افزایش هزینه تولید و افت جوجه‌ریزی؛ بازار مرغ در آستانه نوسان کنترل‌شده

بازار مرغ کشور در ماه‌های اخیر وارد مرحله‌ای تازه از چالش‌های ساختاری شده است؛ چالش‌هایی که نه از کمبود مطلق نهاده، بلکه از ناترازی میان هزینه‌های تولید و توان نقدینگی تولیدکنندگان نشأت می‌گیرد. اظهارات سیدفرزاد طلاکش دبیر فدراسیون طیور، تصویری روشن از وضعیت فعلی این بازار ارائه می‌دهد؛ بازاری که در آن نهاده دامی در سامانه بازارگاه موجود است اما انباشتگی خرید شکل گرفته، زیرا مرغداران توان مالی لازم برای تأمین این نهاده‌ها را ندارند. نتیجه مستقیم این وضعیت، کاهش تمایل به جوجه‌ریزی و افت محسوس قیمت جوجه یکروزه است؛ نشانه‌ای هشداردهنده از آینده عرضه مرغ در ماه‌های پیش رو.

انباشت نهاده در بازارگاه و بحران نقدینگی مرغداران

طبق اعلام دبیر فدراسیون طیور، نهاده‌های دامی مورد نیاز تولید مرغ در سامانه بازارگاه موجود است و از منظر عرضه نهاده، کمبود ساختاری گزارش نمی‌شود. با این حال، آنچه عملاً بازار را با اختلال مواجه کرده، ناتوانی مرغداران در خرید این نهاده‌هاست. افزایش هزینه‌های تولید در کنار محدودیت نقدینگی سبب شده است که تقاضای مؤثر برای نهاده کاهش یابد و در نتیجه، سامانه بازارگاه با انباشتگی خرید مواجه شود. این وضعیت نشان می‌دهد که سیاست‌های تأمین نهاده، بدون توجه به توان مالی تولیدکننده، نمی‌تواند به تداوم تولید منجر شود.

سقوط قیمت جوجه یکروزه و پیامدهای آن برای تولید

یکی از شاخص‌های مهم در ارزیابی آینده بازار مرغ، وضعیت جوجه‌ریزی است. به گفته طلاکش، قیمت جوجه یکروزه به کمتر از ۲۰ هزار تومان رسیده که این موضوع بیانگر کاهش شدید استقبال از جوجه‌ریزی است. افت قیمت جوجه، برخلاف تصور عمومی، نشانه بهبود شرایط نیست بلکه زنگ خطری برای کاهش تولید در ماه‌های آینده به شمار می‌رود. زمانی که مرغدار به دلیل افزایش هزینه نهاده و کمبود نقدینگی از جوجه‌ریزی صرف‌نظر می‌کند، اثر آن با فاصله زمانی در بازار مصرف نمایان می‌شود.

جهش نرخ ارز و اثر مستقیم بر نهاده‌های دامی

افزایش نرخ ارز از ۱۱۲ هزار تومان به ۱۳۲ هزار تومان، یکی از عوامل کلیدی در بالا رفتن هزینه تولید مرغ بوده است. این تغییر نرخ ارز به‌صورت مستقیم بر قیمت نهاده‌های اصلی اثر گذاشته و موجب افزایش قیمت ذرت از ۴۳ هزار تومان به ۵۰ هزار و ۳۰۰ تومان و کنجاله سویا از ۶۶ هزار تومان به ۷۹ هزار تومان در سامانه بازارگاه شده است. این افزایش قیمت‌ها، هزینه تمام‌شده تولید را بالا برده و حاشیه سود مرغداران را به‌شدت محدود کرده است.

کمبود کنجاله سویا و فشار بازار آزاد

در کنار افزایش قیمت رسمی نهاده‌ها، کمبود کنجاله سویا در سامانه بازارگاه نیز به معضل دیگری برای مرغداران تبدیل شده است. بر اساس گفته‌های دبیر فدراسیون طیور، مرغداران ناچارند بخشی از نیاز خود به کنجاله سویا را از بازار آزاد و با قیمت حدود ۸۵ هزار تومان تأمین کنند. این اختلاف قیمت میان بازارگاه و بازار آزاد، فشار مضاعفی بر هزینه‌های تولید وارد کرده و برنامه‌ریزی اقتصادی واحدهای مرغداری را با دشواری جدی مواجه ساخته است.

