهد که رمضان امسال برای بسیاری از خانوارها با نگرانی تازه‌ای همراه شده و آن چیزی نیست جز افزایش قابل توجه قیمت آش و حلیم، افزایش قیمتی که عملاً این غذاهای مردمی را در آستانه تبدیل شدن به کالاهایی نسبتاً گران‌قیمت قرار داده است.

جهش قیمت آش و حلیم در بازار رمضان

مشاهدات میدانی از واحدهای صنفی و مراکز عرضه آش و حلیم حاکی از آن است که قیمت هر کیلوگرم حلیم ساده بدون مخلفات اکنون بین ۳۰۰ تا ۳۵۰ هزار تومان به فروش می‌رسد. حلیم با مخلفات نیز قیمتی در بازه ۳۵۰ تا ۴۰۰ هزار تومان دارد. برای مصرف‌کنندگان خرد، هر پرس حلیم قیمتی بین ۱۵۰ تا ۲۰۰ هزار تومان پیدا کرده که برای بسیاری از خانواده‌ها رقم قابل توجهی محسوب می‌شود.

در بازار آش نیز شرایط چندان متفاوت نیست. هر کیلوگرم آش شله قلمکار بدون مخلفات بین ۲۵۰ تا ۳۰۰ هزار تومان عرضه می‌شود و نوع پرملات آن با مخلفات کامل، تا ۴۰۰ هزار تومان هم قیمت‌گذاری شده است. هر پرس آش شله قلمکار نیز قیمتی مشابه حلیم دارد و بین ۱۵۰ تا ۲۰۰ هزار تومان فروخته می‌شود. آش رشته، دیگر غذای محبوب رمضان، نیز از موج گرانی بی‌نصیب نمانده و قیمت هر کیلوگرم آن بدون مخلفات بین ۲۸۰ تا ۳۰۰ هزار تومان و با مخلفات بین ۳۰۰ تا ۳۷۰ هزار تومان است. هر پرس آش رشته نیز بین ۱۵۰ تا ۱۸۵ هزار تومان عرضه می‌شود.

مقایسه با سال گذشته و تغییر الگوی مصرف

نگاهی به قیمت‌ها در سال گذشته نشان می‌دهد که بازار آش و حلیم در مدت یک سال، جهشی کم‌سابقه را تجربه کرده است. سال گذشته قیمت هر کیلوگرم حلیم ساده بدون مخلفات حدود ۲۲۰ هزار تومان و حلیم با مخلفات نزدیک به ۲۵۰ هزار تومان بود. آش شله قلمکار بدون مخلفات ۲۰۰ هزار تومان و با مخلفات ۲۵۰ هزار تومان قیمت داشت و آش رشته نیز در بازه ۲۰۰ تا ۲۳۰ هزار تومان عرضه می‌شد. قیمت هر پرس آش و حلیم در سال گذشته به طور متوسط ۱۲۰ هزار تومان بود.

این مقایسه به روشنی نشان می‌دهد که قیمت‌ها در بازار امسال، در برخی اقلام تا حدود دو برابر افزایش یافته است. چنین افزایشی، الگوی مصرف بسیاری از خانوارها را تغییر داده و باعث شده برخی خانواده‌ها به جای خرید آماده، به سمت پخت خانگی آش و حلیم یا کاهش دفعات مصرف این غذاها در طول ماه رمضان حرکت کنند.

دلایل گرانی؛ از مواد اولیه تا هزینه‌های جانبی

فعالان صنفی و کارشناسان بازار معتقدند افزایش قیمت آش و حلیم ریشه در رشد شدید هزینه‌های تولید دارد. گوشت قرمز به عنوان یکی از اصلی‌ترین مواد اولیه حلیم، در ماه‌های اخیر با افزایش قیمت قابل توجهی مواجه بوده است. علاوه بر آن، قیمت گندم، حبوبات، روغن خوراکی و ادویه‌ها نیز نسبت به سال گذشته رشد محسوسی داشته‌اند. این افزایش هزینه مواد اولیه، مستقیماً بر قیمت نهایی آش و حلیم اثر گذاشته است.

