طوفان قیمت‌ها در بازار میوه؛ سفره‌هایی که در آستانه بهار کوچک‌تر می‌شوند+ جدول

با نزدیک شدن به روزهای پایانی سال و افزایش طبیعی تقاضا برای کالاهای اساسی، رصد بازار نشان می‌دهد که نبض قیمت‌ها در بخش محصولات کشاورزی تندتر از همیشه می‌زند. گزارش‌های میدانی از مناطق مرکزی رو به پایین شهر تهران حکایت از آن دارد که نوسانات قیمتی در بازار میوه و صیفی‌جات، به یکی از دغدغه‌های اصلی سبد معیشتی خانوارها تبدیل شده است. در حالی که آمارهای رسمی بر ثبات نسبی تأکید دارند، اما آنچه در سطح خرده‌فروشی‌ها جریان دارد، حکایت از وجود یک طیف گسترده قیمتی است که بر اساس کیفیت، منطقه و نوع عرضه، متغیر است. این تفاوت قیمت‌ها به قدری مشهود است که یک قلم کالای واحد مانند پرتقال، بسته به اینکه برای آب‌گیری انتخاب شود یا از نوع ممتاز جنوب باشد، تفاوت قیمتی بیش از ۴۰۰ درصدی را تجربه می‌کند. این وضعیت نشان‌دهنده آن است که مدیریت هزینه‌های خانوار در بخش خوراکی‌ها، نیازمند هوشمندی بیشتری از سوی شهروندان و نظارت دقیق‌تر از سوی نهادهای متولی است تا تعادل میان عرضه و تقاضا در این روزهای حساس برقرار بماند.

واکاوی نوسانات بازار میوه و تحلیل قیمت‌های نجومی در خرده‌فروشی‌ها

در بازه زمانی منتهی به هفته اول اسفندماه، بازار میوه با تنوع بالایی از محصولات داخلی و وارداتی روبروست که هر کدام بر اساس ویژگی‌های فصلی، قیمت‌های متفاوتی را ثبت کرده‌اند. برای نمونه، انار که از محصولات استراتژیک این فصل محسوب می‌شود، در بازه قیمتی ۷۵ تا ۲۷۰ هزار تومان در هر کیلوگرم عرضه می‌شود. این شکاف عمیق قیمتی نشان می‌دهد که کیفیت محصول و محل عرضه تا چه اندازه بر نرخ نهایی تأثیرگذار است. همچنین انگور با قیمتی بین ۲۷۰ تا ۳۸۰ هزار تومان، در رده میوه‌های گران‌قیمت بازار قرار گرفته است که دسترسی دهک‌های پایین درآمدی را به این محصول دشوار می‌سازد. در این میان، میوه‌هایی نظیر به با نرخ ۱۰۲ تا ۱۴۹ هزار تومان و سیب‌های قرمز و زرد که بین ۸۵ تا ۱۹۸ هزار تومان قیمت‌گذاری شده‌اند، بخش بزرگی از حجم خرید مردم را به خود اختصاص می‌دهند. نکته قابل توجه در این بازار، قیمت توت‌فرنگی است که به عنوان یک میوه نوبرانه و لوکس، قیمت‌هایی بین ۳۵۹ تا ۵۹۵ هزار تومان را تجربه می‌کند و حتی در بسته‌بندی‌های کوچک ۲۰۰ گرمی با نرخ‌های ۸۰ تا ۲۳۰ هزار تومان به فروش می‌رسد که عملاً آن را از سبد خرید بسیاری از خانواده‌ها خارج کرده است.

