زلزله امنیتی در مکزیک و سایه سنگین لغو میزبانی جام جهانی بر فوتبال جهان

بحران کنونی پس از کشته شدن سرکرده یکی از بزرگ‌ترین و خشن‌ترین کارتل‌های مواد مخدر مکزیک آغاز شد. عملیات ارتش در شهر گوادالاخارا، شهری که قرار بود میزبان بخشی از مسابقات جام جهانی باشد، نقطه شروع آشوبی شد که به سرعت از یک شهر فراتر رفت و بخش بزرگی از کشور را درگیر کرد. در شرایطی که دولت مکزیک تمام توان امنیتی خود را برای مهار بحران به میدان آورده، این پرسش جدی مطرح شده که آیا این کشور توان تضمین امنیت یکی از بزرگ‌ترین رویدادهای ورزشی جهان را دارد یا خیر.

بحران امنیتی مکزیک و ریشه‌های قدرت کارتل‌ها

کارتلی که جرقه این درگیری‌ها را زد، سال‌هاست به عنوان قدرتمندترین شبکه جنایت سازمان‌یافته در مکزیک شناخته می‌شود. این گروه با هزاران عضو فعال و نفوذ گسترده در بیش از دو سوم ایالت‌های کشور، ساختاری شبه نظامی ایجاد کرده و در بسیاری از مناطق، عملا نقش حاکمیت محلی را ایفا می‌کند. کشته شدن رهبر این کارتل در عملیات غافلگیرکننده ارتش، اگرچه از نگاه دولت یک پیروزی امنیتی تلقی شد، اما واکنش سریع و خشن اعضای این شبکه نشان داد که حذف یک چهره کلیدی لزوما به معنای فروپاشی ساختار آن نیست.

پس از این رویداد، هواداران و نیروهای وابسته به کارتل با بستن جاده‌های اصلی، آتش زدن خودروها و مغازه‌ها و ایجاد رعب و وحشت در شهرهای مختلف، پیام روشنی ارسال کردند. این پیام نه تنها متوجه دولت مکزیک، بلکه خطاب به جامعه جهانی بود؛ اینکه بحران امنیتی این کشور هنوز مهار نشده و هر لحظه می‌تواند ابعاد تازه‌تری پیدا کند.

گوادالاخارا، از شهر فوتبال تا کانون درگیری

گوادالاخارا یکی از نمادهای فوتبال مکزیک و از شهرهای کلیدی در برنامه میزبانی جام جهانی به شمار می‌رود. این شهر با زیرساخت‌های ورزشی مناسب و سابقه میزبانی رویدادهای بزرگ، قرار بود vitrin فوتبال مکزیک در برابر جهانیان باشد. اما آغاز درگیری‌ها درست در همین شهر، ضربه‌ای سنگین به تصویر بین‌المللی مکزیک وارد کرد.

تصاویر منتشرشده از خیابان‌های گوادالاخارا که در آن خودروهای سوخته و نیروهای امنیتی در حال نبرد دیده می‌شوند، به سرعت در رسانه‌های جهانی بازتاب یافت. برای فیفا که همواره بر امنیت تماشاگران، بازیکنان و تیم‌ها تاکید دارد، چنین صحنه‌هایی زنگ خطری جدی محسوب می‌شود. تجربه‌های گذشته نشان داده که فدراسیون جهانی فوتبال در مواجهه با تهدیدهای امنیتی، تصمیم‌های سخت اما محافظه‌کارانه می‌گیرد.

گزارش گاردین و ورود فیفا به فاز بررسی

نشریه گاردین در گزارش خود تاکید کرده که مقامات فیفا تحولات مکزیک را با نگرانی دنبال می‌کنند. مسدود شدن بخش عمده‌ای از جاده‌های اصلی کشور، کشته شدن نیروهای امنیتی و درگیر بودن تمام توان پلیس و ارتش با یک بحران داخلی، شرایطی نیست که با استانداردهای میزبانی جام جهانی همخوانی داشته باشد.

