قیمت کله پاچه در اسفند ۱۴۰۴ به اوج رسید
افزایش قیمت کله پاچه در اسفند ۱۴۰۴ تنها یک نوسان مقطعی در بازار مواد غذایی نیست، بلکه نشانهای از تغییرات عمیقتر در زنجیره تأمین فرآوردههای دامی به شمار میرود. غذایی که سالها بهعنوان یکی از ارزانترین و در دسترسترین خوراکهای سنتی ایرانی شناخته میشد، اکنون در روزهای پایانی سال به سطحی از قیمت رسیده که برای بخشی از خانوارها به کالایی لوکس تبدیل شده است. بررسیهای میدانی از طباخیهای تهران و چند کلانشهر دیگر نشان میدهد نرخ یک دست کامل کلهپاچه پخته در برخی مناطق از مرز دو میلیون تومان عبور کرده و همین موضوع توجه افکار عمومی را به خود جلب کرده است.
وضعیت فعلی قیمت کله پاچه در بازار اسفند ۱۴۰۴
در روزهای پایانی اسفند ۱۴۰۴، قیمت کله پاچه در بازار با نوسانات قابل توجهی همراه بوده است. استعلام از واحدهای صنفی نشان میدهد یک دست کامل کلهپاچه پخته بسته به کیفیت طبخ، وزن، موقعیت جغرافیایی طباخی و نوع خدمات ارائهشده، در بازهای حدود یک میلیون و ششصد هزار تومان تا بیش از دو میلیون و دویست هزار تومان عرضه میشود. این دامنه قیمتی نشان میدهد بازار کله پاچه بیش از گذشته دچار چندنرخی شده و فاصله میان مناطق مختلف شهری افزایش یافته است.
در بخش کلهپاچه خام نیز وضعیت مشابهی حاکم است. قیمت کله و پاچه گوسفندی پیش از پخت که در کشتارگاهها و فروشگاههای عرضه مستقیم گوشت به فروش میرسد، در اسفند ۱۴۰۴ عموماً بین یک میلیون و سیصد هزار تومان تا حدود یک میلیون و هفتصد هزار تومان گزارش میشود. این ارقام بیانگر آن است که حتی مصرفکنندگان خانگی نیز برای تهیه این محصول با هزینهای قابل توجه روبهرو هستند.
دلایل اقتصادی افزایش قیمت کله پاچه
تحلیل روند بازار نشان میدهد افزایش قیمت کله پاچه در اسفند ۱۴۰۴ حاصل همزمانی چند عامل اقتصادی مهم است. نخستین عامل به رشد قیمت دام زنده بازمیگردد. در ماههای اخیر هزینه نهادههای دامی، از خوراک و علوفه گرفته تا حملونقل و خدمات دامپزشکی، افزایش چشمگیری داشته و همین موضوع قیمت تمامشده دام را بالا برده است. از آنجا که کله و پاچه بخشی از لاشه دام محسوب میشود، افزایش قیمت دام بهطور مستقیم روی نرخ این محصول اثر گذاشته است.
عامل دوم به ساختار عرضه در فصل سرد سال مربوط میشود. در زمستان بهطور سنتی عرضه دام کاهش پیدا میکند و این کاهش، بازار اجزای پرمصرف دام مانند کله پاچه را با محدودیت مواجه میسازد. فعالان صنفی معتقدند کاهش عرضه در کنار افزایش هزینهها، فشار مضاعفی بر قیمتها وارد کرده است.
نقش تقاضای فصلی و نزدیک شدن به ماه رمضان
یکی از مهمترین محرکهای افزایش قیمت کله پاچه در اسفند ۱۴۰۴، رشد تقاضا در آستانه ماه رمضان است. کلهپاچه در فرهنگ غذایی ایران جایگاه ویژهای در وعده سحر دارد و در برخی مناطق حتی در وعده افطار نیز مصرف میشود. همین الگوی مصرف سنتی باعث میشود هر ساله با نزدیک شدن به رمضان، تقاضا برای این غذا بهطور محسوسی افزایش یابد.
در شرایطی که عرضه دام و فرآوردههای وابسته نتوانسته همپای این افزایش تقاضا رشد کند، بازار با عدم تعادل روبهرو شده است. نتیجه این عدم تعادل، افزایش قیمت کله پاچه در واحدهای طباخی و خردهفروشی بوده؛ افزایشی که امسال به دلیل شرایط اقتصادی عمومی، شدت بیشتری پیدا کرده است.