جایگاه میوه‌های وارداتی و چالش تأمین نیاز بازار در روزهای پایانی سال

بخش دیگری از بازار که همواره تحت تأثیر نوسانات ارزی و سیاست‌های وارداتی قرار دارد، مربوط به محصولات خارجی است. موز به عنوان پرمصرف‌ترین میوه وارداتی، در حال حاضر با قیمتی بین ۱۶۵ تا ۱۸۸ هزار تومان در هر کیلوگرم عرضه می‌شود که با توجه به نقش آن در پذیرایی‌ها، تأثیر مستقیمی بر هزینه‌های جاری خانواده‌ها دارد. محصولات دیگری نظیر آناناس با قیمت ثابت ۶۵۰ هزار تومان و نارگیل که به صورت دانه‌ای یا کیلویی بین ۱۵۰ تا ۲۰۰ هزار تومان فروخته می‌شود، نشان‌دهنده تداوم تقاضا برای محصولات خاص در مناطق مرکزی شهر است. از سوی دیگر، میوه‌هایی مانند کیوی با نرخ ۱۱۰ تا ۱۹۸ هزار تومان و انواع مرکبات از جمله لیمو شیرین و نارنگی که به ترتیب تا ۲۰۳ و ۱۶۷ هزار تومان پیش رفته‌اند، نشان می‌دهند که الگوی مصرف در حال تغییر به سمت محصولات ماندگارتر است. این توزیع قیمتی که از نرخ‌های پایین برای محصولات آب‌گیری شروع شده و به نرخ‌های بالا برای محصولات دست‌چین ختم می‌شود، به نوعی به مصرف‌کننده اجازه می‌دهد بر اساس بودجه خود انتخاب کند، اما واقعیت این است که کف قیمتی بسیاری از این محصولات نیز نسبت به دوره‌های مشابه سال قبل، رشد قابل توجهی را نشان می‌دهد.

نبض قیمت صیفی‌جات و محصولات جالیزی در محلات تهران

در بخش صیفی‌جات و سبزیجات، وضعیت قیمت‌ها کمی متفاوت اما همچنان تحت فشار تورم بخشی است. خیار به عنوان یکی از پرمصرف‌ترین اقلام، در بازه ۵۸ تا ۹۵ هزار تومان قرار دارد، در حالی که قیمت عمده‌فروشی آن در میدان بزرگ میوه و تره‌بار برای هفته پیش‌رو تا ۹۵ هزار تومان نیز پیش‌بینی شده است. این موضوع زنگ خطری برای افزایش قیمت خرده‌فروشی در روزهای آتی است. گوجه‌فرنگی که ثبات آن برای امنیت غذایی اهمیت بالایی دارد، خوشبختانه فعلاً در محدوده ۴۲ تا ۵۰ هزار تومان کنترل شده است. با این حال، اقلامی مانند سیر خشک با قیمت‌های نجومی ۲۷۰ تا ۵۸۰ هزار تومان، تعجب بسیاری از خریداران را برانگیخته است. محصولات ریشه‌ای مانند پیاز و سیب‌زمینی که اساس آشپزی ایرانی را تشکیل می‌دهند، نوسانات خاص خود را دارند؛ پیاز قرمز و زرد در محدوده ۳۷ تا ۴۰ هزار تومان و سیب‌زمینی تا ۵۴ هزار تومان فروخته می‌شوند. این قیمت‌ها نشان‌دهنده آن است که حتی ساده‌ترین غذاهای خانگی نیز تحت تأثیر هزینه‌های بالای مواد اولیه قرار گرفته‌اند و تفاوت قیمت میان پیاز سفید ارزان‌قیمت ۱۶ هزار تومانی با پیازهای باکیفیت‌تر، نشان از تنوع کیفی و البته دشواری انتخاب برای مصرف‌کننده دارد.

بررسی تفاوت قیمت میادین و خرده‌فروشی‌ها؛ راهکاری برای کاهش هزینه‌ها

یکی از نکات کلیدی در گزارش‌های بانك مرکزی و رصدهای میدانی، اختلاف فاحش قیمت‌ها میان میادین میوه و تره‌بار شهرداری و مغازه‌های سطح شهر است. بر اساس آخرین داده‌ها، خرید میوه از میادین دولتی حدود ۳۸ درصد و خرید سبزیجات ۲۶ درصد ارزان‌تر از خرده‌فروشی‌های مناطق مرکزی و جنوبی شهر است. این تفاوت قیمتی به خوبی نشان می‌دهد که زنجیره توزیع در بخش خصوصی با چالش‌های جدی روبروست و هزینه‌های جانبی مانند اجاره‌بها، حمل‌ونقل و سود واسطه‌ها به شدت بر دوش مصرف‌کننده نهایی سنگینی می‌کند. برای مثال، در حالی که بادمجان در مغازه‌ها تا ۹۸ هزار تومان قیمت می‌خورد، در میادین با نرخ‌های بسیار پایین‌تری عرضه می‌شود. همچنین اقلامی مانند کلم بروکلی، کدو حلوایی و فلفل دلمه‌ای رنگی که در مغازه‌ها با قیمت‌های بالای ۱۰۰ هزار تومان عرضه می‌شوند، در میادین تره‌بار برای اقشار آسیب‌پذیر قابل دسترس‌تر هستند. این وضعیت لزوم گسترش بازارهای روز و نظارت مستقیم بر نرخ‌گذاری خرده‌فروشی‌ها را بیش از پیش نمایان می‌کند تا در آستانه سال نو، فشارهای اقتصادی بر خانوارها تعدیل شود.

