زنگ خطر برای فوتبال ایران؛ پیشکسوت هشدار داد: سقوط آزاد شروع شده است!

فوتبال ایران این روزها بیش از هر زمان دیگری با واقعیتی تلخ روبه‌رو شده است؛ واقعیتی که نه در قالب یک شکست مقطعی، بلکه در شکل یک روند نگران‌کننده و فرسایشی خود را نشان می‌دهد. حذف همزمان استقلال و سپاهان از رقابت‌های آسیایی در سطح دوم قاره، آن هم مقابل تیم‌هایی که تا چند سال قبل حتی نامی در معادلات فوتبال آسیا نداشتند، نماد روشنی از مسیری است که فوتبال ایران در آن قدم گذاشته است. مسیری که به اعتقاد بسیاری از کارشناسان و پیشکسوتان، نه به پیشرفت، بلکه به عقب‌گرد ختم می‌شود.

در همین راستا، رسول کربکندی، بازیکن اسبق تیم ملی و از چهره‌های باسابقه عرصه سرمربیگری، با نگاهی تحلیلی و انتقادی به وضعیت موجود، از زوایای مختلف به ریشه‌های این ناکامی پرداخته و تصویری نگران‌کننده از آینده فوتبال ایران ترسیم کرده است؛ تصویری که اگر جدی گرفته نشود، می‌تواند جایگاه تاریخی فوتبال کشورمان در قاره آسیا را به کلی از بین ببرد.

حذف استقلال و سپاهان؛ نشانه‌ای از یک بحران عمیق‌تر

به اعتقاد کربکندی، حذف نمایندگان ایران در لیگ سطح دوم آسیا صرفاً یک اتفاق فوتبالی یا حاصل بدشانسی نیست، بلکه نشانه‌ای آشکار از حرکت فوتبال ایران در مسیری غلط است. او با تاسف از شرایطی سخن می‌گوید که در آن، تیم‌هایی از کشورهای دیگر که روزگاری هیچ جایگاهی در فوتبال آسیا نداشتند، حالا با سرعت در حال عبور از فوتبال ایران هستند.

از نگاه این پیشکسوت، فوتبال ایران نه تنها درجا نمی‌زند، بلکه به وضوح در حال عقب رفتن است. وقتی تیم‌هایی با سابقه، امکانات و هواداران گسترده‌ای چون استقلال و سپاهان، در سطح دوم رقابت‌های آسیایی از رسیدن به مراحل بالاتر بازمی‌مانند، باید پذیرفت که مشکل فراتر از یک بازی یا یک مربی خاص است. این حذف‌ها نتیجه سال‌ها تصمیم‌گیری اشتباه، غفلت از زیرساخت‌ها و نادیده گرفتن اصول حرفه‌ای فوتبال مدرن است.

پول به جای استعداد؛ انحراف بزرگ فوتبال پایه

یکی از اصلی‌ترین محورهای انتقاد کربکندی، جایگزین شدن پول به جای استعداد در فوتبال ایران است؛ معضلی که به گفته او، از رده‌های پایه آغاز می‌شود و تا بالاترین سطح فوتبال کشور امتداد می‌یابد. او با صراحت می‌گوید در سال‌های اخیر، بسیاری از استعدادهای واقعی به دلیل نداشتن تمکن مالی، از ورود به آکادمی‌ها و مدارس فوتبال بازمانده‌اند.

در مقابل، افرادی که از استعداد فوتبالی لازم برخوردار نیستند، صرفاً به واسطه روابط یا توان مالی، وارد این چرخه می‌شوند و مسیر پیشرفت را طی می‌کنند. نتیجه چنین روندی، خروجی ضعیفی است که امروز در تیم‌های باشگاهی و حتی ملی مشاهده می‌شود. وقتی بنیان فوتبال بر اساس شایستگی بنا نشود، طبیعی است که در بزنگاه‌های حساس آسیایی، تیم‌ها توان رقابت با حریفان سازمان‌یافته و برنامه‌محور را نداشته باشند.

ناکامی تاکتیکی؛ نتیجه فقر بازیکن باهوش فوتبالی

کربکندی در تحلیل فنی شکست سپاهان مقابل الاهلی قطر و حذف استقلال، به نکته‌ای کلیدی اشاره می‌کند. به باور او، این دو تیم از نظر تعداد و حتی کیفیت اسمی بازیکن، کمبود جدی ندارند، اما مشکل اصلی در ناتوانی اجرای صحیح تاکتیک‌هاست. فوتبال مدرن، نیازمند بازیکنانی است که از هوش تاکتیکی بالا برخوردار باشند و بتوانند در لحظه، تصمیم درست بگیرند.

او معتقد است چنین بازیکنانی در فوتبال ایران کمیاب شده‌اند و این مسئله، اجرای هرگونه برنامه فنی را با مشکل مواجه می‌کند. وقتی بازیکن توان درک و پیاده‌سازی ایده‌های تاکتیکی را نداشته باشد، حتی بهترین مربیان و کامل‌ترین برنامه‌ها نیز به بن‌بست می‌رسند. این ضعف، خود را در رقابت‌های آسیایی بیش از هر جای دیگری نشان می‌دهد؛ جایی که کوچک‌ترین اشتباه، بهای سنگینی دارد.

