بیرانوند از جام جهانی ۲۰۲۶ جا می‌ماند؟

تیم ملی فوتبال ایران در شرایطی به عنوان یکی از نمایندگان قاره آسیا مجوز حضور در جام جهانی ۲۰۲۶ را کسب کرده که حالا با دو بحران جدی مواجه است؛ نخست، مسئله صدور ویزا برای سفر به آمریکا و دوم، بلاتکلیفی پرونده حقوقی علیرضا بیرانوند. این دو موضوع به‌صورت موازی نگرانی‌هایی جدی برای مسئولان فدراسیون فوتبال، کادر فنی و حتی هواداران تیم ملی ایجاد کرده است. در حالی‌که انتظارات از تیم ملی برای حضور پرقدرت در رقابت‌های جهانی بالا رفته، هر روز خبر تازه‌ای از چالش‌های اداری و حقوقی این تیم منتشر می‌شود که تمرکز اردو و برنامه‌ریزی را سخت‌تر از گذشته کرده است.

چالش ویزای تیم ملی؛ میراث قوانین ترامپ

بر اساس قوانین مهاجرتی وضع‌شده در دوران ریاست جمهوری دونالد ترامپ، نام شهروندان ایرانی همچنان در فهرست ممنوعه ویزای آمریکا قرار دارد. این محدودیت ممکن است مانعی جدی برای حضور تیم ملی در خاک ایالات متحده شود. طبق گزارش‌های رسمی، امکان رد صلاحیت ویزای آمریکا برای آن دسته از بازیکنان و کادرهایی که خدمت سربازی خود را در مجموعه‌های نظامی از جمله سپاه پاسداران گذرانده‌اند بسیار جدی است.

امیر قلعه‌نویی، سرمربی تیم ملی، به همراه مهدی تاج، رئیس فدراسیون فوتبال، برای مقابله با این بحران دست به اقدامی پیشگیرانه زده‌اند. آن‌ها فهرستی شامل حدود ۶۰ نفر از بازیکنان و اعضای کادر فنی را تهیه کرده‌اند تا برای همه آن‌ها درخواست ویزا ارسال شود. به این ترتیب اگر یکی از اعضای فهرست اصلی موفق به دریافت ویزا نشود، گزینه‌های جانشین از همین فهرست آماده جایگزینی خواهند بود. این تصمیم در ظاهر منطقی است اما در عمل نشان از نگرانی عمیق فدراسیون نسبت به پیچیدگی‌های سیاسی و اداری دارد.

بیرانوند؛ در آستانه دومین بحران

در حالی‌که موضوع خدمت سربازی تعدادی از بازیکنان برای صدور ویزا دردسرساز شده، پرونده علیرضا بیرانوند از جنس دیگری است. دروازه‌بان سرشناس تیم ملی هنوز خدمت سربازی‌اش را انجام نداده و از این منظر مشکل ویزایی ندارد، اما ماجرا به محرومیت او در پرونده‌ای حقوقی بازمی‌گردد که می‌تواند حضورش در جام جهانی را تهدید کند.

این پرونده با شکایت باشگاه پرسپولیس از بیرانوند به دلیل فسخ غیرقانونی قرارداد آغاز شد. کمیته تعیین وضعیت ابتدا رأی به جریمه مالی داد اما محرومیتی برای او در نظر نگرفت. پرسپولیس از این رأی به کمیته استیناف فدراسیون فوتبال شکایت کرد و پس از حدود یک‌سال، رأی نهایی صادر شد که بیرانوند به پرداخت جریمه سنگین و چهار ماه محرومیت محکوم شد. در این رأی تأکید شده بود محرومیت شامل بازی‌های ملی نیز می‌شود، زیرا در آن بازه تیم ملی دیدار رسمی نداشت.

ورود تراکتور به پرونده و نقش دادگاه عالی ورزش

باشگاه تراکتور که بیرانوند در حال حاضر دروازه‌بانش است، به رأی صادره اعتراض کرد و پرونده را به دادگاه عالی ورزش (CAS) ارجاع داد. این باشگاه در دفاعیه خود اعلام کرد محرومیت بیرانوند در زمان حساس پیش از بازی‌های ملی می‌تواند به تیم ملی ایران آسیب بزند، بنابراین خواستار تعلیق موقت حکم تا بررسی نهایی شدند. دادگاه عالی ورزش با این درخواست موافقت کرد و بیرانوند پس از سپری کردن تنها یک ماه از محرومیتش، اجازه بازگشت به میدان را یافت.

با وجود گذشت ماه‌ها، رأی نهایی دادگاه هنوز صادر نشده است و این تأخیر، فدراسیون فوتبال را در تنگنا قرار داده. اگر تصمیم نهایی تا اسفندماه اعلام نشود، ممکن است زمان کافی برای آمادگی جایگزین دروازه‌بان تیم ملی از دست برود. از سوی دیگر، این وضعیت بلاتکلیف می‌تواند شرایط روانی بیرانوند و حتی ساختار فنی تیم را دچار نوسان کند.

