پشت پرده روایت دانشگاه‌های ملتهب از زبان وزیر علوم

در روزهایی که فضای دانشگاهی کشور بار دیگر در کانون توجه افکار عمومی و رسانه‌ها قرار گرفته، اظهارات حسین سیمایی‌صراف، وزیر علوم، تحقیقات و فناوری، در حاشیه جلسه هیئت دولت، تلاشی هدفمند برای تفکیک واقعیت میدانی دانشگاه‌ها از تصویری است که به گفته او از سوی رسانه‌های معاند القا می‌شود. سخنانی که نه‌تنها ناظر بر وضعیت فعلی آموزش عالی است، بلکه حامل یک رویکرد تحلیلی درباره نسبت میان اعتراض، امنیت، آموزش و آینده دانشگاه در ایران به شمار می‌رود.

روایت رسمی از وضعیت دانشگاه‌ها

وزیر علوم با اشاره به حضوری شدن دانشگاه‌ها در مقطع کارشناسی از دوم اسفند، تأکید کرد که تجمعات محدود برخی دانشجویان در واکنش به حوادث دی‌ماه، امری قابل پیش‌بینی و در چارچوب حق اعتراض بوده است. او تصریح کرد که این اعتراض‌ها به رسمیت شناخته می‌شود و اصل مطالبه‌گری دانشجویی همواره جزئی از هویت دانشگاه بوده است. با این حال، آنچه از نگاه او محل مناقشه است، تعمیم این تجمعات محدود به یک وضعیت بحرانی فراگیر در دانشگاه‌هاست؛ تصویری که به گفته سیمایی‌صراف، با واقعیت آماری و میدانی همخوانی ندارد.

دانشگاه بحرانی یا دانشگاه فعال

سیمایی‌صراف با استناد به آمارهای مشخص، تلاش کرد تصویر دقیق‌تری از شرایط جاری ارائه دهد. به گفته او، دانشگاه‌ها در حال فعالیت عادی هستند و هزاران کلاس درس بدون وقفه در حال برگزاری است. مثال دانشگاه صنعتی شریف، به‌عنوان یکی از نمادهای آموزش عالی کشور، در این سخنان برجسته بود؛ جایی که طی چند روز، دو هزار کلاس برگزار شده و تنها تعداد انگشت‌شماری از کلاس‌ها به دلایل محدود تشکیل نشده است. این داده‌ها در نگاه وزیر علوم، شاهدی روشن بر پویایی دانشگاه و نادرستی ادعای بحران فراگیر است.

تأکید بر آموزش حضوری و پذیرش ریسک

یکی از محورهای اصلی سخنان وزیر علوم، دفاع صریح از آموزش حضوری بود. او اعلام کرد که سیاست وزارت علوم، حمایت از بازگشت دانشجویان به کلاس‌های حضوری است و حتی ریسک‌های احتمالی این تصمیم نیز آگاهانه پذیرفته شده است. با این حال، این حمایت مشروط به حفظ حرمت دانشگاه به‌عنوان فضای علم، گفت‌وگو و آموزش است. از منظر وزیر علوم، دانشگاه نمی‌تواند به محلی برای خشونت، توهین، نفرت‌افکنی یا اهانت به نمادهای ملی و میهنی تبدیل شود، چرا که در چنین شرایطی، فلسفه وجودی آموزش حضوری زیر سؤال می‌رود.

مرز میان اعتراض و آشوب

تفکیک میان اعتراض و آشوب، شاید مهم‌ترین کلیدواژه در اظهارات سیمایی‌صراف باشد. او با صراحت اعلام کرد که حق اعتراض نه‌تنها به رسمیت شناخته می‌شود، بلکه مورد استقبال نیز هست. در نگاه او، دانشگاه همواره موذن جامعه بوده و نقش هشداردهنده و پیشرو در تحولات اجتماعی داشته است. با این حال، وزیر علوم تأکید کرد که هیچ‌یک از استادان و دانشجویان، با آشوب و تخریب همدلی ندارند و اتفاقاً بخش قابل توجهی از جامعه دانشگاهی، از کنشگری‌های افراطی و کم‌شمار که روند آموزش را مختل می‌کند، گلایه‌مند است.

دغدغه استادان و دانشجویان

سیمایی‌صراف در بخش دیگری از سخنان خود، به مراجعات متعدد استادان و دانشجویان اشاره کرد که از اختلال در روند آموزشی ناشی از رفتارهای تند برخی افراد ابراز نارضایتی کرده‌اند. از نگاه او، اکثریت دانشگاهیان خواهان آرامش، امنیت و تداوم آموزش هستند و این خواست عمومی نباید قربانی رفتارهای حاشیه‌ای شود. او توسعه علمی، فردی و جمعی را در گرو امنیت و آرامش دانست و تأکید کرد که بدون این مؤلفه‌ها، هیچ نظام آموزشی پایداری شکل نخواهد گرفت.