تحلیل روند عرضه و تقاضا در آستانه هفته دوم اسفند ماه

با نگاهی به جدول قیمت‌های عمده‌فروشی در میدان بزرگ میوه و تره‌بار تهران برای بازه ۴ تا ۱۰ اسفند، می‌توان دریافت که بازار در وضعیتی انتظارگونه به سر می‌برد. تعیین نرخ عمده‌فروشی برای محصولاتی مانند لوبیا سبز در بازه ۹۱ تا ۱۳۵ هزار تومان و لیمو ترش تا ۲۷۸ هزار تومان، نشان می‌دهد که هزینه‌های تولید و برداشت در فصل زمستان همچنان بالاست. از طرفی، ثبات نسبی در قیمت محصولاتی مانند هویج و چغندر که در محدوده ۲۵ تا ۶۰ هزار تومان نوسان دارند، به دلیل عرضه فراوان فصلی است. اما در مقابل، محصولاتی که به صورت گلخانه‌ای تولید می‌شوند یا نیاز به انبارداری دارند، همچنان با قیمت‌های بالاتری عرضه می‌شوند. قارچ فله‌ای با نرخ ۱۵۵ تا ۲۹۸ هزار تومان نمونه‌ای از محصولات با هزینه تولید بالاست که قیمت آن در خرده‌فروشی‌ها به شدت نوسان دارد. مدیریت این بازار در هفته‌های پیش‌رو مستلزم کنترل دقیق خروجی میدان‌های بزرگ و جلوگیری از احتکار محصولات در انبارهای حاشیه شهر است تا از شوک‌های قیمتی ناگهانی در آستانه شب عید جلوگیری به عمل آید.

جمع‌بندی تحلیلی از وضعیت بازار و چشم‌انداز آتی قیمت‌ها

گزارش نهایی از وضعیت بازار میوه و صیفی‌جات در هفته منتهی به ۵ اسفند ۱۴۰۴، تصویری از یک بازار دوقطبی را ترسیم می‌کند. از یک سو، میادین میوه و تره‌بار با نرخ‌های مصوب سعی در حفظ توان خرید مردم دارند و از سوی دیگر، خرده‌فروشی‌های سطح شهر با تکیه بر کیفیت بالاتر یا دسترسی آسان‌تر، قیمت‌هایی به مراتب بالاتر را به مشتریان تحمیل می‌کنند. شکاف ۳۸ درصدی در قیمت میوه‌ها، هشداری جدی برای ساختار توزیع کالا در کشور است. با توجه به داده‌های موجود، پیش‌بینی می‌شود در صورت عدم مداخله جدی نهادهای نظارتی، قیمت اقلام پرمصرف نظیر پرتقال، سیب و پیاز در دو هفته آینده به دلیل افزایش سنتی تقاضا، فشارهای بیشتری را تجربه کند. راهکار اصلی برای عبور از این تلاطم قیمتی، تقویت عرضه مستقیم کالا از سوی تولیدکنندگان در بازارهای محلی و افزایش ساعات کاری میادین تره‌بار است. در نهایت، شهروندان با هوشمندی در انتخاب محل خرید و اولویت‌بندی مصرف، می‌توانند تأثیر این تورم فصلی را بر بودجه خانوار خود به حداقل برسانند، هرچند که تثبیت نهایی قیمت‌ها در گرو سیاست‌های کلان تنظیم بازار و کنترل هزینه‌های حمل‌ونقل و انرژی در بخش کشاورزی خواهد بود.