فرصت اندک و شمارش معکوس تا اعلام رأی

بر اساس تقویم فیفا، فهرست اولیه تیم‌های حاضر در جام جهانی باید تا ۲۱ اردیبهشت ارسال شود و فهرست نهایی ۲۶ نفره نیز حداکثر یک هفته پیش از آغاز رقابت‌ها یعنی تا ۲۱ خرداد تأیید گردد. در صورت صدور رأی منفی برای بیرانوند در دادگاه عالی ورزش، او باید سه ماه دیگر محرومیت خود را سپری کند، امری که دقیقاً تا روزهای آغاز جام جهانی ادامه خواهد داشت.

در این سناریو، تیم ملی با بحرانی جدی در خط دروازه روبه‌رو می‌شود؛ چراکه بیرانوند علاوه بر تجربه بالا، یکی از عناصر کلیدی ساختار دفاعی ایران به شمار می‌رود. جایگزینی او در فرصت محدود پیش‌رو، مأموریتی سخت برای کادر فنی است. به همین دلیل مهدی تاج و امیر قلعه‌نویی در جلسات داخلی فدراسیون، در حال بررسی گزینه‌های جانشین هستند تا در صورت محرومیت بیرانوند، تیم ملی بدون خلأ درون دروازه وارد جام جهانی شود.

احتمال حذف بیرانوند از فهرست جام جهانی

پرسش کلیدی این روزها این است که آیا در صورت محرومیت یا تأخیر در صدور رأی، اسم علیرضا بیرانوند در فهرست اولیه تیم ملی قرار می‌گیرد یا خیر. از نظر قوانین فیفا، بازیکنان محروم در زمان تهیه فهرست اولیه می‌توانند نام‌شان ثبت شود، اما اگر محرومیت تا موعد نهایی ادامه داشته باشد، عملاً از حضور در رقابت‌ها بازمی‌مانند. در نتیجه فدراسیون به دنبال دریافت هرچه سریع‌تر رأی CAS است تا از سردرگمی خارج شود.

با این حال، اگر دادگاه عالی ورزش رأی نهایی را دیرتر از پایان اسفند صادر کند، احتمال حذف بیرانوند از جام جهانی جدی خواهد شد. این مسئله نه‌تنها تیم ملی را از یک مهره مهم محروم می‌کند، بلکه باعث انتقاد گسترده از عملکرد کمیته‌های داخلی فدراسیون در مدیریت پرونده‌های حقوقی می‌شود؛ پرونده‌هایی که در چند سال اخیر بارها تیم ملی را با حاشیه‌هایی غیرورزشی روبه‌رو کرده‌اند.

ابعاد سیاسی و فنی بحران

ترکیب بحران ویزا و پرونده بیرانوند، چالشی دوگانه را پیش روی فوتبال ملی قرار داده است. از یک‌سو ایران باید با سیاست‌های سختگیرانه مهاجرتی آمریکا برای ورود به خاک میزبان برخورد کند، و از سوی دیگر بحرانی حقوقی در داخل فوتبال کشور می‌تواند توازن فنی تیم را به‌هم بزند. کارشناسان فوتبال معتقدند که این وضعیت نیازمند تصمیم‌گیری‌های سریع، هماهنگی میان وزارت ورزش، فدراسیون فوتبال و حتی وزارت امور خارجه است تا از بروز بحران در لحظه حساس جلوگیری شود.

در سطح فنی نیز تیم امیر قلعه‌نویی باید آمادگی کامل برای سناریوهای مختلف داشته باشد. دروازه‌بانان دیگر از جمله پیام نیازمند و حامد لک در فهرست گسترده تیم ملی قرار دارند و می‌توانند در صورت محرومیت بیرانوند، نقش جایگزین را ایفا کنند. با این وجود، تجربه و سابقه جهانی بیرانوند در جام‌های گذشته، او را به گزینه‌ای منحصر‌بفرد تبدیل کرده که نبودش تأثیری جدی بر روحیه تیم خواهد داشت.

چشم‌انداز پیش‌رو و جمع‌بندی تحلیلی

اگرچه فدراسیون فوتبال و کادر فنی در حال تلاش برای حل بحران‌ها هستند، زمان به‌سرعت سپری می‌شود و فرصت تصمیم‌گیری روزبه‌روز کمتر می‌گردد. رویکرد حرفه‌ای فدراسیون در ارسال هم‌زمان درخواست ویزا برای ۶۰ نفر، حرکتی هوشمندانه است اما تصمیم نهایی درباره بیرانوند از کنترل مدیران داخلی خارج شده و به دست دادگاه عالی ورزش وابسته است.

در نهایت، تیم ملی ایران در آستانه جام جهانی ۲۰۲۶ در وضعیتی حساس قرار گرفته؛ وضعیتی که در آن مسائل سیاسی، حقوقی و ورزشی به گونه‌ای درهم‌تنیده‌اند که می‌توانند مسیر آماده‌سازی تیم را تغییر دهند. نتیجه پرونده بیرانوند و پاسخ دولت آمریکا به درخواست‌های ویزا، دو گره بزرگ پیش‌روی فوتبال ملی ایران خواهند بود. هر تصمیم در این دو حوزه می‌تواند نه‌تنها ترکیب تیم ملی بلکه جایگاه ایران در جام جهانی را تعیین کند.