افزایش هزینههای طباخیها و فاصله قیمت خام و پخته
بررسی بازار نشان میدهد رشد قیمت کلهپاچه پخته بیش از کلهپاچه خام بوده است. این موضوع به افزایش هزینههای جانبی واحدهای طباخی بازمیگردد. در ماههای اخیر قیمت انرژی، اجارهبهای واحدهای صنفی و دستمزد نیروی کار افزایش یافته و طباخان ناچار شدهاند این هزینهها را در قیمت نهایی محصول لحاظ کنند.
به این ترتیب فاصله قیمتی میان کلهپاچه خام و پخته بیشتر شده و مصرفکننده نهایی هزینهای بالاتر از گذشته پرداخت میکند. این روند نشان میدهد بخش خدماتی زنجیره تأمین کله پاچه، سهم پررنگتری در افزایش قیمتها پیدا کرده است.
مقایسه قیمت کله پاچه با ماههای گذشته
مرور دادههای بازار نشان میدهد قیمت کله پاچه از ابتدای زمستان ۱۴۰۴ تاکنون رشدی بین پانزده تا بیست و پنج درصد را تجربه کرده است. در دیماه ۱۴۰۴ میانگین قیمت یک دست کامل کلهپاچه پخته در بسیاری از مناطق حدود یک میلیون و چهارصد هزار تومان بود. این رقم در بهمنماه به حدود یک میلیون و هفتصد هزار تومان رسید و اکنون در اسفند ۱۴۰۴ در برخی نقاط از دو میلیون تومان عبور کرده است.
در بخش کلهپاچه خام نیز روندی مشابه دیده میشود. فعالان بازار کاهش عرضه دام در فصل سرما و همچنین افزایش صادرات دام سبک را از جمله عوامل مؤثر بر این روند میدانند. به گفته آنها، این شرایط باعث شده بازار داخلی با محدودیت بیشتری روبهرو شود و قیمتها مسیر صعودی به خود بگیرد.
نگاه صنفی به افزایش قیمت کله پاچه
عبدالرضا احمدیان، رئیس اتحادیه طباخان، در ارزیابی وضعیت بازار معتقد است که کاهش عرضه دام در فصل سرما تأثیر مستقیمی بر قیمت کله پاچه داشته است. او در عین حال تأکید میکند که افزایش قیمت این محصول در مقایسه با برخی کالاهای دیگر، کمتر از نرخ تورم عمومی بوده است. این دیدگاه نشان میدهد فعالان صنفی تلاش دارند افزایش قیمتها را در چارچوب شرایط کلی اقتصاد کشور تحلیل کنند.
با این حال، برای مصرفکنندهای که کله پاچه را بخشی از سبد غذایی سنتی خود میداند، عبور قیمت از مرز دو میلیون تومان بهمعنای کاهش قدرت خرید و تغییر الگوی مصرف است؛ تغییری که میتواند در بلندمدت جایگاه این غذای سنتی را در سفره خانوارها دگرگون کند.
جمعبندی
آنچه از وضعیت قیمت کله پاچه در اسفند ۱۴۰۴ برمیآید، تصویری روشن از فشار همزمان عوامل اقتصادی و فصلی بر بازار مواد غذایی است. رشد قیمت دام زنده، افزایش هزینههای تولید و خدمات، کاهش عرضه در فصل سرما و افزایش تقاضا در آستانه ماه رمضان، همگی دست به دست هم دادهاند تا کله پاچه به یکی از گرانترین اقلام سفره سنتی ایرانی تبدیل شود. اگرچه فعالان صنفی معتقدند این افزایش در مقایسه با تورم کلی چندان غیرعادی نیست، اما واقعیت بازار نشان میدهد ادامه این روند میتواند مصرف کله پاچه را به مناسبتها و قشرهای خاص محدود کند. اسفند ۱۴۰۴ را میتوان نقطهای دانست که کله پاچه، بیش از هر زمان دیگری، از یک غذای مردمی به کالایی پرهزینه در بازار مواد غذایی ایران تبدیل شد.