نقش شوراهای انضباطی در مدیریت تنش

وزیر علوم با اشاره به فعال شدن شوراهای انضباطی در دانشگاه‌ها، این اقدام را واکنشی قانونی و پیشگیرانه برای حفظ حرمت دانشجویان توصیف کرد. به گفته او، فلسفه وجودی این شوراها جلوگیری از کشیده شدن مستقیم دانشجویان به محاکم قضایی است. سیمایی‌صراف توضیح داد که اگر این سازوکارهای درون‌دانشگاهی فعال نباشند، نهادهای قضایی ناگزیر وارد عمل خواهند شد؛ مسیری که می‌تواند تبعات سنگین‌تری برای دانشجویان به همراه داشته باشد.

برخورد متناسب با تخلف

در ادامه، وزیر علوم تأکید کرد که شوراهای انضباطی بر اساس قانون و متناسب با نوع جرم، خطا یا تخلف تصمیم‌گیری می‌کنند. از نگاه او، این شوراها ابزاری برای تنبیه کور نیستند، بلکه نهادی برای مدیریت بحران، اصلاح رفتار و حفظ کرامت دانشجو محسوب می‌شوند. استفاده از این ابزار قانونی، به گفته سیمایی‌صراف، نه یک تصمیم مقطعی بلکه بخشی از سازوکار همیشگی دانشگاه‌ها در مواجهه با تخلفات است.

شرط تداوم دانشگاه حضوری

سیمایی‌صراف بار دیگر بر حمایت قاطع خود و مدیران دانشگاه‌ها از آموزش حضوری تأکید کرد، اما هشدار داد که تداوم این وضعیت وابسته به حفظ آرامش در محیط دانشگاه است. او تصریح کرد که در صورت تداوم آشوب از سوی اقلیتی محدود، اختیار تصمیم‌گیری از دست وزارت علوم خارج می‌شود. این سخن، در واقع هشداری غیرمستقیم درباره پیامدهای امنیتی و تصمیمات کلان‌تر است که می‌تواند به تعطیلی یا محدودیت آموزش حضوری منجر شود.

مسئولیت‌پذیری جمعی دانشگاهیان

وزیر علوم با لحنی دعوت‌گرانه، از دانشجویان و استادان خواست که خود به‌عنوان مدافعان آموزش حضوری، برای کنترل فضا و جلوگیری از تبدیل دانشگاه به صحنه بلوا، نقش‌آفرینی کنند. او تأکید کرد که وزارت علوم در کنار حفظ آزادی و حق اعتراض، نگران جان و امنیت دانشجویان است و امنیت شخصی آنان را مقدم بر هر چیز دیگری می‌داند.

نگرانی خانواده‌ها و ضرورت آرامش

اشاره به نگرانی خانواده‌ها، بخش دیگری از سخنان وزیر علوم بود. به گفته او، رفتارهای خشونت‌آمیز اقلیتی اندک، موجب ایجاد خوف و واهمه در میان دانشجویان و خانواده‌ها شده است. سیمایی‌صراف ابراز امیدواری کرد که با تمرین گفت‌وگو، به رسمیت شناختن اختلاف نظرها و پرهیز از دوقطبی‌سازی، فضای دانشگاه به مسیر طبیعی خود بازگردد و جامعه دانشگاهی بتواند نقش تاریخی خود را ایفا کند.

مرور ماه‌های اخیر دانشگاه‌ها

وزیر علوم در پایان، با مرور وضعیت دانشگاه‌ها در ماه‌های اخیر، به دو مقطع زمانی اشاره کرد. نخست، دوره‌ای از هفتم دی تا دوم اسفند که دانشگاه‌ها، به‌ویژه در مقاطع تحصیلات تکمیلی، با برگزاری جلسات دفاع و فعالیت آزمایشگاه‌ها فعال بودند. او یادآور شد که حتی در مقاطعی که دانشجویان کارشناسی نیز در دانشگاه حضور داشتند، فضای دانشگاه با بلوغ و شعور مورد انتظار، به آشوب کشیده نشد و جریان علم و آموزش زنده و پویا باقی ماند.

دانشگاه به‌مثابه فضای علم و گفت‌وگو

سیمایی‌صراف دانشگاه را ذاتاً فضای علم، آموزش و گفت‌وگو توصیف کرد؛ فضایی که باید محل تضارب آرا باشد، نه میدان نزاع و تخریب. از منظر او، حفظ این هویت، مسئولیتی مشترک میان مدیران، استادان و دانشجویان است؛ مسئولیتی که آینده آموزش عالی کشور به آن گره خورده است.

جمع‌بندی

مجموع سخنان وزیر علوم نشان می‌دهد که رویکرد رسمی دولت در قبال تحولات دانشگاهی، ترکیبی از به رسمیت شناختن اعتراض، حمایت از آموزش حضوری و تأکید بر امنیت و قانون‌مداری است. سیمایی‌صراف تلاش دارد با ارائه آمار، روایت غالب رسانه‌های معاند از دانشگاه بحرانی را به چالش بکشد و همزمان، هشدار دهد که تداوم آموزش حضوری نیازمند مسئولیت‌پذیری جمعی و مرزبندی روشن میان اعتراض مدنی و آشوب است. در این چارچوب، دانشگاه نه میدان تقابل، بلکه بستر گفت‌وگو و پیشرفت علمی معرفی می‌شود؛ بستری که حفظ آن، مستلزم آرامش، امنیت و بلوغ اجتماعی است.