قیمت‌ها بالا، تقاضا پایین؛ چرا بازار طلا قفل شد؟

بازار طلا و سکه ایران در حالی روزهای پایانی سال را پشت سر می‌گذارد که برخلاف انتظار سنتی برای افزایش تقاضا، نشانه‌های رکود عمیق و بی‌ثباتی گسترده در آن مشهود است. بررسی معاملات روز گذشته نشان می‌دهد قیمت‌ها در سطوحی بی‌سابقه تثبیت شده‌اند، اما این افزایش نه‌تنها به رونق بازار منجر نشده، بلکه باعث عقب‌نشینی بخش بزرگی از تقاضای مصرفی و سرمایه‌ای شده است. فعالان صنفی معتقدند ترکیب نوسانات جهانی طلا، تغییرات نرخ ارز در داخل و شرایط نامطمئن اقتصادی، بازار را به وضعیتی شکننده و غیرقابل پیش‌بینی رسانده است.

ثبت قیمت‌های سنگین در بازار سکه و طلا

در آخرین معاملات ثبت‌شده، هر قطعه سکه طرح جدید با قیمت ۱۸۹ میلیون و ۷۰۰ هزار تومان و سکه طرح قدیم با رقم ۱۸۷ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان معامله شد. نیم‌سکه به سطح ۱۰۰ میلیون تومان رسید و ربع‌سکه نیز با قیمت ۵۵ میلیون تومان در بازار دست به دست شد. سکه یک گرمی ۲۷ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان قیمت‌گذاری شد و هر گرم طلای ۱۸ عیار نیز به ۱۹ میلیون و ۲۰۶ هزار و ۸۰۰ تومان رسید.

این ارقام در حالی ثبت شده که فاصله قیمت‌ها با توان خرید بخش بزرگی از جامعه افزایش یافته و طلا عملاً از سبد مصرفی بسیاری از خانوارها حذف شده است. رشد قیمت‌ها بیش از آنکه ناشی از افزایش تقاضا باشد، بازتابی از شرایط ناپایدار اقتصادی و فشارهای بیرونی و درونی بر بازار است.

اثرگذاری مستقیم نوسانات بازار جهانی طلا

نادر بذرافشان، رئیس اتحادیه طلا و جواهر تهران، با اشاره به تحولات بازار جهانی طلا اعلام کرده است که از ابتدای هفته جاری تا روز چهارشنبه، قیمت جهانی طلا در مجموع حدود ۱۵۲ دلار نوسان افزایشی و کاهشی را تجربه کرده است. این دامنه نوسان قابل توجه، به‌طور مستقیم بازار داخلی را تحت تأثیر قرار داده و موجب تغییرات سریع و بعضاً متناقض در قیمت‌ها شده است.

بازار جهانی طلا در ماه‌های اخیر تحت فشار عوامل متعددی از جمله سیاست‌های پولی اقتصادهای بزرگ، تحولات ژئوپلیتیکی و انتظارات تورمی قرار داشته و همین شرایط باعث شده ثبات لازم برای انتقال آرام قیمت‌ها به بازار داخلی وجود نداشته باشد. در نتیجه، فعالان بازار داخلی ناچار به واکنش‌های لحظه‌ای نسبت به تغییرات جهانی شده‌اند.

نقش نرخ ارز در تشدید بی‌ثباتی بازار داخلی

در کنار نوسانات جهانی، تغییرات نرخ ارز در داخل کشور نیز یکی از عوامل کلیدی بی‌ثباتی بازار طلا و سکه بوده است. بذرافشان با تأکید بر این موضوع عنوان کرده که بخشی از نوسانات قیمت‌ها ناشی از همین تغییرات ارزی و شرایط عرضه و تقاضا در بازار داخلی است. در برخی روزها کاهش قیمت نیز مشاهده شده، اما این کاهش‌ها پایدار نبوده و نتوانسته فضای اطمینان‌بخشی برای خریداران ایجاد کند.

نوسان نرخ ارز باعث شده انتظارات تورمی در جامعه تقویت شود و همین امر، رفتار احتیاطی خریداران را تشدید کرده است. بسیاری از مردم در شرایطی که آینده قیمت‌ها قابل پیش‌بینی نیست، ترجیح می‌دهند از ورود به بازار طلا خودداری کنند یا خریدهای خود را به تعویق بیندازند.

افت محسوس تقاضا و احتیاط سرمایه‌گذاران خرد

رئیس اتحادیه طلا و جواهر تهران تصریح کرده است که تقاضا در بازار طلا طی ماه‌های اخیر در وضعیت مطلوبی قرار نداشته و نبود ثبات قیمتی در یک ماه گذشته، مردم را نسبت به سرمایه‌گذاری در این بازار محتاط‌تر کرده است. طلا که همواره به‌عنوان پناهگاه امن سرمایه شناخته می‌شد، اکنون برای بسیاری از سرمایه‌گذاران خرد به بازاری پرریسک تبدیل شده است.