بر اساس این گزارش، در محافل تصمیم‌سازی فوتبال جهان این سناریو مطرح شده که در صورت تداوم وضعیت ناپایدار، میزبانی مکزیک لغو و مسابقات برنامه‌ریزی شده در این کشور به دو میزبان دیگر یعنی آمریکا و کانادا منتقل شود. چنین تصمیمی اگرچه از نظر لجستیکی امکان‌پذیر است، اما تبعات سیاسی و حیثیتی گسترده‌ای برای مکزیک به همراه خواهد داشت.

پیامدهای احتمالی لغو میزبانی برای مکزیک

جام جهانی تنها یک رویداد ورزشی نیست، بلکه فرصتی بزرگ برای نمایش توانمندی‌های اقتصادی، گردشگری و فرهنگی یک کشور است. مکزیک با امید جذب میلیون‌ها گردشگر و میلیاردها دلار درآمد، سرمایه‌گذاری قابل توجهی روی این رویداد انجام داده است. لغو میزبانی می‌تواند این برنامه‌ریزی‌ها را به طور کامل برهم بزند و ضربه‌ای جدی به اقتصاد و اعتبار بین‌المللی کشور وارد کند.

از منظر داخلی نیز چنین تصمیمی می‌تواند فشار افکار عمومی بر دولت را افزایش دهد. منتقدان سال‌هاست که دولت‌های مختلف مکزیک را به ناتوانی در مهار کارتل‌های مواد مخدر متهم می‌کنند. سلب میزبانی جام جهانی، این انتقادها را تشدید کرده و به نمادی از شکست سیاست‌های امنیتی تبدیل خواهد شد.

آمریکا و کانادا، گزینه‌های آماده برای جایگزینی

در سوی دیگر ماجرا، آمریکا و کانادا به عنوان دو میزبان دیگر، از زیرساخت‌های گسترده و تجربه میزبانی رویدادهای بزرگ برخوردارند. انتقال مسابقات مکزیک به این دو کشور از نظر فنی و اجرایی پیچیدگی کمتری دارد و فیفا می‌تواند با اتکا به این گزینه، ریسک‌های امنیتی را کاهش دهد.

با این حال، چنین تغییری تعادل جغرافیایی و نمادین جام جهانی را برهم می‌زند. حضور مکزیک در کنار دو کشور شمالی، قرار بود نمادی از همگرایی منطقه‌ای باشد. حذف مکزیک، این پیام را مخدوش کرده و جام جهانی را به رویدادی با تمرکز بیشتر بر آمریکای شمالی ثروتمند تبدیل می‌کند.

آینده مبهم فوتبال در سایه جنگ داخلی

در شرایط کنونی، آینده میزبانی مکزیک در هاله‌ای از ابهام قرار دارد. اگر دولت بتواند در مدت کوتاهی کنترل اوضاع را به دست گیرد و ثبات نسبی برقرار کند، شاید فیفا از تصمیم سخت خود عقب‌نشینی کند. اما تجربه نشان داده که درگیری با کارتل‌های قدرتمند، فرآیندی زمان‌بر و پرهزینه است و تضمینی برای پایان سریع خشونت‌ها وجود ندارد.

برای فوتبال مکزیک، این بحران فراتر از یک تهدید مقطعی است. از دست رفتن میزبانی جام جهانی می‌تواند نسل جدیدی از بازیکنان و هواداران را ناامید کرده و جایگاه این کشور در نقشه فوتبال جهان را تضعیف کند.

جمع‌بندی

بحران امنیتی اخیر مکزیک، بار دیگر پیوند عمیق سیاست، امنیت و ورزش را آشکار کرده است. کشته شدن رهبر یک کارتل مواد مخدر، موجی از خشونت را به راه انداخت که حالا بزرگ‌ترین رویداد فوتبالی جهان را تحت تاثیر قرار داده است. گزارش گاردین و واکنش‌های اولیه فیفا نشان می‌دهد که احتمال لغو میزبانی مکزیک یک سناریوی واقعی است، نه صرفا یک گمانه‌زنی رسانه‌ای. در نهایت، تصمیم نهایی فیفا به سرعت و موفقیت دولت مکزیک در مهار بحران بستگی دارد؛ تصمیمی که می‌تواند سرنوشت جام جهانی و اعتبار یک کشور را به طور همزمان تغییر دهد.