در کنار مواد اولیه، هزینه‌های جانبی مانند دستمزد نیروی کار، اجاره واحدهای صنفی، هزینه انرژی و حمل‌ونقل نیز افزایش یافته‌اند. مجموع این عوامل باعث شده قیمت تمام‌شده تولید آش و حلیم بالا برود و فروشندگان ناچار شوند قیمت‌ها را افزایش دهند تا بتوانند فعالیت خود را ادامه دهند.

تأثیر گرانی بر سفره سحر و افطار

آش و حلیم نه فقط یک غذا، بلکه بخشی از آیین رمضان برای بسیاری از خانواده‌ها محسوب می‌شود. افزایش قیمت این اقلام، به‌ویژه برای خانوارهای کم‌درآمد، فشار مضاعفی ایجاد کرده و گاه باعث حذف یا کاهش حضور این غذاها در سفره سحر و افطار شده است. برخی خانواده‌ها ترجیح می‌دهند به جای خرید هر پرس آماده، مواد اولیه را تهیه کرده و در خانه آش یا حلیم بپزند، هرچند که این روش نیز به دلیل گرانی مواد اولیه، هزینه چندان پایینی ندارد.

از سوی دیگر، هیئت‌های مذهبی و نذری‌دهندگان که در ماه رمضان نقش مهمی در توزیع غذا دارند نیز با افزایش هزینه‌ها مواجه شده‌اند. بسیاری از این مجموعه‌ها مجبور شده‌اند حجم نذری خود را کاهش دهند یا به سمت غذاهای ساده‌تر حرکت کنند.

هشدار درباره خرید از مراکز غیرمجاز

در شرایطی که قیمت‌ها افزایش یافته، برخی فروشندگان غیرمجاز یا مراکز ارزان‌فروشی نامعتبر اقدام به عرضه آش و حلیم با قیمت‌های پایین‌تر می‌کنند. مسئولان صنفی هشدار می‌دهند که خرید از این مراکز می‌تواند با خطراتی از نظر بهداشتی همراه باشد. به شهروندان توصیه شده است آش و حلیم مورد نیاز خود را فقط از واحدهای صنفی معتبر و عاملین فروشی که دارای بنرهای متحدالشکل و مجوز وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی هستند، تهیه کنند.

رعایت اصول بهداشتی در تهیه غذاهای پرفروش ماه رمضان اهمیت دوچندانی دارد، زیرا کوچک‌ترین تخلف می‌تواند سلامت تعداد زیادی از شهروندان را به خطر بیندازد.

نقش نظارت و مطالبه‌گری شهروندان

همزمان با افزایش قیمت‌ها، موضوع نظارت بر بازار نیز اهمیت بیشتری پیدا کرده است. شهروندان در صورت مشاهده هرگونه تخلف، از جمله کاهش کیفیت، کم‌فروشی یا گران‌فروشی خارج از عرف، می‌توانند با سامانه نظارتی ۱۲۴ یا شماره تلفن ۷۷۶۳۹۶۵۶ اتحادیه تماس بگیرند. مشارکت مردم در گزارش تخلفات می‌تواند به کنترل بازار و جلوگیری از سوءاستفاده برخی سودجویان کمک کند.

جمع‌بندی

بازار آش و حلیم در آستانه ماه مبارک رمضان امسال با افزایش قیمتی قابل توجه روبه‌رو شده و این غذاهای سنتی را به یکی از نمادهای گرانی در سفره سحر و افطار تبدیل کرده است. رشد قیمت مواد اولیه، افزایش هزینه‌های تولید و شرایط عمومی اقتصاد، مهم‌ترین دلایل این جهش قیمتی به شمار می‌روند. در چنین شرایطی، هوشیاری شهروندان در انتخاب مراکز معتبر خرید و مطالبه‌گری از نهادهای نظارتی می‌تواند تا حدی از فشار اقتصادی و خطرات بهداشتی بکاهد. رمضان امسال بیش از هر زمان دیگری یادآور این واقعیت است که حتی سنتی‌ترین غذاها نیز از موج گرانی در امان نمانده‌اند.