دلار صعودی شد؛ تقاضای احتیاطی بازار را داغ کرد

بازار ارز در نخستین روز هفته با روندی صعودی آغاز به کار کرده است. دلار آزاد با افزایش ۳۰۰ تومانی نسبت به روز گذشته، اکنون در سطح ۱۶۴ هزار و ۷۰۰ تومان ایستاده است؛ سطحی که در روزهای اخیر به عنوان مرز روانی مهمی برای معامله‌گران شناخته می‌شود. این رشد آرام ولی پیوسته پس از چند روز ثبات نسبی اتفاق افتاده و به نظر می‌رسد حاصل ترکیب فشار روانی ناشی از تحولات سیاسی و افزایش تقاضای فصلی باشد.

بر اساس مشاهدات میدانی از صرافی‌های بازار تهران، تقاضا برای خرید ارز از ساعات ابتدایی معاملات رشد محسوسی داشته است. فعالان بازار این موج تقاضا را «احتیاطی» توصیف می‌کنند؛ زیرا بسیاری از خریداران فعلی، نه با هدف سرمایه‌گذاری بلندمدت، بلکه برای حفظ ارزش دارایی خود در مقطع فعلی اقدام به خرید می‌کنند.

نقش تنش‌های سیاسی بر افزایش نرخ دلار

تحلیل‌گران اقتصادی معتقدند در روزهایی که نشانه‌ای از بهبود روابط دیپلماتیک و کاهش تنش‌های منطقه‌ای دیده نمی‌شود، بازار ارز واکنش‌های سریع‌تری نسبت به اخبار منفی نشان می‌دهد. در روزهای اخیر انتشار گزارش‌هایی درباره توقف موقت روند مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا، فضای روانی بازار را تحت تأثیر قرار داده است.

همین فضا موجب شده تا معامله‌گران با احتیاط بیشتری رفتار کنند و به سمت دارایی‌های امن‌تری چون دلار و طلا حرکت کنند. در نتیجه، حتی با وجود نبود تقاضای واقعی گسترده از سوی واردکنندگان، بازار آزاد تحت فشار خرید خرد قرار گرفته است. این وضعیت، مشابه روندی است که معمولاً در مقاطع حساس سیاسی یا در آستانه تصمیمات کلان اقتصادی تجربه می‌شود.

افزایش تقاضای فصلی و تب شب عید

با نزدیک‌شدن به اسفند و آغاز خریدهای شب عید، رفتار مصرف‌کنندگان و کسب‌وکارها نیز بر بازار ارز اثرگذار می‌شود. تقاضای شرکت‌ها برای واردات اقلام مصرفی، سفرهای خارجی در تعطیلات نوروز و افزایش تراکنش‌های مالی همگی عواملی هستند که تقاضا را به‌صورت طبیعی بالا می‌برند.

در این شرایط، حتی نوسانات کوچک قیمت، توجه عمومی را به سمت بازار ارز جلب می‌کند. کارشناسان اقتصادی هشدار می‌دهند که افزایش تقاضای مقطعی می‌تواند زمینه‌ساز نوسانات بزرگ‌تری در روزهای پایانی سال شود، مگر آنکه سیاست‌گذار ارزی با مداخله دقیق و هدفمند، مانع از تحریک هیجانی قیمت‌ها شود.

وضعیت یورو و درهم در بازار ارز

در بازار همسایه، دیگر ارزهای شاخص از جمله یورو و درهم امارات نیز در مسیر رشد قرار گرفته‌اند. یورو امروز از کانال ۱۹۰ هزار تومان عبور کرد و با رقم ۱۹۱ هزار و ۳۰۰ تومان معامله می‌شود. این سطح قیمتی بیانگر رشد هم‌زمان ارزش یورو در بازار جهانی و تقویت انتظارات تورمی در بازار داخلی است.

درهم امارات نیز در سطح ۴۵ هزار و ۴۰۰ تومان معامله می‌شود. نرخ درهم همواره به عنوان یکی از مؤلفه‌های کلیدی در تعیین قیمت دلار در بازار آزاد شناخته می‌شود؛ زیرا بخش عمده‌ای از مبادلات ارزی ایران از طریق دبی انجام می‌گیرد. رشد هم‌جهت درهم با دلار نشان می‌دهد که روند صعودی امروز بازار ارز جنبه‌ای فراتر از هیجان مقطعی دارد و بخشی از واقعیت‌های اقتصادی و سیاسی کشور در آن نقش ایفا می‌کند.

نگاهی به دلار توافقی؛ تفاوت مسیر بازار آزاد و رسمی

در بخش رسمی بازار، دلار توافقی نیز روند افزایشی را تجربه کرده است. امروز نرخ فروش دلار توافقی به ۱۳۷ هزار و ۱۷۲ تومان رسیده که نسبت به روز گذشته ۱۶۹ تومان افزایش را نشان می‌دهد. در سمت خرید نیز رقم ۱۳۵ هزار و ۹۳۷ تومان ثبت شده است.

هرچند شکاف قیمتی بین دلار آزاد و توافقی همچنان در سطح بالا باقی مانده، اما روند افزایشی هر دو نرخ حاکی از تأثیر مشترک انتظارات تورمی بر هر دو بازار است. بانک مرکزی در تلاش است با مدیریت عرضه ارز و کنترل جریان نقدینگی، مانع از انتقال هیجانات بازار آزاد به بازار رسمی شود، اما به نظر می‌رسد فشار روانی ناشی از فضای سیاسی فعلی همچنان اثرگذار است.

چشم‌انداز کوتاه‌مدت دلار؛ ثبات یا نوسان؟

کارشناسان ارزی بر این باورند که در صورت ادامه وضعیت فعلی و عدم انتشار اخبار مثبت از روند مذاکرات، تقاضای احتیاطی در بازار ارز تداوم خواهد داشت. در مقابل، انتشار کوچک‌ترین نشانه‌ای از پیشرفت دیپلماتیک می‌تواند باعث عقب‌نشینی خریداران و کاهش موقت نرخ‌ها شود.

از سوی دیگر، سیاست‌های کنترلی بانک مرکزی و احتمال عرضه سنگین ارز در بازار در هفته‌های پایانی سال، می‌تواند سیگنال آرامش‌دهنده‌ای برای بازار تلقی شود. با این حال، تجربه سال‌های گذشته نشان داده که این مداخلات معمولاً تأثیری محدود و کوتاه‌مدت دارند مگر اینکه همراه با تغییر بنیادین در انتظارات عمومی باشد.

جمع‌بندی تحلیلی

در مجموع، افزایش امروز نرخ دلار تا سطح ۱۶۴ هزار و ۷۰۰ تومان را می‌توان حاصل تعامل سه عامل زمانی و روانی دانست: تنش‌های سیاسی بین ایران و آمریکا، تقاضای فصلی شب عید و ضعف در سیگنال‌دهی مثبت از سوی دستگاه سیاست خارجی. این سه عامل در کنار هم موجب تحریک دوباره تقاضای احتیاطی در بازار شده‌اند.

چنانچه فضای سیاسی در هفته‌های آینده با سیگنال‌های آرامش‌بخش همراه نباشد، احتمال تثبیت دلار در محدوده‌های بالاتر بعید نخواهد بود. با این حال، کارشناسان توصیه می‌کنند معامله‌گران از رفتارهای هیجانی پرهیز کرده و تصمیم‌های خرید خود را بر اساس تحلیل واقعی از شرایط اقتصاد کلان و نه صرفاً نوسانات روزانه اتخاذ کنند.