سناریوی غالب بورس فردا؛ تعادل شکننده یا ادامه افت؟

بازار سرمایه ایران در نخستین روز اسفندماه تصویری کم‌رمق، محتاط و عمیقاً رکودی از خود به نمایش گذاشت. دادوستدهایی که از همان دقایق ابتدایی معاملات با ضعف تقاضا و برتری محسوس عرضه همراه بود، در نهایت به افت قابل توجه نماگرهای اصلی انجامید و بورس را در امتداد روند نزولی هفته‌های اخیر تثبیت کرد. کاهش محسوس حجم و ارزش معاملات خرد، خروج قابل توجه پول حقیقی و حرکت سرمایه‌ها به سمت دارایی‌های کم‌ریسک‌تر، همگی نشانه‌هایی از عقب‌نشینی فعالان بازار و تشدید فضای ریسک‌گریزی هستند؛ فضایی که بیش از هر زمان دیگری تحت تأثیر متغیرهای بیرونی و به‌ویژه تحولات سیاسی قرار دارد.

افت سنگین شاخص‌ها در بازاری کم‌عمق

در پایان معاملات روز نخست اسفند، شاخص کل بورس با افت سنگین ۱۰۳ هزار و ۱۴۴ واحدی در سطح سه میلیون و ۷۰۳ هزار و ۶۲۲ واحد متوقف شد؛ ریزشی که بار دیگر ضعف ساختاری تقاضا را در بازار سهام برجسته کرد. همزمان شاخص هم‌وزن نیز که نمای بهتری از وضعیت کلی سهام کوچک و متوسط ارائه می‌دهد، با کاهش ۲۲ هزار و ۱۹۸ واحدی به سطح ۹۵۸ هزار و ۷۵۹ واحد رسید. این هم‌جهتی نزولی دو نماگر اصلی بازار نشان می‌دهد فشار فروش تنها به نمادهای شاخص‌ساز محدود نبوده و کلیت بازار در معرض افت قرار گرفته است.

بررسی جریان سفارش‌ها نیز گویای همین واقعیت است. در جریان معاملات، ارزش سفارش‌های فروش در پنج ردیف نخست از مرز هفت هزار میلیارد تومان عبور کرد، در حالی که ارزش سفارش‌های خرید حتی به یک هزار میلیارد تومان هم نرسید. این شکاف معنادار میان عرضه و تقاضا، نشان‌دهنده عدم تمایل خریداران به ورود در قیمت‌های فعلی و ترجیح معامله‌گران به انتظار برای روشن‌تر شدن چشم‌انداز متغیرهای کلان است.

کاهش نقدشوندگی و تعمیق رکود معاملاتی

یکی از مهم‌ترین نشانه‌های رکود در بازار سهام، افت محسوس نقدشوندگی است؛ موضوعی که در معاملات این روز به‌وضوح خود را نشان داد. حجم معاملات خرد به حدود ۱۱.۴ میلیارد برگه سهم محدود شد و ارزش معاملات نیز تنها چهار هزار و ۹۹۴ میلیارد تومان ثبت شد. این ارقام، بازار را در زمره کم‌رمق‌ترین دوره‌های معاملاتی ماه‌های اخیر قرار می‌دهد و حکایت از آن دارد که بخش بزرگی از سرمایه‌گذاران ترجیح داده‌اند فعلاً نظاره‌گر بمانند.

کاهش ارزش معاملات در کنار افت شاخص‌ها، پیام روشنی برای فعالان بازار دارد. در چنین شرایطی، حتی اخبار مثبت نیز توان ایجاد موج‌های صعودی پایدار را ندارند و واکنش‌ها اغلب کوتاه‌مدت و شکننده است. این وضعیت، ریسک سرمایه‌گذاری در سهام را افزایش داده و زمینه را برای تداوم نوسان‌های فرسایشی فراهم می‌کند.

خروج پول حقیقی و پناه سرمایه‌ها به دارایی‌های امن

همزمان با افت شاخص‌ها و کاهش نقدشوندگی، جریان خروج پول حقیقی نیز شدت گرفت. در پایان معاملات، بیش از هزار و ۵۳۵ میلیارد تومان پول حقیقی از بازار سهام خارج شد؛ رقمی که نشان‌دهنده افزایش بی‌اعتمادی و تشدید رفتار محافظه‌کارانه سرمایه‌گذاران است. بخش قابل توجهی از این منابع به سمت صندوق‌های طلا و دارایی‌های کم‌ریسک‌تر هدایت شد؛ مسیری که معمولاً در دوره‌های افزایش نااطمینانی سیاسی و اقتصادی تقویت می‌شود.