قیمت فعلی مرغ و مرز تعادل بازار

در شرایط فعلی، قیمت هر کیلوگرم گوشت مرغ در بازار حدود ۲۲۰ هزار تومان اعلام شده است. طلاکش تأکید دارد که با توجه به افزایش هزینه‌های تولید، عرضه مرغ تا نرخ ۲۷۰ هزار تومان همچنان در محدوده تعادل قرار می‌گیرد. این اظهار نظر نشان می‌دهد که قیمت فعلی مرغ، فاصله معناداری با هزینه واقعی تولید دارد و ادامه این وضعیت می‌تواند پایداری تولید را با تهدید مواجه کند.

پیش‌بینی نوسان قیمت در روزهای پایانی سال

با نزدیک شدن به ایام پایانی سال و افزایش مصرف، انتظار می‌رود بازار مرغ با نوسانات قیمتی همراه شود. دبیر فدراسیون طیور برآورد کرده است که این نوسانات، هرچند اجتناب‌ناپذیر، اما محدود خواهد بود و قیمت مرغ از ۲۷۰ هزار تومان بالاتر نخواهد رفت. این پیش‌بینی بر پایه کاهش جوجه‌ریزی، عرضه مرغ با وزن کمتر به بازار و شرایط نقدینگی مرغداران مطرح شده است.

ماه رمضان و محدودیت رشد قیمت

به گفته طلاکش، حتی در ایام ماه رمضان نیز انتظار نمی‌رود قیمت مرغ به سقف ۲۷۰ هزار تومان برسد. این موضوع نشان می‌دهد که با وجود افزایش هزینه‌ها، مجموعه‌ای از عوامل از جمله سیاست‌های کنترلی بازار و کاهش وزن لاشه‌های عرضه‌شده، مانع از جهش شدید قیمت خواهد شد. با این حال، همین سطح قیمت نیز برای بسیاری از مصرف‌کنندگان چالش‌برانگیز است و نیازمند مدیریت دقیق بازار است.

نیاز ماهانه کشور به مرغ و اهمیت تداوم تولید

نیاز ماهانه کشور به مرغ حدود ۲۲۰ تن اعلام شده است؛ رقمی که اهمیت تداوم تولید و ثبات زنجیره تأمین را دوچندان می‌کند. هرگونه اختلال در جوجه‌ریزی یا تأمین نهاده، می‌تواند این توازن را بر هم بزند و آثار آن در بازار مصرف به‌سرعت نمایان شود. از این رو، حمایت هدفمند از مرغداران برای حفظ سطح تولید، نقش کلیدی در تأمین امنیت غذایی دارد.

چالش کالابرگ و فاصله نرخ ارز

یکی دیگر از محورهای مطرح‌شده از سوی دبیر فدراسیون طیور، موضوع کالابرگ حمایتی است. دولت، کالابرگ یک میلیون تومانی را بر مبنای نرخ ارز ۱۱۲ هزار تومان محاسبه کرده، در حالی که نرخ ارز به ۱۳۲ هزار تومان افزایش یافته است. این فاصله ارزی باعث شده است که قدرت خرید واقعی مرغداران و مصرف‌کنندگان کاهش یابد. طلاکش معتقد است که برای جبران این شکاف و افزایش توان مرغداران، باید قیمت کالابرگ متناسب با نرخ جدید ارز اصلاح شود.

جمع‌بندی

مجموع اظهارات و داده‌های ارائه‌شده از سوی دبیر فدراسیون طیور نشان می‌دهد که بازار مرغ کشور در مقطع حساسی قرار دارد. وفور نهاده در سامانه بازارگاه در کنار ناتوانی مرغداران برای خرید، کاهش جوجه‌ریزی، افزایش هزینه‌های ناشی از رشد نرخ ارز و فشار بازار آزاد نهاده‌ها، همگی عواملی هستند که آینده عرضه مرغ را تحت تأثیر قرار می‌دهند. با وجود پیش‌بینی نوسانات قیمتی در ماه‌های پیش رو، برآوردها حاکی از آن است که قیمت مرغ از ۲۷۰ هزار تومان فراتر نخواهد رفت. در این میان، اصلاح سیاست‌های حمایتی و توجه به توان مالی تولیدکنندگان، نقشی تعیین‌کننده در حفظ تعادل بازار و تداوم تولید ایفا می‌کند.