بازیکنان خارجی بی‌کیفیت؛ هدررفت سرمایه فوتبال

یکی دیگر از انتقادات جدی این پیشکسوت فوتبال، به حضور بازیکنان خارجی سطح پایین در لیگ برتر ایران بازمی‌گردد. کربکندی با اشاره به هزینه‌های سنگینی که صرف جذب این بازیکنان می‌شود، تاکید می‌کند که بخش قابل توجهی از سرمایه فوتبال ایران به هدر می‌رود؛ آن هم برای فوتبالیست‌هایی که نه تنها کیفیت فنی لازم را ندارند، بلکه کمکی به ارتقای سطح لیگ و بازیکنان داخلی نمی‌کنند.

از نگاه او، این نوع هزینه‌کرد نادرست، ریشه در همان ساختار معیوبی دارد که در فوتبال پایه شکل گرفته است. وقتی انتخاب‌ها بر اساس دلالی، رابطه و نگاه کوتاه‌مدت انجام شود، نتیجه چیزی جز انباشت بازیکنان معمولی و بی‌اثر نخواهد بود. این روند، نه تنها به رشد فوتبال کمک نمی‌کند، بلکه فرصت دیده شدن و پیشرفت را از استعدادهای واقعی داخلی نیز می‌گیرد.

خواب خرگوشی مدیران؛ دلخوشی به افتخارات گذشته

کربکندی در بخش دیگری از صحبت‌هایش، به یک آسیب جدی فرهنگی و مدیریتی در فوتبال ایران اشاره می‌کند؛ دلخوش بودن به افتخارات گذشته. او معتقد است مدیران و تصمیم‌گیران فوتبال کشور، سال‌هاست که با تکیه بر نتایج و افتخارات قدیمی، از واقعیت امروز غافل مانده‌اند.

این نگاه، باعث شده فوتبال ایران در نوعی خواب خرگوشی فرو برود؛ خوابی که در آن، رقبا با برنامه‌ریزی، سرمایه‌گذاری هدفمند و توجه به فوتبال پایه، یکی پس از دیگری از کنار ما عبور می‌کنند. در چنین شرایطی، هر شکست آسیایی به جای آنکه زنگ بیدارباش باشد، به سرعت با توجیه و فراموشی همراه می‌شود و چرخه اشتباهات تکرار می‌گردد.

آینده نگران‌کننده فوتبال ایران در قاره کهن

هشدار نهایی کربکندی، شاید تلخ‌ترین بخش تحلیل او باشد. او با صراحت پیش‌بینی می‌کند که اگر این روند ادامه پیدا کند، فوتبال ایران در سال‌های آینده به سطح چهارم یا پنجم فوتبال آسیا سقوط خواهد کرد. سقوطی که به معنای از دست رفتن جایگاه تاریخی، کاهش سهمیه‌ها و کم‌رنگ شدن نام ایران در معادلات قاره‌ای است.

به باور او، دیگر نمی‌توان با اتکا به گذشته و بدون اصلاحات بنیادین، انتظار موفقیت داشت. فوتبال آسیا به سرعت در حال تغییر است و کشورهایی که روزگاری در حاشیه بودند، امروز با ساختار حرفه‌ای، آکادمی‌های استاندارد و مدیریت علمی، به رقبایی جدی تبدیل شده‌اند. اگر فوتبال ایران نتواند خود را با این تحولات هماهنگ کند، حذف‌های امروز به یک عادت تلخ در آینده تبدیل خواهد شد.

جمع‌بندی؛ ضرورت یک بازنگری اساسی

حذف استقلال و سپاهان از رقابت‌های آسیایی، بیش از آنکه یک ناکامی ورزشی باشد، آینه‌ای است که واقعیت‌های پنهان فوتبال ایران را بازتاب می‌دهد. صحبت‌های رسول کربکندی، هشداری جدی درباره مسیری است که سال‌هاست بدون اصلاح ادامه پیدا کرده است؛ مسیری که در آن پول جای استعداد را گرفته، برنامه‌ریزی بلندمدت قربانی تصمیم‌های مقطعی شده و افتخارات گذشته مانع دیدن ضعف‌های امروز شده‌اند.

اگر فوتبال ایران بخواهد بار دیگر به جایگاه شایسته خود در آسیا بازگردد، چاره‌ای جز بازگشت به اصول ندارد؛ سرمایه‌گذاری واقعی روی فوتبال پایه، انتخاب شایسته‌سالارانه، مدیریت حرفه‌ای و کنار گذاشتن نگاه‌های کوتاه‌مدت. در غیر این صورت، همان‌طور که این پیشکسوت هشدار می‌دهد، باید خود را برای افولی عمیق‌تر و فراموش شدن نام فوتبال ایران در سطح اول آسیا آماده کنیم.