این جابه‌جایی سرمایه، پیامدهای مهمی برای بورس دارد. خروج پول حقیقی نه‌تنها فشار فروش را افزایش می‌دهد، بلکه توان بازار برای شکل‌دهی به روندهای صعودی را نیز به‌شدت تضعیف می‌کند. در چنین فضایی، حتی سهام بنیادی و ارزنده نیز با کمبود تقاضا مواجه می‌شوند و قیمت‌ها بیش از آنکه تابع ارزش ذاتی باشند، تحت تأثیر جو روانی و جریان نقدینگی قرار می‌گیرند.

سقوط ارزش دلاری بازار به کف شش‌ماهه

یکی دیگر از متغیرهای قابل توجه در معاملات اخیر، کاهش ارزش دلاری بازار سرمایه است. با تداوم افت شاخص‌ها و تحولات بازار ارز، ارزش دلاری بورس به محدوده ۷۶ میلیارد دلار سقوط کرد و به کف شش‌ماهه رسید. این کاهش، بیانگر افت قابل توجه ارزش بازار در مقایسه با دوره‌های پیشین است و از منظر تحلیلی می‌تواند هم به‌عنوان زنگ خطر و هم به‌عنوان نشانه‌ای از ارزندگی بالقوه برخی سهام تلقی شود.

با این حال، تجربه نشان داده است که ارزندگی به‌تنهایی برای بازگشت بازار کافی نیست. تا زمانی که جریان نقدینگی و اعتماد سرمایه‌گذاران احیا نشود، حتی جذاب‌ترین نسبت‌های مالی نیز نمی‌توانند مانع تداوم رکود شوند. از این رو، نقش متغیرهای بیرونی و به‌ویژه اخبار سیاسی در تعیین مسیر آتی بورس بیش از پیش پررنگ شده است.

سیگنال‌های بیرونی و افزایش ریسک‌های سیاسی

ترکیب متغیرهای بیرونی در روزهای پایانی هفته گذشته و ابتدای هفته جاری، پیام روشنی برای بازار سهام ارسال کرده است. رشد قیمت طلا و دلار و همچنین صعود بهای نفت تا محدوده ۷۲ دلار، همگی از افزایش سطح ریسک‌های سیاسی حکایت دارد. این تحولات معمولاً به کاهش اشتهای ریسک در بورس منجر می‌شود و سرمایه‌گذاران را به سمت دارایی‌های امن‌تر سوق می‌دهد.

بازار سهام ایران که به‌طور سنتی حساسیت بالایی نسبت به اخبار سیاسی و دیپلماتیک دارد، در چنین شرایطی بیش از پیش در وضعیت انتظار قرار می‌گیرد. هرگونه خبر منفی یا ابهام‌آفرین می‌تواند فشار فروش را تشدید کند و در مقابل، سیگنال‌های مثبت سیاسی این توان را دارد که دست‌کم به شکل مقطعی تعادل را به بازار بازگرداند.

پیش‌بینی بورس یکشنبه ۳ اسفند ۱۴۰۴

با توجه به شرایط حاکم بر بازار و ترکیب عوامل اثرگذار، سناریوی غالب برای معاملات روز یکشنبه، بازاری کم‌رمق و متمایل به نزول است. جریان سرمایه در معاملات اخیر نشان داده که تمایل به دارایی‌های کم‌ریسک افزایش یافته و امید به شکل‌گیری یک روند صعودی پایدار در کوتاه‌مدت کاهش پیدا کرده است. در چنین فضایی، نوسان‌های محدود و فرسایشی محتمل‌ترین سناریو برای بازار خواهد بود.

با این حال، مسیر نهایی معاملات به‌شدت به جریان خبر وابسته است. در صورتی که نشانه‌هایی از بهبود دیپلماسی، کاهش تنش‌ها یا تداوم مذاکرات سیاسی مخابره شود، بازار می‌تواند واکنش مثبتی هرچند کوتاه‌مدت نشان دهد و به سمت تعادل حرکت کند. در مقابل، تداوم ابهامات، تقویت اخبار منفی یا افزایش تنش‌های سیاسی می‌تواند فشار فروش را تشدید کرده و روند نزولی را ادامه‌دار کند.

جمع‌بندی

بازار سهام در آغاز اسفند در شرایطی حساس و خبرمحور قرار گرفته است. افت شدید شاخص‌ها، کاهش نقدشوندگی، خروج سنگین پول حقیقی و سقوط ارزش دلاری بازار، همگی نشانه‌هایی از تداوم فضای رکودی و غلبه ریسک‌گریزی بر معاملات هستند. در چنین وضعیتی، بورس بیش از هر زمان دیگری به تحولات سیاسی و سیگنال‌های بیرونی واکنش نشان می‌دهد و معاملات روزهای آینده نیز به احتمال زیاد نوسانی و وابسته به اخبار لحظه‌ای خواهد بود. تا زمانی که کفه ریسک‌ها سنگین‌تر از عوامل حمایتی است، نمی‌توان انتظار بازگشت پایدار بازار را داشت و سرمایه‌گذاران همچنان با احتیاط بیشتری مسیر خود را در بازار سهام انتخاب خواهند کرد.