افزایش شدید قیمت‌ها بدون پشتوانه تقاضای واقعی، این نگرانی را ایجاد کرده که امکان اصلاح‌های ناگهانی وجود داشته باشد. همین نگرانی، باعث خروج یا عدم ورود نقدینگی جدید به بازار شده و رکود را عمیق‌تر کرده است.

فشار معیشتی و کاهش قدرت خرید خانوارها

بذرافشان با اشاره به شرایط اقتصادی و معیشتی جامعه تأکید کرده که وضعیت مالی مردم یکی از دلایل اصلی رکود بازار طلاست. به گفته او، از ابتدای سال تاکنون بازار طلا رونق قابل توجهی نداشته و واحدهای صنفی روزهای سختی را سپری کرده‌اند. افزایش هزینه‌های زندگی، کاهش درآمد واقعی خانوارها و اولویت یافتن نیازهای ضروری، جایی برای خرید طلا باقی نگذاشته است.

در چنین شرایطی، حتی مناسبت‌های سنتی که معمولاً با افزایش خرید طلا همراه بودند، تأثیر چندانی بر بازار نداشته و الگوی مصرف به شکل محسوسی تغییر کرده است.

افت تولید و فروش مصنوعات طلا

یکی از مهم‌ترین نشانه‌های رکود، کاهش فعالیت در بخش مصنوعات طلاست. رئیس اتحادیه طلا و جواهر تهران اعلام کرده که از ابتدای سال جاری تاکنون بین ۱۵ تا ۲۵ درصد کاهش تولید و تقاضا در بازار مصنوعات طلا ثبت شده است. این افت، هم واحدهای تولیدی و هم واحدهای توزیعی را تحت فشار قرار داده و بسیاری از کارگاه‌ها با کاهش ظرفیت یا تعطیلی موقت مواجه شده‌اند.

کاهش فروش مصنوعات، زنجیره‌ای از پیامدهای منفی از جمله افت اشتغال، کاهش گردش مالی و افزایش هزینه‌های سربار را به همراه داشته و چشم‌انداز کوتاه‌مدت این بخش را با ابهام مواجه کرده است.

تشدید رکود در آستانه ماه پایانی سال

به‌طور سنتی، ماه پایانی سال برای بازار طلا دوره‌ای پرتقاضا محسوب می‌شود، اما امسال شرایط متفاوتی رقم خورده است. بذرافشان با اشاره به این موضوع گفته است که در آستانه ماه پایانی سال، به‌دلیل نوسانات شدید جهانی و داخلی، رکود بازار نه‌تنها کاهش نیافته بلکه تشدید نیز شده است. این وضعیت، انتظارات فعالان صنفی برای جبران بخشی از زیان‌های ماه‌های گذشته را کمرنگ کرده است.

نبود چشم‌انداز روشن از آینده قیمت‌ها و استمرار بی‌ثباتی، باعث شده حتی خریداران سنتی نیز با احتیاط بیشتری رفتار کنند و بازار در وضعیتی ایستا باقی بماند.

دامنه نوسان قیمت‌ها در هفته گذشته

بر اساس اعلام رئیس اتحادیه طلا و جواهر تهران، بازار طلا و سکه در هفته گذشته با نوساناتی در حدود یک تا هشت درصد همراه بوده است. قیمت سکه در بازه ۱۸۷ تا ۱۹۵ میلیون تومان نوسان داشته و قیمت هر گرم طلای ۱۸ عیار نیز بین حدود ۱۸ میلیون و ۸۵۰ هزار تومان تا حدود ۱۹ میلیون و ۲۹۰ هزار تومان در رفت‌وبرگشت بوده است.

این دامنه نوسان، اگرچه برای برخی معامله‌گران کوتاه‌مدت جذاب به نظر می‌رسد، اما برای مصرف‌کنندگان و فعالان صنفی، نشانه‌ای از نبود ثبات و افزایش ریسک فعالیت در بازار است.

جمع‌بندی

بازار طلا و سکه ایران در یکی از پیچیده‌ترین دوره‌های خود قرار دارد؛ دوره‌ای که در آن قیمت‌ها در سطوح بالا تثبیت شده‌اند، اما تقاضا کاهش یافته و رکود بر فضای کلی بازار سایه انداخته است. نوسانات شدید بازار جهانی طلا، تغییرات نرخ ارز، فشارهای معیشتی و افت قدرت خرید، همگی دست به دست هم داده‌اند تا طلا از کالایی پرتقاضا به بازاری محتاطانه و کم‌رمق تبدیل شود. اگر ثبات نسبی در متغیرهای کلان اقتصادی ایجاد نشود، چشم‌انداز کوتاه‌مدت این بازار همچنان با ابهام همراه خواهد بود و واحدهای صنفی ناچار به ادامه فعالیت در شرایطی دشوار خواهند بود.